Đền Hạ

Đền Hạ là nơi thờ Sơn Thần - Quan Thần Linh Núi Sóc. Đây là vị sơn thần duy nhất được phong vương ở Việt Nam. Theo như bia đá còn ghi lại, vào năm 980 giặc Tống sang xâm lược nước ta. Vua Lê Đại Hành hành dẫn quân đi đánh giặc, khi ngang qua thung lũng núi Vệ Linh, nghe nói có ngôi miếu thờ Đổng Thiên Vương rất linh thiêng. Ông và quân sỹ đã lập đàn hạ trại cầu nguyện được phù hộ để đánh thắng giặc như Thánh Gióng. Ngày hôm sau, hành quân tới trạm Đà Giang, đột nhiên bầu trời mây đen kéo đến, bụi bay mịt mù khắp nơi, có một vị thần với đôi mắt sáng ngời hiện lên giữa dòng sông. Vua tôi nhà Lê quỳ rạp xuống và xin hỏi: “Ngài là ai?”. Vị thần trả lời: Ta là thần linh núi Sóc, vâng mệnh Đổng Thiên Vương đến giúp nhà vua đánh giặc”. Ngày hôm sau, vua tôi nhà Lê đánh đâu thắng đó. Ca khúc khải hoàn trở về Vua Lê đã xây đền đài, đắp tượng thờ. Đến năm canh thân 1920 ông Lê Công Huy là Thái thú Đa Phúc đã kêu gọi nhân dân hằng sản để đúc lại tượng thần bằng đồng hun như ngày nay, để tưởng nhớ công lao thần hiển linh phù trợ, nhân dân đã phong ông là Thánh - Thần - Vương, hiện tước hiệu đó còn ghi trên mũ của ngài.

The Lower Temple worships a Mountain Deity. This is the only mountain deity ennobled in Vietnam. In the year 980, the Song invaders came to invade our country. King Lê Đại Hành led the army to fight against the Song invaders. As he passed through the valley of Vệ Linh Mountain, he learned that there was a very sacred temple dedicated to Saint Gióng who had successfully repelled the foreign invaders, bringing peace to the people. Lê Đại Hành and his soldiers set up camp and prayed for divine protection to defeat the invaders, just like Saint Gióng. The next day, they marched to the Đà Giang station. Suddenly, dark clouds covered the sky, dust swirled everywhere, and a deity with shining eyes appeared in the middle of the river. The King and his men kneeled down and asked, "Who are you?". The deity replied, "I am the deity of Sóc mountain, obeying the command of the Heavenly King of Đổng to arrive here to help you defeat the enemy". The following day, the King and his men defeated the enemy forces. After that, he had a temple built and a statue erected to honor the mountain deity of Sóc. The deity of Sóc mountain was ennobled as the Saintly Mountain Deity.