Di tích Đình, chùa Hoàng Xá, xã Gia Lâm

Chú thích hình ảnh đại diện

Giới thiệu tổng quan về điểm du lịch nổi bật của Thủ đô Hà Nội...

Nội dung chi tiết về lịch sử, văn hoá, và những nét đặc sắc thu hút du khách...

Thông tin thú vị Di tích Đình, chùa Hoàng Xá thuộc thôn Hoàng Xá, xã Gia Lâm cũ, nay là thôn Hoàng Chu Báo, xã Gia Lâm, thành phố Hà Nội. Tên làng Hoàng Xá là một trong những làng cổ nằm ở khu vực sông Nghĩa Trụ (nay là sông Bắc Hưng Hải) và đường 179 thuộc vùng đất châu thổ sông Hồng. Tên ngôi đình và ngôi chùa được đặt theo tên của thôn. Ngôi chùa của thôn còn có tên chữ là 'Hoàng Phúc tự'. Cụm di tích nằm ở vị trí có không gian thiên nhiên hài hòa, phía trước là cánh đồng rộng, phía sau là dòng sông xanh mát bao bọc.

Căn cứ bản thần tích do Hàn lâm viện Đông Các Đại học sĩ Nguyễn Bính phụng soạn năm 1572 (triều Lê Vĩnh Hựu sao lại năm 1740) hiện lưu giữ tại Viện Hán Nôm, Đình Hoàng Xá phụng thờ nhị vị Thành hoàng là Nữ tướng Quốc Nương công chúa và thân mẫu là Hoa Nương phu nhân.

Theo thần tích, Hoa Nương phu nhân quê ở Đường Lâm, là người con gái đoan trang, xin tu tại chùa Thiên Thai (Sông Thiên Đức). Một lần tắm ở bến sông, bà gặp mộng thần Long vương và thụ thai. Sau đó bà về địa phận Hoàng Xá, trang Hạ Tốn và sinh một người con gái dưới gốc cây đào vào ngày 13 tháng 02 năm Quý Mùi. Được thần linh báo mộng, nhân dân trong làng đã rước hai mẹ con về nuôi dưỡng. Người con gái lớn lên thiên tư kỳ lạ, dung nhan rực rỡ, tinh thông võ nghệ, được đặt tên là Quốc Nương.

Khi Hai Bà Trưng dấy binh khởi nghĩa, Quốc Nương đã chiêu mộ hơn 2.000 trang nam tử kéo về ứng tuyển. Mùa xuân năm 40, Bà cầm quân làm Tiên phong, cùng Hai Bà Trưng đánh đạp bằng đồn Tô Định, giải phóng đất nước. Đất nước thái bình, Trưng Vương phong tặng nhiều châu báu nhưng Bà xin cho dân làng Hoàng Xá phụng thờ hai mẹ con muôn đời. Ngày 01 tháng 11, Bà cùng Trưng Vương cưỡi ngựa hóa về trời. Các triều đại Đinh, Lê, Lý, Trần đều sắc phong nhị vị là Thượng đẳng tối linh thần.

Chùa Hoàng Xá là trung tâm sinh hoạt tâm linh từ sớm do nằm gần trung tâm Phật giáo cổ Luy Lâu. Ngoài thờ Phật và Bồ Tát, chùa còn phụng thờ Tam tòa Thánh Mẫu, Đức Thánh Cha Trần Hưng Đạo và các vị nhân thần có công với nước, thể hiện nét đặc sắc trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam.

Đình nhìn theo hướng Tây Nam - hướng của tâm linh và sự trong sáng, mang kết cấu hình chữ 'Đinh' truyền thống bao gồm:

Chùa tọa lạc ngay bên phải đình, cấu trúc chữ 'Đinh' gồm Tiền đường (5 gian, mái lợp ngói di, có tranh đắp nổi Tiên Ông đánh cờ, Lương Vọng câu cá), Thượng điện (3 gian dọc tôn trí các lớp tượng Phật Tam thế, A Di Đà Tam Tôn, Quan Âm Thiên Thủ Thiên Nhãn, Ngọc Hoàng, Cửu Long) và Nhà Mẫu 3 gian thờ Tam tòa Thánh Mẫu và Đức Thánh Trần.

Cụm di tích lưu giữ bộ sưu tập di vật phong phú: Cuốn Ngọc phả niên hiệu Vĩnh Hựu thứ 6 (1740); Tấm bia 'Ký kỵ bi văn' (Tự Đức, 1806); Bia lập hậu (Bảo Đại, 1935, 1937); Quả chuông đồng 'Hoàng Phúc tự chung' (1939); cùng hệ thống hoành phi, câu đối, cửa võng, nhang án, long ngai sơn son thếp vàng lộng lẫy.

Lễ hội diễn ra từ ngày 11 đến ngày 13 tháng Hai âm lịch kỷ niệm ngày sinh của Quốc Nương công chúa, với sự tham gia giao hảo kết chạ của làng Xuân Thụy và Cự Dũng (Hưng Yên). Ngày 11/2 diễn ra Lễ Mộc dục lấy nước tại sông Cầu Chùa (đoạn gốc cây đào cổ thụ), rước kiệu Long đình từ đình làng về Miếu thờ và các trò chơi dân gian như đánh đu, kéo co, cờ người.hoặc ghi chú đặc biệt cho du khách khi ghé thăm.