Đình Ngoại - Đình thờ Đô hồ Phạm Tu

Đình Ngoại thờ Đô Hồ Đại Vương Phạm Tu (476 – 545), người ghi dấu ấn đặc biệt trong công cuộc giành lại nền tự chủ của dân tộc thời vua Lý Nam Đế lập nên Nhà nước Vạn Xuân năm 544.

Đình được xây dựng năm Canh Ngọ (1690) tương truyền là do cụ Tả Ao - một bậc thầy nổi tiếng về phong thuỷ thời ấy cắm hướng. Đình có kiến trúc độc đáo, được xây dựng trên thế đất đầu rồng ở bờ đầm Ngọc Thanh (đầm Tròn), là thế đất quý và đẹp. Cửa đình nhìn ra một cái ao hình bán nguyệt có tường bao và bức bình phong che chắn.

Khoảng năm 1879 đình được xây thêm 3 gian bái đường. Tiếp đó là một lần trùng tu lớn vào năm 1923. Khuôn viên đình khá rộng rãi.

Kiến trúc tổng quan của đình gồm Tam quan xây kiểu trụ biểu với hai cổng phụ. Hai bên sân có nhà Tả vu và Hữu vu đều 5 gian. Nhà Hữu vu ở sân bên phải Đại đình là nhà thờ Bác Hồ. Nhà Tả vu ở sân bên trái Đại đình là nhà khách. Cạnh đó là 2 phương đình nhỏ để treo khánh và đặt bia.

Phần chính của đình là tòa đại đình kết nối với hậu cung thành hình chữ “Công”. Đại đình 5 gồm gian lớn. Hậu cung có 3 gian nhỏ hơn, đặt các khám thờ bằng gỗ sơn son thiếp vàng trong đó có bức tranh Phạm Tu được vẽ từ lâu đời. Đến năm 1923, bức tranh được tô vẽ lại khi trùng tu đình, có cả các vị phụ tá của Ngài. Ngày 20/7/1998 dân làng đã tạc tượng gỗ Đại vương Phạm Tu để thờ.

Bên phải đại đình là ban thờ vua Thần nông, là nơi dân làng tổ chức làm lễ vào dịp lễ Thượng nguyên cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, bội thu.

Bên trái đại đình là nhà thọ (xây năm 1871, đại tu năm 1997). Mục đích của kiến trúc này được ghi trong “Thọ đàn bi ký” là nơi kính thờ các bậc thọ lão trong dân để tỏ lòng kính trọng người già cho mạch thọ kéo dài, bảo hộ cho kẻ hậu sinh. Đây cũng là nơi lễ Thánh trong ngày khánh thọ của các cụ cao niên (từ 50, 60, 70, 80, 90, 100…) vào này 7 tháng Giêng âm lịch hàng năm.

Đình Ngoại được công nhận là Di tích Lịch sử - Văn hóa Quốc gia theo Quyết định số 100/VHQĐ ngày 21/01/1989 của Bộ Văn hóa - Thông tin và Thể thao.

Hiện nay, trong đình còn lưu giữ được nhiều hiện vật quý như các đồ thờ tự, bát bửu, hoành phi, câu đối, cửa võng, y môn… và các bản sắc phong của nhiều triều đại từ thời Lê đến thời Tây Sơn và nhà Nguyễn./.