Miếu Vực

Miếu Vực là ngôi miếu cổ có diện tích khuôn viên hiện nay là 819,5m2, nơi thờ võ tướng Phạm Tu.

Theo thần phả, Đô hồ Đại vương Phạm Tu sinh ngày 12/3 năm Bính Thìn (476) tại Trang Quang Liệt. Thân phụ là cụ Phạm Thiều, thân mẫu là cụ Lý Thị Trạch, người trang Quang Liệt, huyện Thanh Đàm, trấn Sơn Nam (nay là phường Thanh Liệt, thành phố Hà Nội).

Thời niên thiếu, Phạm Tu chuyên cần đọc binh thư, chú tâm theo nghề võ. Khi lớn lên, Phạm Tu phương phi, tuấn tú, học giỏi, tư chất thông minh, hay đọc sách nhất là binh thư yếu lược, rất khoẻ và là đô vật nổi tiếng trong vùng. Cuối năm Tân Dậu (tháng Giêng năm 542), Lý Bí dấy binh khởi nghĩa, chống lại quân đô hộ nhà Lương và viên thứ sử cai trị nước ta bấy giờ là Tiêu Tư nổi tiếng tàn ác. Cuộc khởi nghĩa được nhân dân và hào kiệt khắp nơi hưởng ứng. Năm ấy, Phạm Tu đã 66 tuổi nhưng vẫn tập hợp binh mã theo Lý Bí và trở thành một võ tướng chủ chốt của quân khởi nghĩa, đánh giặc Lương phương Bắc và dẹp giặc Lâm Ấp phương Nam, giành lại quyền tự chủ của dân tộc.

Tháng giêng năm Giáp Tý (544), Lý Bí tuyên bố dựng nước, đặt quốc hiệu là Vạn Xuân, lên ngôi vua xưng là Lý Nam Đế. Tổ chức triều đình với hai Văn, Võ. Vua Lý Nam Đế tặng tướng Phạm Tu bức trướng thêu bốn chữ “Cự Bắc, Bình Nam” và phong Phạm Tu làm Tả tướng quân, đứng đầu Ban Võ, chỉ huy đội quân dân tộc mới hình thành.

Đầu năm 545, nhà Lương tiếp tục cử Dương Phiêu và Trần Bá Tiên mang quân quyết tâm sang chinh phục nước Vạn Xuân non trẻ. Lý Nam Đế cùng tướng Phạm Tu dẫn 3 vạn quân ra Chu Diên (Hải Dương, Hưng Yên ngày nay) chống giặc. Thế giặc mạnh, quân ta rút về đắp thành luỹ phòng ngự ở cửa sông Tô Lịch. Đây chính là thành Tô Lịch, một thành cổ của Hà Nội thời tiền Thăng Long. Kiên cường chống giặc bảo vệ thành Tô Lịch, tướng Phạm Tu đã chiến đấu rất oanh liệt và hy sinh anh dũng tại trận tiền vào  ngày 20 tháng 7 năm Ất Sửu (545), thọ 69 tuổi.

Sau khi tướng Phạm Tu hy sinh, xét công trạng của ngài, Lý Nam Đế đã ban sắc phong tước cho ngài là “Long Biên Hầu”, ban tên thụy là “Đô Hồ Đại Vương”, sắc phong ngài làm Bản cảnh Thành hoàng Trang Quang Liệt, đồng thời ban trăm nén bạc để xây miếu phụng thờ, lưu truyền mãi mãi. Đó là miếu Vực - một ngôi miếu cổ nhất ở Thanh Liệt. Trong Miếu Vực hiện nay có ban thờ thân phụ, thân mẫu của Đô Hồ Đại vương Phạm Tu.

Từ xưa, Miếu Vực là nơi linh ứng nổi tiếng thành Thăng Long, nhất là thời Lê - Trịnh. Chính vì thế từ năm 1772 đến 1790 có 12 vị trong Phủ Chúa Trịnh đã bầu hậu (cung tiến để được thờ tự) tại đây, trong đó có mẹ và vợ của Chúa Trịnh Sâm.

Miếu Vực có cơ ngơi đẹp như hôm nay là được trùng tu xây dựng lại năm 2011 – 2012.

Ở Thanh Liệt còn có một nơi nữa thờ Đô Hồ Đại vương Phạm Tu là Đình Ngoại, cách Miếu Vực gần một kilomet. Đình Ngoại được xây dựng năm Canh Ngọ (1690), tương truyền là do cụ Tả Ao - một bậc thầy nổi tiếng về phong thuỷ thời ấy cắm hướng. Đình có kiến trúc độc đáo, được xây dựng trên thế đất đầu rồng ở bờ đầm Ngọc Thanh (còn gọi là đầm Tròn), là thế đất quý và đẹp. Đình Ngoại được Nhà nước xếp hạng Di tích Lịch sử - Văn hoá cấp Quốc gia năm 1989. Từ năm 1998, dòng họ Phạm Việt Nam suy tôn Đô Hồ Đại Vương Phạm Tu là “Thượng Thủy tổ họ Phạm Việt Nam” thì Đình Ngoại còn được gọi là Phạm Tổ Linh Từ./.