Khu di tích Đền-Chùa Bà Tấm, xã Gia Lâm
5.0
5.0
Introduction
Chú thích hình ảnh đại diện
Giới thiệu tổng quan về điểm du lịch nổi bật của Thủ đô Hà Nội...
Nội dung chi tiết về lịch sử, văn hoá, và những nét đặc sắc thu hút du khách...
Story
01ĐỀN BÀ TẤM
Đền Bà Tấm hay đền Hoàng Thái Hậu Ỷ Lan được xây dựng từ cuối thế kỷ 11 là nơi thờ phụng bà trên quê hương người. Hoàng Thái Hậu Ỷ Lan tên thật là Lê Thị Yến, sinh ngày 7 tháng 3 năm Giáp Thân 1044, mất ngày 25 tháng 7 năm Đinh Dậu 1117.
Bà xuất thân trong một gia đình trồng dâu, nuôi tằm, dệt lụa. Bà nổi tiếng là người thông minh, xinh đẹp, nết na, dịu hiền. Năm 2010, tưởng nhớ công đức của bà, một trong những danh nhân có tài trị nước của dân tộc, ban Quản lý di tích Đền Nguyên Phi Ỷ Lan tôn ký tượng đài Hoàng Thái Hậu Ỷ Lan cao 9,1m, nặng 30 tấn được đúc bằng đồng nguyên chất.
Đền bà Tấm hay đền thờ Hoàng Thái hậu Ỷ Lan có quy mô kiến trúc lớn gồm 3 phần. Khu kiến trúc chính gò cao với am thờ nhỏ và 1 ao tròn có nhà thuỷ đình. Khu đền chính với quy mô kiến trúc kiểu nội công ngoại cuốc, phía trước là 1 nếp nhà lớn 3 gian xây gạch kiểu 2 tầng 4 mái. Lòng nhà chia làm 3 gian nền lát gạch Bát Tràng, mặt trước mở 3 cửa lớn hình chữ nhật, phía sau để trống thông với bên trong. Khu thờ chính có mặt bằng hình chữ Công gồm Tiền tế, nhà Cầu và Tiền đường. Cung cấm nơi đặt khám thờ có kiến trúc cổ kiểu 4 mái cong gấp gồm 1 gian 2 dĩ, 2 bộ vì có kết cấu thượng rường hạ kẻ, 4 góc nhà có kẻ xó làm tăng thêm sự bền vững của công trình truyền thống. Các cột tròn đặt trên chân đá tảng chạm hình rắn, phía trước mở 2 cửa ngách, chính giữa gian nhà là ban thờ Hoàng thái hậu Ỷ Lan với 6 vị cung nữ sơn triều lục bộ. Tượng Hoàng thái hậu được đặt trong khám gỗ chạm lớn, vẻ mặt đôn hậu, nhân từ, 6 cung nữ chia làm 2 ban thị giả.
Lễ hội đền Bà Tấm được tổ chức từ ngày 19 đến ngày 21 tháng 2 âm lịch, chính hội là ngày 20/2 tương truyền là ngày đăng quang của bà. Đền Bà Tấm được Bộ Văn hoá và Thông tin xếp hạng di tích lịch sử và nghệ thuật vào năm 1996. Cùng với tượng đôi sư tử đá ở chùa và khám thờ sơn son thếp vàng trong đền Bà Tấm được Thủ tướng Chính phủ ra quyết định công nhận là bảo vật quốc gia vào ngày 15/1/2020.
02CHÙA BÀ TẤM
Chùa Bà Tấm có tên là "Linh Nhân tư Phúc Tự" do chính Linh Nhân Hoàng Thái Hậu Ỷ Lan xây dựng cùng với hàng trăm ngôi chùa khác, được khánh thành vào tháng 3 năm Ất Mùi (1115). Tương truyền chùa được Hoàng Thái Hậu Ỷ Lan cho xây dựng, trải qua các triều đại Trần, Lê Sơ, Mạc và các triều đại kế tiếp, đã được trùng tu nhiều lần. Bà là người sung Phật, sử chép: “… riêng Linh Nhân Hoàng Thái hậu đã dựng đến 100 ngôi chùa”… chẳng vậy mà Bà được nhân dân tôn phong Quan Âm nữ.
Năm 1987, tại địa điểm gần di tích chùa Bà Tấm, Sở Văn hóa và Thông tin Hà Nội phối hợp với Viện khảo cổ học tiến hành khảo sát khai quật khảo cổ. Kết quả chứng minh di chỉ thuộc thời dựng nước, cách ngày nay khoảng 3000 năm; những ngôi mộ của các giai đoạn muộn hơn, với những di vật thuộc các thời kỳ khác nhau từ Đông Hán tới Lý, Trần, Lê..., phản ánh quá trình định cư, phát triển liên tục của người Việt trên vùng đất Dương Xá trong suốt mấy nghìn năm lịch sử. Năm 2007 Sở Văn hóa, Thông tin Hà Nội tiếp tục phối hợp với Bảo tàng Lịch Sử Việt Nam tiến hành khai quật ngay trong khuôn viên của cụm di tích. Kết quả khai quật lần này củng cố chắc chắn thêm niên đại khởi dựng cụm di tích.
Đáng lưu ý, ở Thượng điện (tam bảo) là nơi bài trí các pho tượng Phật, các tượng Tam thế, A Di Đà, Quan Âm và tòa Cửu Long tọa lạc trên một bệ thờ lớn xây gạch, dưới bệ thờ gắn hai đầu sư tử đá thời Lý. Hai đầu sư tử đá có kích thước khá lớn (cao 110, rộng 140cm), mọi chi tiết ở sư tử với những “khối căng no đủ” đầy chất điêu khắc, đã khẳng định về sức mạnh diệu kỳ của nó. Sư tử có trán lạc đà ngắn, giữa trán chạm chữ “Vương” để biểu hiện quyền năng tối thượng của linh vật tầng trên. Cùng với khám thờ sơn son thếp vàng ở Đền, đôi tượng sư tử đá của Chùa Bà Tấm được Thủ tướng Chính phủ ra quyết định công nhận là Bảo vật quốc gia vào ngày 15/01/2020. Trong di tích còn bảo lưu được bốn tấm bia đá cổ có niên đại thời Hậu Lê. Trong đó có bia niên hiệu Đức Long 6 (1642) và bia niên hiệu Bảo Đại 18 (1943) đã ghi lại năm tu bổ chùa.
Chùa Bà Tấm đã được Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng di tích lịch sử và nghệ thuật năm 1996.
Thông tin thú vị hoặc ghi chú đặc biệt cho du khách khi ghé thăm.