Chùa Ba Làng, tên chữ là Quan Âm viện, thuộc loại hình di tích kiến trúc nghệ thuật.
Men theo con đường nhỏ ven chân núi Trầm hùng vĩ, ta bắt gặp một ngôi chùa nằm bình yên tựa vào dãy Từ Trầm, mặt hướng ra hồ, ngôi chùa đó mang tên Chùa Ba Làng. Ngôi chùa đã vinh dự được xếp hạng Di tích lịch sử cấp Quốc gia từ năm 1962. Nơi đây là điểm tựa tâm linh chung của ba làng cổ: Phương Bản, Long Tiên và Long Châu.
Ngôi chùa cổ được xây dựng từ thời Lê Hy Tông, với tên gọi: Quan Âm viện. Nơi đây từng là chốn tu hành, tìm kiếm sự thanh tịnh của các bậc vương phi và công chúa thời Lê, muốn rời xa chốn lầu son cung đình tìm về nơi bồng lai tiên cảnh, vứt bỏ bụi trần, độ kiếp phục sinh để trở thành họ gửi gắm những ước nguyện tốt đẹp bên khói hương trầm mặc.
Đến thời nhà Tây Sơn, Đô đốc Đặng Tiến Đông khi hành quân qua đây nhìn thấy ngôi chùa cổ kính, yên bình đã phát tâm đóng góp tiền của để sửa sang lại chùa. Cảm kích trước tấm lòng của ông, người dân trong vùng vẫn quen gọi ngôi chùa bằng cái tên thân thuộc: chùa ông Đặng.
Ngôi chùa được được khởi công tu bổ nguyên trạng vào năm 2024. Dù tượng cổ đã mai mòn dần theo thời gian, nét thiêng liêng của chùa vẫn nguyên vẹn nơi bốn bàn đá thạch đài sen đặt phía ngoài, và tiếng chuông đồng cổ kính đúc từ thời vua Bảo Đại. Tại chùa còn lưu giữ bia đá cổ được trạm khắc hán văn rất tinh tế, cho đến nay trải qua nhiều thăng trầm của lịch sử vẫn còn nguyên những nét chữ được khắc trên bia đá.
Bước vào ngôi chùa Tam bảo ba gian khiêm nhường, ta như lạc vào một không gian nghệ thuật truyền thống. Những thớ gỗ vô tri được bàn tay thợ xưa thổi hồn qua các bức chạm hình cây mai, cây tùng hóa rồng. Chùa có nhà soạn lễ, nhà khách nằm hai bên tựa như tay ngai giữ dãy Tử trầm
Trải qua nhiều biến động, ngôi chùa vẫn luôn rộng mở đón người dân và du khách thập phương về đây thắp hương kính Phật, cầu mong cuộc sống bình an, mùa màng thuận lợi.
Chùa Ba Làng tuy nhỏ bé, giản dị nhưng luôn là một nốt lặng đẹp, nhắc nhở thế hệ hôm nay về nguồn cội và lòng biết ơn cha ông.