Chùa Tảo Khê

• Thờ phụng: Chùa thờ Phật theo phái Đại Thừa. Hệ thống tượng Phật tại chùa bao gồm các bộ tượng: Tam Thế Phật, Adiđà, Quan Âm Thiên Thủ Thiên Nhãn, tượng Ngọc Hoàng, Nam Tào, Bắc Đẩu và tòa Cửu Long.

• Sự kiện lịch sử:

  • Chùa là cơ sở cách mạng quan trọng trong thời kỳ tiền khởi nghĩa năm 1945 và kháng chiến chống Pháp.

  • Đây là nơi các đồng chí lãnh đạo cao cấp của Đảng như Hoàng Quốc Việt (Bí thư Xứ ủy Bắc Kỳ) đã về hoạt động, tổ chức nhiều cuộc họp quan trọng, mở lớp huấn luyện cán bộ chống khủng bố vào tháng 7 năm 1942.

  • Tại gian Thượng điện của chùa vẫn còn lưu giữ dấu tích hầm bí mật nơi cán bộ cách mạng từng ẩn náu.

• Bố cục: Chùa có kiến trúc kiểu chữ "Đinh" ($J$) gồm tòa Tiền đường và Thượng điện.

• Kiến trúc Tiền đường: Gồm 5 gian, 2 chái, tường xây hồi bít đốc, 4 hàng chân cột, vì kèo kết cấu kiểu "Thượng giá chiêng chồng rường, hạ chồng rường".

• Kiến trúc Thượng điện: Kết cấu nhà dọc 3 gian, phía dưới xây gạch giật cấp cao dần về phía sau để bài trí hệ thống tượng Phật.

4. Hiện vật và Cổ vật tiêu biểu Chùa lưu giữ hệ thống di vật có giá trị nghệ thuật cao:

• Di vật kim loại: 01 quả chuông đồng (cao 0,8m, đúc năm Thành Thái thứ 19 - 1907).

• Di vật gỗ: Hệ thống tượng Phật (Tam Thế, Adiđà, Quan Âm Chuẩn Đề, Cửu Long, Đức Ông, Thánh Tăng...), hoành phi, câu đối, cửa võng, long ngai, bài vị, hòm sắc.

• Di vật gốm sứ: Hệ thống bát hương gốm (đặc biệt có bát hương gốm Thổ Hà), choé sứ cổ.

• Di văn Hán Nôm: 01 tấm bia đá do Tiến sĩ Dương Lâm chấp bút.

5. Khoanh vùng bảo vệ di tích

Căn cứ biên bản khoanh vùng ngày 15/09/1998, khu vực bảo vệ di tích được xác định như sau:

• Khu vực I (Khu vực bất khả xâm phạm): Tổng diện tích 6.336 $m^2$ (bao gồm toàn bộ công trình di tích, sân, vườn).

  • Phía Đông: Giáp các thửa đất số 289, 286 và 290.

  • Phía Tây: Giáp đất canh tác ruộng 5%.

  • Phía Nam: Giáp đường làng.

  • Phía Bắc: Giáp đất canh tác ruộng 5%.

• Mọi hoạt động xây dựng, di chuyển, thay đổi nguyên trạng trong khu vực I đều bị nghiêm cấm.