ĐỀN HOÀNH SƠN

Đền Hoành Sơn, còn gọi là đền Vĩnh Thịnh, nằm tại thôn Vĩnh Thịnh, xã Ngọc Hồi, thành phố Hà Nội. Ngôi đền được dựng trên một khu đất cao ráo, cách đình Vĩnh Thịnh khoảng 100m về phía đông, kiến trúc chính quay hướng đông nam.
Khuôn viên đền tương đối rộng với nhiều hạng mục như Nghi môn hai tầng, hồ nước vuông phía trước có cầu bắc qua, sân đền, hai dãy Tả mạc - Hữu mạc và khu thờ chính gồm Tiền tế, Hậu cung. Tổng thể kiến trúc được bố trí khép kín, cân đối, tạo nên một không gian thờ tự trang nghiêm.
Đền Hoành Sơn đã được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia vào năm 1991.
Đền thờ Liễu Hạnh công chúa - một trong Tứ bất tử của tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Ngoài ra, trong đền còn có ban thờ Đức Thánh Trần và thờ các vị hầu cận như hai nàng hầu, cùng các ban thờ Sơn Trang, thể hiện sự kết hợp giữa tín ngưỡng thờ Mẫu và các yếu tố tâm linh khác.
Trải qua các triều đại phong kiến, Liễu Hạnh công chúa đã được ban nhiều sắc phong và tôn là Thượng đẳng thần. Ngay từ khi hóa, bà đã được nhà vua cho lập đền thờ và miễn sưu thuế cho dân địa phương để phụng thờ.
Nhìn chung, đền Hoành Sơn là một di tích có giá trị kiến trúc và nghệ thuật nổi bật. Công trình mang phong cách kiến trúc truyền thống với nhiều mảng chạm khắc tinh xảo mang đậm dấu ấn nghệ thuật thế kỷ XIX, đặc biệt ở tòa Tiền tế với các đề tài rồng, phượng, tứ linh, cảnh sinh hoạt dân gian. Ngoài ra, đền còn lưu giữ nhiều di vật quý như tượng thờ thếp vàng, hoành phi, câu đối, đồ thờ… Không chỉ là nơi thờ tự Thánh Mẫu Liễu Hạnh, đền còn là trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng quan trọng của người dân địa phương, góp phần bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống.