Di tích Đình thôn Dương Đình

Đình Dương Đình thuộc thôn Dương Đình, xã Dương Xá, nay là xã Gia Lâm, thành phố Hà Nội. Di tích còn được gọi theo các tên khác là đình Tam Dương.

Đình Dương Đình thờ vị Thành hoàng làng là Nguyễn Tiêu Giao (còn gọi là Tiêu Giao Đại Vương), ông người ở Nghệ An, sống vào thế kỷ thứ 15. Trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược nhà Minh (1418 - 1427), ông đã tham gia kháng chiến, lập được nhiều công trạng nên được phong là Minh Quốc Công. Lúc tuổi già, ông về Dương Đình sinh sống. Tại đây, ông đã động viên nhân dân tích cực khai hoang, đẩy mạnh sản xuất. Khi mất, vua ban tiền cho dân Dương Đình để lập đền thờ ông.

          Hiện nay, tại đình còn lưu giữ 10 đạo sắc phong, trong đó có 01 đạo sắc niên hiệu Cảnh Hưng thứ 44 (1783), 03 đạo sắc niên hiệu Quang Trung và 06 đạo sắc thời Nguyễn.

          Theo lời kể của các cụ cao tuổi trong làng thì xưa kia đình nằm ở đầu làng, đến năm 1917 mới chuyển về vị trí như ngày nay. Đình được xây dựng trên một khu đất cao, rộng, thoáng, phía trước là khoảng sân rộng lát gạch Bát Tràng và phía ngoài là ao đình, xung quanh di tích đã xây tường bao, phía trước đình là ngôi đền nhân dân địa phương thường gọi là nghè (nghè ở phía trước bên trái và chùa ở phía bên phải).

Nghi môn xây bốn trụ hai trụ chính cao, đỉnh trụ đắp nổi hình bốn chim phượng chụm đuôi vào nhau đầu quay bốn hướng tạo thành hình trái giành cách điệu, bên dưới là các ô lồng đèn đắp các đề tài tứ quý, hoa lá... thân trụ đều đắp các đôi câu đối bằng chữ Hán. Nối cổng chính với hai cổng bên là bức tường trên đắp các hình hoa lá, tứ quý làm tăng vẻ sinh động cho di tích. Hai trụ bên xây thấp hơn, đỉnh trụ đắp hình hồ lô, các ô lồng đèn để trơn không trang trí, dưới thân trụ cũng đắp nổi các đôi câu đối bằng chữ Hán.

Từ tháng 8/2020 đến tháng 02/2021, đình chính được tu bổ theo đúng quy mô, hình thức và vị trí hiện trạng, là nếp nhà chữ "đinh" với diện tích khoảng 245m2, 05 gian 04 hàng chân, mái đao, gồm tiền tế và hậu cung, kết cấu vì truyền thống, hệ khung gồm cột, xà, câu đầu, con chồng. Các kết cấu gỗ được làm bằng gỗ lim.

Hậu cung gồm ba gian, xây theo kiểu tường hồi bít đốc, mái lợp ngói ta, bộ khung được bố trí bốn thức vì, hai vì ở ngoài làm theo kiểu “chồng rường giá chiêng”, phần trên để kiểu ván bưng, trên đó chạm nổi hình rồng chầu mặt trời, rồng trong tư thế dữ tợn, mắt lồi, đao mác dựng ngược, điểm xuyết là các vân mây, lá hóa rồng, lá lật, bên dưới là các vân lá hóa rồng. Hai vì bên trong theo kiểu vì quá giang trốn cột để trơn không trang trí. Bên cạnh những trang trí về kiến trúc, ta còn gặp các mảng trang trí trên các di vật của đình như: Kiệu, long ngai, bộ bát bửu, y môn, cửa võng, giá văn, hương án, bia, chuông... với hình thức chạm nổi các đề tài tứ linh, tứ quý... Tất cả đều được sơn son thếp vàng nhằm làm tăng thêm vẻ uy nghiêm cho di tích.

Hằng năm, nhân dân thôn Dương Đình tổ chức lễ hội truyền thống vào ngày mùng 10 tháng 8 âm lịch.

          Đình Dương Đình được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du Lịch xếp hạng di tích Kiến trúc nghệ thuật năm 2009.