Nghề đan quạt nan Thôn Chiền
Giới thiệu
Nghề đan quạt nan ở thôn Chiền đã có khoảng trên 100 năm. Quạt được đan quanh năm, nhất là sau khi thu hoạch mùa màng, người dân lại càng đan nhiều vì lúc ấy có thời gian nông nhàn. Người đan hiện nay chủ yếu là các cụ già và những người trung niên (bao gồm cả nam và nữ) trẻ em cũng phụ giúp bởi họ không có nghề nghiệp ổn định, chọn nghề đan quạt để tạo thêm thu nhập.
Đây là một nghề rất dễ học nên những kỹ năng, kỹ thuật nổi bật không nhiều:
-Về chọn nguyên liệu: giang dùng để đan quạt phải chọn ống giang bánh tẻ, không quá già cũng không được quá non. Nếu già quá, sản phẩm làm ra sẽ thô, cứng, không có độ dẻo dai khi sử dụng. Nếu non quá, quạt sẽ bị ẽo, bị ngót, tạo thành các lỗ hổng trên sản phẩm nhìn rất xấu.
-Về kỹ năng chẻ nan: Chẻ nan phải đảm bảo độ dày vừa phải khoảng 0.1 – 0.2 mm, không quá mỏng cũng không quá dày để chiếc quạt làm ra có độ dẻo dai; Chiều rộng nan quạt cũng vừa phải 2-3 mm. Khi chuốt nan phải chuốt cho phẳng
nuột sợi nan sao cho sợi nan đều, nhìn luột là, bóng, dẻo dai,...
-Dao dùng để chuốt nan phải chọn loại dao bài mỏng lưỡi và thật sắc để sợi nan được phẳng, đẹp. Sợi nan phải được chuốt phẳng phiu, không còn những sợi tua rua, lơm nhơm.
-Khi đan quạt phải đảm bảo các sợi nan được đan khít vào nhau, không tạo ra những lỗ hổng trên thân quạt.
-Kỹ thuật đan: đan theo lối hình chữ Z: ban đầu đan thì vắt nan đi từ phải qua trái theo quy trình: gãy - bẻ - đan - bắt đầu - róc - bẻ lưỡi. Khi hết một đường thì làm lại các thao tác từ trái qua phải cũng theo quy trình như vậy. Đến lượt đan cuối cùng thì phải chốt sợi nan cho chặt, quạt không bị tuột và không để lộ đầu sợ nan.
Hiện nay, nghề đan quạt nan ở thôn Chiền đang đứng trước nguy cơ bị mai một. Chỉ còn một số cụ già, người lớn tuổi biết nghề. Thế hệ trẻ không có nhu cầu học nghề do thu nhập từ việc đang quạt nan không cao.
