Am Linh Quang Từ

Linh Quang Từ là đền thờ riêng ở phía trước cùng với phần lăng mộ ở phía sau trong một khuôn viên khá rộng, gọi là Am Đại vương. Linh Quang Từ hay đền thờ cùng Lăng Nguyễn Công Triều tọa lạc tại làng Đông Lao, xã Đông La, huyện Hoài Đức, Hà Nội. Lăng được xây dựng từ năm 1677, thờ danh tướng triều Lê Trung Hưng là Đô đốc Thái bảo Thượng tướng quân Kiêm Quận công Nguyễn Công Triều (1614 – 1690).

Nguyễn Công Triều sinh ngày 30-9-1614 (Giáp Dần), tạ thế ngày 29-5-1690 (Canh Ngọ) tại phủ Trấn Sơn Tây. Ông sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo ở làng Kẻ Sau (nay thuộc thôn Đông Lao, xã Đông La, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội). Lúc còn nhỏ, ông có đi tu một thời gian; trưởng thành hơn, ông ra Thăng Long để thực hiện hoài bão nam nhi chi chí. Từ một người lính huấn luyện voi chiến, ông dần trở thành người có tài dụng binh trong binh chủng “tượng binh”. Và từ đó, ông liên tục lập được nhiều công trạng.

Ông đã giúp nước đánh dẹp các cuộc nổi loạn cát cứ ở vùng biện giới phía bắc, đánh tan lũ phản thần đội lốt chúa nhà Bầu là Vũ Công Tuấn ở Hưng Hóa – Tuyên Quang. Ông thực hiện hai lần sang tỉnh Vân Nam và dùng mưu bắt sống Mạc Kính Khoan, tàn dư cuối cùng của Nhà Mạc, kẻ cố tình câu kết với Mãn Thanh nhằm thực hiện mưu đồ “cõng rắn cắn gà nhà” xâm lược nước ta. Ông được giữ chức Trấn thủ Sơn Tây, là một trong bốn trấn bảo vệ kinh thành Thăng Long xưa.
Ông còn được triều đình nhà Lê giao trọng trách đi phân chia và cắm lại cột mốc ở biên giới phía bắc nước ta. Với nhiều công trạng như vậy, ông được Vua phong chức Đô đốc thời Hậu Lê.

Hấp thụ tư tưởng lấy dân làm gốc của Nguyễn Trãi, Nguyễn Công Triều suốt đời chăm lo cho đời sống nhân dân, đặc biệt là tại quê nhà, lấy đó làm khuôn mẫu tốt để thực hành tại những địa phương khác. Trong thời kỳ làm quan trong triều, ông không chỉ quan tâm tới sự phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống cho người dân mà còn chú trọng nhiều tới các hoạt động xây dựng nền nếp phong giao, văn hóa, tập tục, lấy đó làm cơ sở để quản lý cộng đồng, tạo ổn định xã hội lâu dài.

Khoảng thời gian cuối đời khi đã ngoài 60 tuổi, ông xin phép triều đình trở về quê hương an trí, trực tiếp đem trí tuệ và lương bổng của mình chỉ đạo dân làng cải tạo đồng ruộng, đào ngòi tiêu úng từ cánh đồng Trai chảy ra sông Nhuệ, cho xây dựng đình Đông Lao, chùa Đại Bi, chùa Hưng Phúc, mở Chợ Mới, đào giếng, đắp đường… Ông còn nêu lên những ý tưởng chính cho việc xây dựng hương ước làng, đặt ra lệ làng là cấm “tửu sắc”, chỉ “rước một chai” (tế 1 chai rượu trong các dịp lễ) để chống tệ nạn rượu chè nghiện ngập, đưa ra những lệ ước cụ thể để xây dựng gia đình bền chặt, dựa trên các mối quan hệ tình cảm yêu thương, gắn bó, ngăn ngừa nam nữ quan hệ bất chính trong xã hội, giáo dục thanh thiếu niên có nếp sống văn hóa tốt đẹp.

Linh Quang Từ (Lăng Nguyễn Công Triều) được xếp hạng di tích cấp quốc gia theo Quyết định số 1460-QĐ/VH ngày 28/6/1996 của Bộ Văn hóa - Thông tin.