Chùa An Phú

BÀI GIỚI THIỆU VỀ DI TÍCH CHÙA AN PHÚ

Kính chào quý khách!

Chào mừng quý khách đến với một di sản văn hóa tâm linh của quê hương Hòa Xá anh hùng, đó là ngôi chùa An Phú (Kim Quy tự)

Chùa An Phú, thôn Đặng Giang, xã Hoà Xá, thành phố Hà Nội, tên chữ là “Kim Quy Tự' đã được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp Thành phố theo Quyết định số 167-QĐ/UB ngày 25/02/2000 của UBND tỉnh Hà Tây (nay là UBND thành phố Hà Nội).

Đầu thế kỷ XIX, An Phú (làng Đoàn Xá) thuộc tổng Đại Đường, phủ Ứng Thiên, trấn Sơn Nam Thượng. Thời Nguyễn Minh Mệnh bỏ trấn Sơn Nam Thượng, An Phú thuộc tỉnh Hà Nội. Đầu thế kỷ XX đổi thành tỉnh Hà Đông. Đến nay chùa An Phú thuộc thôn Đặng Giang, xã Hoà Xá, thành phố Hà Nội.

Từ Thủ đô Hà Nội, đi Hà Đồng, theo đường quốc lộ số 6 đến ngã ba Ba La Bông Đỏ, rẽ tay trái theo đường quốc lộ 21B đi qua Bình Đà - Ngã Tư Vác - Vân Đình - đến Đầu đê theo đường đi Phủ Lý đến cây số 38 là đến di tích đình chùa An Phú. Ngôi chùa ở ngay canh đường quốc lộ.

Thôn An Phú, xã Hòa Xá có lịch sử hình thành và phát triển từ rất lâu đời. Vì vậy hệ thống kiến trúc tôn giáo làng xã truyền thống cũng sớm được xây dựng để đáp ứng nhu cầu tín ngưỡng của cộng đồng dân cư làng xã và bảo lưu những giá trị văn hoá truyền thống của dân tộc.

Phật giáo xuất hiện ở Ấn Độ từ thế kỷ VII trước Công Nguyên đã được truyền vào Việt Nam ngay từ những thế kỉ đầu Công Nguyên và đã phát triển cho tới ngày nay. Ngôi chùa ra đời, tồn tại cùng các làng xã, hội nhập với tín ngưỡng bản địa truyền thống, gắn bó mật thiết với cuộc sống văn hoá tinh thần của cộng đổng dân cư. Với mục đích dùng giáo lý của đạo Phật, đức Phật từ bi để khuyến thiện trừng ác, giáo dục lòng nhân nghĩa cho con người.

Đồng thời nó cũng ghi nhận những đóng góp của các thiện nam, tín nữ trong cộng đổng vào việc xây dựng tu bổ ngôi chùa làng. Chùa An Phú được xây dựng lên là nơi thực hiện mọi nghi lễ tín ngưỡng, tôn giáo của dân và cũng là nơi đóng góp tích cực cho việc củng cố tinh thần cộng đổng làng xã, giáo dục lòng nhân nghĩa cho con người ngày càng thêm yêu quê hương đất nước.

Chùa An Phú thờ phật theo phái đại thừa nên thuộc loại kiến trúc tôn giáo dạng chùa.

Chùa An Phú không chỉ là di tích tín ngưỡng tôn giáo mà còn là những địa điểm. Chứng kiến bao sự kiện lịch sử của quê hương An Phú. Nơi đây là địa điểm hoạt động bí mật của các cán bộ cách mạng. Bệ phật ở chùa là hầm bí mật, hàng ngày vị sư Đặng Xuân Hiền nuôi dâìi cán bộ giúp cán bộ từ khu tự do (Mỹ Đức) về ẩn náu, hoạt động làm cho địch hoang mang. Năm 1952 giặc Pháp kéo đến lập đồn án ngữ đường giao liên của ta, tàn phá quê hương, chúng đã phóng hoả thiêu huỷ di tích.

1. Khảo tả di tích

Chùa An Phú (Kim Quy Tự) toạ ở khu đất rộng ven khu vực dân cư làng An Phú và cạnh đường quốc lộ. Theo lời kể của các cụ già làng và những tư liệu khảo sát cho thấy cho thấy Kim Quy Tự có lịch sử tạo dựng từ lâu đời. Nhìn tổng thể khu di tích có những hạng mục kiến trúc cơ bản như sau: Cổng chùa, chùa chính (gồm bái đường và thượng điện), nhà tổ, nhà mẫu.

a. Cổng chùa: Du khách đến thăm quan vãn cảnh chùa Kim Quy Tự thôn Đặng Giang xã Hoà Xá, di tích nằm ngay cạnh đường, chỉ cần bước vài chục bước là vào đến cổng chùa, cổng chùa mới được xây dựng theo kiểu chồng diêm hai tầng tám mái bằng vật liệu vôi gạch, mái lợp ngói ri.

Hai tầng mái của cổng chùa đăng đối theo luật âm dương. Bốn mái tầng trên biểu hiện là dương khí, bốn mái tầng dưới là âm khí là trời và đất, là nắng và mưa.

b, Bái đường: Qua cổng chùa vào sân chùa ta thấy sự hoà hợp, tâm tĩnh vào của thiền. Toà Bái đường gồm ba gian mái lợp ngói, có 4 mái đao cong, bờ nắp đắp lưỡng long chầu mặt nguyệt. Phía trước có hệ thống cửa gỗ bảo vệ di tích. Vào bên trong Bái đường là nơi toạ của Đức ông và Đức Thánh Hiền.

Phần hiên Bái đường được tạo dựng như một ngôi nhà ba gian. Hai bên là 2 pho tượng hộ pháp. Hộ pháp khuyến thiện và hộ pháp trừng ác. Ở gian chính giữa được đặt một hương án sơn son thếp vàng lộng lẫy làm nơi đặt bát hương và đồ lễ phật. Hương án này có niên đại năm Tự Đức, được chạm khắc theo tích long hoá, tứ quý. Bức hoành phi với ba chữ hán “Kim Quy Tự” được trang trí trên cao. Ở gian chính giữa nối tiếp giáp với Tam Bảo. Bức trang trí nghi môn treo ở phía dưới.

c, Thượng Điện: Ngôi Thượng điện là bộ phận kiến trúc thống nhất gọi là ngôi chùa chính. Thượng điện làm theo kiểu chuôi vồ đấu chữ đinh vào gian giữa Bái đường kéo dài về phía sau gồm 3 gian rộng 5,30m, dài 5,40m. Thượng điện được xây dựng các bệ thờ gạch cao dần từ ngoài vào làm nơi toạ lạc cho phật điện chùa Kim Quy Tự. Phía trên có treo bức hoành phi có ghi 4 chữ “Huy Quang Nhật Tuệ”. Nhìn từ ngoài vào, Tam Bảo có kiểu kiến trúc độc đáo các mái và đao cong trồng từng lớp.

2. Các hiện vật trong di tích

Chùa An Phú hiện còn lưu giữa được các di vật. Hệ thống tượng tròn gồm có:

+ Ở vị trí cao nhất là bộ tượng “Tam thế thường trụ diệu pháp thân“. Các pho tượng này có kích thước và tư thế tương tự nhau. Tượng ngồi kiết già trên toà sen, hai tay đặt trên lòng đùi kết định ấn, mặt tượng trái xoan đầy đặn, đang nhìn xuống. Các cụm tóc trên đầu nổi cao xếp hàng ngang trên đầu có trật tự. Tượng có chiều cao 0.92m, rộng đùi 0.81m. Bệ sen gồm có năm lớp cánh nở xoè theo thế ngồi. Cả 3 bức tượng được sơn son thếp vàng mang phong cách Nguyễn muộn.

+ Lớp thứ hai là bộ A Di Đà tam tôn, ở lòng chính giữa là tượng phật A Di Đà, hai bên là Quan Âm và Thế Chí. Tượng A Di Đà được son son thếp vàng. Tư thế toạ trên bệ đài sen, với những lớp cánh sen to, mập. Thế ngồi lưỡng nghi, hai chân khoanh tròn phân định âm dương. Vai có số đo 28cm, ngang gối 26cm.

Hai pho tượng Quan Âm và Thế Chí, hình thể nữ giới, hàm chứa mọi sự đầy đặn và no đủ. Khuôn mặt bầu, cổ ngắn, tai to và chẩy. Đầu đội mũ kim phật, mặt trời ở giữa toả sáng trí tuệ. Tay đậm, bản to, cánh tay mập. Tượng làm theo phong cách nghệ thuật Nguyễn muộn có tính địa phương đặc trưng.

+ Lớp thứ ba là Quan Âm Thiên Thủ Thiên Nhỡn. Tượng ở tư thế hở bàn chân phải. Tượng cao 1m ngang đùi 0.56m gồm chín đôi tay được bố cục như sau: mỗi bên có 7 cánh tay đưa ra hai bên rất thon thả và cân xứng. Phía trước bụng có một đôi tay ngửa kết định ấn, một đôi tay kết định ấn chuẩn đề. Nét mặt tượng phúc hậu, trang nghiêm, sắc diện nữ tính với cổ cao 3 ngấn. Hai bên là tuợng Kim Đồng, Ngọc Nữ được tạc nét mặt mang nhiều nét thực, chân dung gần gũi. Tượng tạc mới mang phong cách Nguyễn muộn.

+ Lớp thứ tư là tượng Ngọc Hoàng, hai bên tả hữu là Nam Tào, Bắc Đẩu: Tượng Ngọc Hoàng được tạc tư thế ngồi, trên bệ vuông, hai chân chống vuông góc, tay đặt trên đầu gối có chiếc hốt như lúc nào sẵn sàng chiếu chỉ, đưa lệnh của Thiên triều. Đầu đội mũ bình thiên, dải tua, từ bốn góc mũ và có hoa văn. Khuôn mặt quắc thước, mắt sáng, râu đen dài. Thân mặc áo triều màu vàng.

Hai pho tượng Nam Tào, Bắc Đẩu quy mô nhỏ dạng quan võ mặc áo giáp đầu đội mũ cánh chuồn, mắt nhìn thẳng luôn biểu hiện sự chính trực chờ có lệnh là thi hành công vụ. Ba pho tượng này mang đậm đà chất dân gian địa phương.

+ Ngoài cùng trên Tam Bảo là tòa cửu long. Chính giữa toà cửu long là tượng Thích Ca sơ sinh đứng trên toà sen. Tượng mình trần, tay trái chỉ trời, tay phải chỉ xuống đất.

Ở Bái đường là nơi toạ lạc của Đức ông và Hộ pháp Khuyến thiện (bên phải), gian bên trái là Đức Thánh Hiền và hộ pháp Trừng ác. Hai pho tượng hộ pháp trong tư thế đứng, đầu đội mũ kim khôi, áo giáp nhẫn nhục. Hộ pháp Khuyến thiện tay trái cầm viên ngọc minh châu. Hộ pháp Trừng ác tay phải cầm thanh long đao.

Đức Ông đội mũ miện, áo triều phục có hoa văn mây lửa uy nghi. Đức Thánh Hiền đầu đội mũ thất phật, khoác áo cà sa thả mềm.

Nhìn chung, các pho tượng trên phật điện chùa An Phú số lượng không nhiều kích thước không lớn, nhưng các pho tượng được tạc công phu tỉ mỉ theo nghệ thuật điêu khắc dân gian truyền thống.

Các hiện vật trong Chùa An Phú còn có:

- 1 hương án năm Tự Đức

- 1 chuông đồng đúc năm Tân Mão thượng Nguyên

- 3 quyển kinh phật

- 1 mõ

- 1 hoành phi ghi Kim Quy Tự (quý dậu niên đời vua Tự Đức)

- 1 bức đại tự có nội dung “Tuệ Nhật Quang Huy”

- 1 bát hương đồng.

- 1 bia hậu. ghi tên thờ bà Đào Thị Lô.

3. Giá trị khoa học lịch sử - nghệ thuật văn hoá của di tích

Chùa An Phú là nơi thờ phật thực hiện nhu cầu tự do tín ngưỡng. Nơi đây còn là nơi sinh hoạt văn hoá cộng đồng.

Chùa An Phú còn bảo tồn nhiều di vật quý như hệ thống tượng thời Nguyễn, chuông đồng năm Tân mão thượng Nguyên.

Chùa An Phú là công trình kiến trúc gồm nhiều toà nhà: Tiền đường - Thượng điện, nhà tổ, nhà mẫu. Tất cả những hạng mục kiến trúc này là thành quả lao động cần cù sáng tạo của người dân làng An Phú.

Tại chùa ghi dấu tích thời kỳ kháng chiến. Đây là địa điểm hoạt động bí mật của cán bộ cách mạng.

Xin mời quy khách cùng đến với di tích chùa An Phú để đến với không gian thanh tịnh của …

Trân trọng!