Cách trung tâm Thủ đô khoảng 12 km về phía Tây, nằm tĩnh mịch ở rìa làng cổ Đình Quán (phường Phú Diễn, thành phố Hà Nội), Chùa Đình Quán – tên chữ là Phúc Quang Tự – từ lâu đã nổi tiếng là một danh lam thắng cảnh sánh cùng chùa Quảng Bá, Tào Sách, Tây Hồ chốn vùng ven sông Nhị.
Không chỉ là một không gian kiến trúc tâm linh cổ kính, Chùa Đình Quán còn lưu giữ câu chuyện ấm áp về tình người qua xưng tụng dân gian Chùa Bà Bông, cùng kho tàng di sản nghệ thuật điêu khắc vô giá thời Lê – Nguyễn.
Đình Quán là vùng đất Việt cổ có bề dày lịch sử hàng ngàn năm, gắn liền với di chỉ khảo cổ Ngọa Long có niên đại cách ngày nay hơn 2.000 năm. Căn cứ vào hệ thống bia đá và chuông đồng hiện còn, chùa Đình Quán được khởi dựng từ thời Lê (thế kỷ XVII). Tấm bia cổ nhất tại chùa có niên hiệu Chính Hòa (1680) đã ghi chép lại việc tu sửa chùa từ thời bấy giờ.
Sở dĩ chùa còn có tên gọi thân thương là Chùa Bà Bông là bởi gắn liền với một giai thoại cảm động: Xưa kia, chùa vốn chỉ được dựng bằng tranh lá đơn sơ. Sau đó, có một vị vãi già ở làng Bông Cời (huyện Thanh Oai) đã tìm đến phát nguyện trụ trì, mua 3 mẫu ruộng cúng vào chùa và đứng ra quyên góp tiền của để xây dựng nên ngôi chùa gỗ gạch khang trang. Để ghi nhớ tấm lòng công đức ấy, nhân dân trong vùng đã trìu mến gọi tên chùa là Chùa Bà Bông. Ngày nay, quả chuông cổ đúc từ cuối thời Lê mang dòng chữ "Bà Bông Tự Chung" vẫn đang được trân trọng bảo lưu như một minh chứng lịch sử trọn vẹn.
Chùa Đình Quán tọa lạc trên một khu đất cao rộng, thoáng đãng, hướng tầm mắt ra khung cảnh yên bình của làng quê. Toàn bộ quần thể kiến trúc được quy hoạch hài hòa, ẩn hiện dưới những tán cây cổ thụ và vườn cây ăn quả bốn mùa xanh tốt:
· Cổng Tam quan bề thế: Nổi bật với cấu trúc trụ biểu lồng đèn đỉnh đắp hình bốn chim phượng chụm đuôi uốn cong cách điệu, kết hợp lối kiến trúc mái chồng diêm 2 tầng 8 mái lợp giả ngói ống. Trên đỉnh mái thượng đắp nổi hình tháp Cửu phẩm uy nghiêm.
· Khuôn viên và Sân chùa: Bước qua Tam quan là không gian thoáng đãng với hòn núi non bộ, hồ cảnh, vườn cây ăn quả ngát hương và đài tượng Quan Thế Âm Bồ Tát tọa lạc uy nghi giữa chốn cửa thiền.
· Tòa Tam bảo (Chữ Đinh): Tiền đường 5 gian xây kiểu tường hồi bít đốc tay ngai, mái lợp ngói mũi hài cổ. Giữa bờ nóc đắp bức đại tự nổi 3 chữ Hán "Phúc Quang Tự" và bình nước cam lồ thanh tịnh. Nối liền phía sau là Tòa Thượng điện 4 gian chạy dọc, tạo nên không gian thờ tự thâm nghiêm, ấm cúng.
· Nhà Tổ - Nhà Mẫu và Hai dãy Dải vũ: Nằm tĩnh mịch phía sau sân gạch, kết cấu hài hòa với các nếp mái đao cong vút, bao bọc lấy toàn bộ khu không gian thờ tự trung tâm.
Giá trị nổi bật nhất của chùa Đình Quán chính là bộ sưu tập di vật văn hóa và điêu khắc nghệ thuật đạt trình độ thẩm mỹ rất cao:
· Hệ thống tượng tròn cổ (24 pho tượng): Tuyệt tác là bộ tượng Tam Thế Phật và tượng Đức Phật A Di Đà (nghệ thuật thế kỷ XVIII) ngồi thiền định trên tòa sen 3 lớp cánh, khoác áo cà sa nếp rủ mềm mại, khuôn mặt đĩnh đạc tô phủ sơn son thếp vàng lộng lẫy. Bên cạnh đó là pho tượng Quan Âm Chuẩn Đề nhiều tay kết ấn biến hóa và Tòa Cửu Long tinh xảo chạm khắc 9 hình rồng phun nước tắm cho Thích Ca sơ sinh.
· Bảo vật Đá - Đồng - Gỗ: Chùa bảo lưu 13 tấm bia đá cổ (trong đó có bia rùa đội cao 1,7m và bia vuông 4 mặt niên hiệu Chính Hòa 1680); quả chuông đồng niên hiệu Gia Long 18 (1819); cùng hệ thống hoành phi, câu đối, cửa võng chạm lộng các đề tài Tứ linh, Tứ quý thời Nguyễn vô cùng lộng lẫy.
Trải qua bao thăng trầm thời gian, Chùa Đình Quán (Phúc Quang Tự) vẫn giữ trọn vẹn nét đẹp tĩnh lặng, thuần khiết của một ngôi chùa làng Bắc Bộ. Đến với nơi đây, du khách không chỉ được chiêm ngưỡng những giá trị kiến trúc điêu khắc vô giá mà còn tìm thấy một khoảng lặng bình yên trong tâm hồn. Hãy một lần ghé thăm Chùa Đình Quán để cảm nhận trọn vẹn nét không gian văn hóa di sản giữa lòng Thủ đô Hà Nội!