Nằm trong quần thể di tích tín ngưỡng, tôn giáo tiêu biểu của địa phương, Chùa Kim Đái (tên chữ là Hưng Sơn Tự) tọa lạc tại trung tâm thôn Kim Sơn, xã Đoài Phương, thành phố Hà Nội. Ngôi chùa cùng chung một khuôn viên đất cao ráo, rộng thoáng với đình Kim Đái, tạo nên một không gian tâm linh hài hòa, cổ kính đậm chất làng quê truyền thống vùng Xứ Đoài.
Chùa Kim Đái là công trình kiến trúc Phật giáo, thờ Phật theo phái Đại thừa và có lịch sử từ lâu đời. Theo tư liệu cổ, tòa Tiền đường của chùa được dựng vào năm Thiệu Trị Bính Ngọ (1846). Trải qua những thăng trầm của thời gian và lịch sử, kiến trúc cổ nguyên bản không còn trọn vẹn, ngôi chùa hiện nay đã được nhân dân và chính quyền địa phương tu sửa, tôn tạo khang trang.
Mặt bằng kiến trúc của chùa được bố cục theo kiểu chữ Đinh truyền thống, bao gồm hai hạng mục chính là tòa Tiền đường và Thượng điện.
Hệ thống Tượng thờ tâm linh
Dù hệ thống tượng thờ trong chùa không quá đồ sộ về số lượng nhưng lại tương đối đầy đủ và mang đậm giá trị nghệ thuật tạo hình Phật giáo dân gian. Các lớp tượng chủ yếu được bài trí trang nghiêm tại Thượng điện theo thứ tự bài trí truyền thống, bao gồm:
Bộ tượng Tam Thế Phật (quá khứ, hiện tại, vị lai)
Hệ thống tượng Ngọc Hoàng – Nam Tào – Bắc Đẩu
Tòa Cửu Long và tượng Thích Ca
Các ban thờ tượng Quan Âm, Đức Ông, Thánh Hiền và hai vị Hộ pháp trấn giữ sơn môn.
Lễ hội truyền thống và Giá trị Di sản
Hằng năm, từ ngày 14 đến 16 tháng Giêng âm lịch, lễ hội truyền thống làng Kim Đái lại được tổ chức rộn ràng. Không gian linh thiêng của chùa Hưng Sơn cùng với đình làng trở thành nơi hội tụ của người dân và du khách thập phương. Đây là dịp để cộng đồng thể hiện lòng tôn kính đối với chư Phật và Thành hoàng làng, cầu mong quốc thái dân an, đồng thời gìn giữ bản sắc văn hóa và thắt chặt tình đoàn kết quê hương.
Với những giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng, chùa Kim Đái (nằm trong cụm di tích đình – chùa Kim Đái) đã được UBND tỉnh Hà Tây (cũ) xếp hạng là Di tích lịch sử – văn hóa theo Quyết định số 233/QĐ-UB ngày 03/3/2003.