Chùa Nghi Lộc (Động Hoa Tự)

Tư tưởng chủ đạo: Khác biệt với phần lớn các ngôi chùa làng truyền thống thuần túy thờ Phật theo phái Bắc tông, chùa Nghi Lộc là một sản phẩm văn hóa - tôn giáo đặc sắc được xây dựng và tôn tạo theo tư tưởng "Tam giáo nhất nguyên" (Hợp nhất ba đạo: Phật giáo - Đạo giáo - Nho giáo).

Lịch sử tôn tạo: Đầu thế kỷ XX (thời vua Khải Định và Bảo Đại), do đời sống nhân dân vùng nửa chiêm trũng Sơn Công rên xiết dưới ách sưu thuế và khủng hoảng kinh tế, ngôi chùa cũ bị đổ nát. Khi dân làng hợp lực trùng tu lại chùa vào năm Bảo Đại thứ 9, các tầng lớp trí thức và bô lão địa phương đã đưa tư tưởng Tam giáo hợp nhất lồng ghép vào hệ thống kinh bổn và thần điện.

Triết lý kinh bổn: Hệ thống văn tự chữ Hán của chùa mang đậm tinh thần tự tỉnh, hướng thiện và khát vọng thái bình nông nghiệp, cầu mong quốc thái dân an, người nghèo hèn được no ấm. Đạo Phật đóng vai trò là chủ thể dung hòa, đề cao tính vô vi của Lão giáo và tính trung quân ái quốc của Nho giáo.

Giá trị kháng chiến: Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, khuôn viên cụm Đình và Chùa Nghi Lộc kề cận được quân đội sử dụng làm kho tàng chiến lược và là địa điểm hội họp quân dân an toàn.