Chùa Sen Hồ

Chùa Sen Hồ (Vạn Xuân) nằm trong quần thể di tích với đình và Nghè Sen Hồ thuộc thôn Kim Sen, xã Thuận An, thành phố Hà Nội, tạo nên một không gian văn hóa tín ngưỡng hài hòa giữa thờ thần và thờ Phật. Chùa Vạn Xuân cùng với đình và Nghè Sen Hồ đã được Bộ Văn hóa, Thông tin và Thể thao, nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, xếp hạng di tích kiến trúc – nghệ thuật theo Quyết định số 490/QĐ ngày 22 tháng 4 năm 1992.

Theo cuốn thần phả “Đại vương ngọc phả”, do Hàn lâm Đông các Đại học sĩ Nguyễn Bính phụng soạn ngày 10 tháng 9 năm Hồng Phúc nguyên niên, tức năm 1572, hiện còn lưu giữ tại đình, Chùa Vạn Xuân đã tồn tại từ rất sớm và gắn với truyền thuyết về các vị thần được thờ tại địa phương.

Theo truyền thuyết, một vị Long thần được thờ tại chùa đã báo mộng cho cha mẹ của vị thành hoàng rằng mình sẽ đầu thai để sinh ra Hùng Hiển. Về sau, Hùng Hiển Công trở về khu vực này đóng quân, xây dựng đồn lũy bên cạnh chùa.

Những câu chuyện được lưu truyền cho thấy Chùa Vạn Xuân có lịch sử lâu đời, đồng thời phản ánh sự đan xen giữa tín ngưỡng dân gian, truyền thuyết về các vị thần và Phật giáo trong đời sống tinh thần của người Việt.

Một trong những giá trị nổi bật nhất của Chùa Vạn Xuân hiện nay là hệ thống tượng tròn với 39 pho tượng.

Trong số đó có 12 pho có niên đại thời Lê Trung Hưng và 27 pho tượng thời Nguyễn. Mỗi pho tượng là một tác phẩm điêu khắc hoàn chỉnh, mang những đặc điểm riêng về hình dáng, tư thế, đường nét và biểu cảm.

Hệ thống tượng không chỉ phục vụ nhu cầu thờ tự mà còn là những tác phẩm nghệ thuật có giá trị, giúp chúng ta hình dung rõ hơn về sự phát triển của nghệ thuật điêu khắc Phật giáo qua các thời kỳ lịch sử.

Cùng với điểm đặc biệt của Đình – Nghè Sen Hồ và Chùa Vạn Xuân chính là sự hiện diện liền kề của hai không gian tín ngưỡng: một bên là tín ngưỡng thờ Thành hoàng làng, một bên là Phật giáo. Đây là sự kết hợp rất quen thuộc trong văn hóa làng xã truyền thống Việt Nam. Đình – Nghè là nơi cộng đồng tưởng nhớ, tôn vinh vị thần có công với dân, với nước; còn chùa là nơi thờ Phật, hướng con người đến những giá trị từ bi, hướng thiện và an lạc. Hai công trình cùng tồn tại, bổ trợ cho nhau, tạo thành một trung tâm sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng và tinh thần của cộng đồng làng quê truyền thống. Trải qua nhiều thế kỷ, những giá trị lịch sử, kiến trúc, nghệ thuật và tín ngưỡng của khu di tích vẫn được nhân dân gìn giữ và trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Ngày nay, cùng với Đình – Nghè Sen Hồ, Chùa Vạn Xuân không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng của người dân địa phương mà còn là địa chỉ để tìm hiểu về lịch sử, văn hóa và nghệ thuật truyền thống của vùng đất Thuận An. Đình – Nghè Sen Hồ và chùa Vạn Xuân – nơi giao hòa giữa tín ngưỡng thờ Thành hoàng và Phật giáo, nơi lưu giữ truyền thuyết về Hùng Hiển Công, những dấu ấn nghệ thuật của cha ông và ký ức văn hóa của một làng quê Việt qua nhiều thế kỷ.