Thông tin thú vị hoặc ghi chú đặc biệt cho du khách khi ghé thăm.Chùa Diên Khánh
Chùa Diên Khánh (thường được gọi là chùa Thuý Lĩnh) tọa lạc tại trung tâm làng Thúy Lĩnh, chùa liền với đình có diện tích 3333.2m2 và 700m2 vườn tháp tạo nên một cụm di tích hoành tráng mà ít nơi có được. Chùa xưa được xây dựng từ thời vua Lê Thần Tông 1619 - 1643 niên hiệu Vĩnh Tộ năm thứ 3 (1622) cách đây hơn 400 năm. Căn cứ vào sự đánh giá của những nhà quản lý di tích khi hạ giải chùa để trùng tu, cải tạo vào năm 2017 có phát hiện một câu đầu (đã bị hỏng) chừng 1m có chạm trổ hoa văn vào thời Lê và một vỉ nhà và cột, kèo câu đầu là của đình khi đình trùng tu lần thứ nhất có đưa sang làm chùa. Từ những chứng tích nói trên và theo các cụ xưa truyền lại thì chùa Diên Khánh là một ngôi chùa cổ được xây dựng cách ngày nay hơn 400 năm.
Chùa được xây theo kiểu hình chữ Đinh, là một mặt bằng kiến trúc truyền thống Việt Nam, gồm hai phần nhà chính được nối vuông góc: một toà Tam bảo (nhà lớn phía trước) và một Thượng điện phía sau, tạo thành hình dáng giống như chiếc vồ (cái búa) hoặc chữ Đinh J thượng chuôi vồ. Thượng điện dài và rộng bài trí mấy chục pho tượng từ trên cao xuống đến cửu long, hai bên là hai dãy tượng thập điện, hai bên tường hồi là 2 bàn thờ; phật bà quan âm phía đông, quân âm thị kính phía tây, nhà phía trước 5 gian nồi liền với hậu cung được bài trí phía Đông là ban thờ Đức ông (đức chúa) và tượng hộ pháp Khuyến thiện, phía Tây là bàn thờ Đức thánh hiền và tượng hộ pháp trừ ác. Kiến trúc chùa được làm theo kiểu chồng giường giá chiêng, trạm trổ tinh sảo, hai đầu hồi nhà 5 gian Tam Bảo có 2 cột trụ lớn, đầu trụ có 2 con nghê rất đẹp.
Phía trước tòa Tam Bảo cách một khoảng sân lát gạch Bát Tràng rồi đến một vườn hoa cây cảnh tiếp đến Tam quan, được xây bằng gạch Bát Tràng. Trước cửa Tam quan là hồ nước, phía sau tam bảo là nhà thờ tổ và thờ Đức Thánh Trần bên Đông là nhà khách, bên Tây là nhà bếp, trải qua bao tháng năm chùa bị xuống cấp trầm trọng. Năm 1965 nhà nước làm con đường qua của Tam Bảo chia cắt giữa vườn tháp hồ nước với đình chùa. Tam quan bị đổ đã dỡ bỏ từ đầu thế kỷ 20, vườn trước của Tam quan được đào đất sản xuất gạch vào thời kỳ xây dựng HTX, hồ được mở rộng phế tích của Tam quan được phát hiện phần móng xây bằng gạch Bát Tràng vào những năm Mỹ ném bom phá hoại miền Bắc.
Để bảo tồn một ngôi chùa cổ đã được công nhận di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia cùng với đình Thúy Lĩnh vào năm 1993. Năm 2017, chùa được UBND quận Hoàng Mai trùng tu, tôn tạo vào năm 2017, khánh thành năm 2019. Các hạng mục được đầu tư, tôn tạo gồm: Tam quan, Tam bảo, nhà điện, nhà thờ tổ, nhà khách và 2 gian nhà kho. Tất cả các hạng mục nói trên đều được làm vằng gỗ lim, theo khuôn mẫu đúng như chùa cũ, chạm trổ tinh sảo, các cột trụ được đắp vẽ rất nghệ thuật, hệ thống cửa của tất cả các hạng mục đều làm cửa bức bàn đúng như lối cổ, chất liệu bằng gỗ lim, trạm trổ hoa văn.
Phần xã hội hóa: nhân dân Thúy Lĩnh và khách thập phương đã công đức hơn 6 tỷ làm các hạng mục nhà Tứ Ân, 3 gian nhà phụ trợ, nhà bếp, công trình nhà vệ sinh, bể nước, đúc một quả chuông lớn và hai Khánh với hơn một tấn đồng và hơn 20 cây vàng. Toàn bộ tượng cũ bằng đất và gỗ đều bị hư hỏng không phục chế được và đem đi công đức các chùa khác, 45 pho tượng và tòa cửu long được tạc bằng gỗ mít, hoành phi câu đối mới, các án thờ được làm mới. Hiện vật còn giữ được gồm: một số câu đối cổ, 2 bức đại tự cổ, một số bức hoành phi đại tự là:
“Thiên nhân sử và một bức Diên Khánh Tự còn giữ được 2 án thờ cổ.
Một quả chuông cổ đúc năm Đinh Mão 1747 đời vua Lê Hiển Tông niên hiệu Cảnh Hưng. Đến năm 2025 này là 278 năm.
Chùa Diên Khánh cùng với đình Thúy Lĩnh được Bộ Văn hoá - Thông tin (nay là Bộ Văn hoá - Thể thao và Du lịch) xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia năm 1993. Đình và chùa cùng với hồ thủy đình và vườn tháp có bức phù điêu cao đẹp có tượng phật bà ngự tại tòa sen. Tất cả tạo thành một cảnh quan tâm linh văn hóa đẹp lộng lẫy ít nơi có được.
Phát huy giá trị bản sắc văn hóa tâm linh nhân dân Thúy Lĩnh luôn gìn giữ tu bổ một công trình di tích tôn giáo. Để tiếng chuông chùa Diên Khánh mãi vang xa.
CHUÔNG THIÊNG CHÙA DIÊN KHÁNH
Phố Thủy Lĩnh - phường Lĩnh Nam - quận Hoàng Mai, TP. Hà Nội có ngôi chùa cổ, tên chữ cửa chúa là Diên Khánh Tự. Chùa cùng với đình được nhà nước công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia vào năm 1993. Để bảo tồn di sản quý báu, năm 2010 nhân kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội nhà nước đã trùng tu tôn tạo đình Thúy Lĩnh và những năm 2017 đến năm 2019 ngôi chùa cổ kính linh thiêng lại được nhà nước trùng tu tôn tạo. Chùa liền với đình; trước cửa chùa có vườn tháp, nơi đây có 5 ngọn tháp lưu giữ xá lị các sự tổ của chùa. Vườn tháp đẹp như công viên, có bức tranh hơn 100m2 được bàn tay các nghệ nhân đắp, vẽ đẹp rực rỡ. Liền với vườn tháp là khu vui chơi thể dục, thể thao, có sân khấu ngoài trời. Bên cạnh khu vui chơi là hồ nước rộng hơn 3000m2 được nhà nước kè đá quanh hồ vào năm 2014. Giữa hồ có tòa Thủy Đình lộng lẫy như một bông hoa sen khổng lồ. Đặc biệt chùa Diên Khánh có quả chuông nặng gần 200kg được đúc vào đời vua Lê Hiển Tông, niên hiệu Cảnh Hưng năm Đình Mão 1747.
Tương truyền rằng: khi chuông được đúc xong, dân làng làm lễ, treo chuông lên đánh thử một hồi nghe thấy tiếng chuông lạ, khác với tiếng chuông của các chùa khác quanh vùng. Chuông không to lắm mà tiếng to, nghe vang xa, chuyển động cả một vùng. Mọi người sợ hãi. Có một ông thầy địa lý đi qua thấy dân làng tự tập rất đông trước cổng Tam Quan. Thầy địa lý dừng lại nói với dân làng: Tôi nghe thấy tiếng chuông lạ nên đến đây để nói chuyện với dân làng: Chuông này là chông đồng đen, mà đồng đen là mẹ của trâu vàng. Nếu đành chuông lên 3 hồi, 9 tiếng thì trâu vàng nghe thấy tiếng mẹ gọi sẽ bay về tàn phá cả một vùng rộng lớn thành hồ như Hồ Tây. Dân làng nghe tôi hãy ném quả chuông này xuống đáy ao. 3 năm sau tát cạn ao đưa chuông lên, mời một vị hòa thượng về làm lễ 3 ngày rồi mới treo chuông lên. Dân làng nghe theo. Sau 3 năm đưa chuông từ đáy ao lên, lập đàn lễ xong treo chuông lên lầu gác cửa Tam Quan, đánh 3 hồi 9 tiếng. thấy không còn âm thanh lạ mà nghe tiếng rè rè nhưng vẫn vang xa.
Ngày nay chuyện trâu vàng đã trở thành huyền thoại. Quả chuông ở chùa Diên Khánh vẫn chỉ là quả chuông đồng bình thường xong chuông cổ đã là chuông thiêng của chùa Diên Khánh đã trở thành truyền thuyết quý báu của nhân dân Thúy Lĩnh.
Có một người hay làm thơ khi đến vãng cảnh chùa thấy cảnh đẹp lộng lẫy của một di tích lịch sử văn hóa, xứng đáng trở thành một danh thắng cho du khách xa, gần đến lễ chùa và chiêm ngưỡng cảnh đẹp nơi này đã tức cảnh viết bài thơ:
Tiếng chuông chùa Diên Khánh
Chuông chùa Diên Khánh vang xa
Sáng chiêu, tối mộ thiết tha lòng người
Quê hương bên bãi sông bồi
Nước sông đầy cạn đất trời đổi thay
Chuông chùa thúc giục lòng người
Nguyện cầu phật Tổ sảng ngời chữ tâm
Chuông ngân xua hết tà gian
Chuông reo cuộc sống bình an quê nhà
Chuông chùa mãi mãi vang xa
Thủy chung tình nghĩa mặn mà quê tôi
Bảy trăm năm bãi sông bồi
Bảy trăm năm vẫn con người bình dân
Chuông chùa xao xuyến bâng khuâng
Nghe kinh phật Tổ thành tâm nguyện cầu.
Vào những năm 2017 - 2018 khi chùa được trùng tu, tôn tạo, nhân dân Thúy Lĩnh và khách thập phương đã công đức tiền và gần 20 cây vàng ta, vàng tây, bạc đúc một quả chuông đồng gần 800kg và 2 khánh đồng với hơn 300kg. Tiếng chuông cổ kính linh thiêng cùng với tiếng đại hồng chung mới đúc sẽ mãi mãi vang xa đem “Từ bi, hỷ, xả của phật Tổ Như lai đến với muôn người đến với muôn loài”.