Hạt cốm Mễ Trì dẹt, mỏng, mang màu xanh ngọc tự nhiên, thứ màu đến từ chất diệp lục còn giữ trong hạt lúa non. Cốm ngon có mùi thơm của lúa mới, ăn dẻo và ngọt nhẹ. Người làm nghề cho rằng cốm mùa thu ngon hơn cả, nhờ tiết trời hanh khô và những buổi sáng sớm có sương.
Làm cốm bắt đầu từ cánh đồng. Cây lúa nếp cần khoảng 90 đến 100 ngày để cho hạt. Lúa được gặt khi hạt còn non, đang ngậm sữa; chậm một, hai ngày là hạt đã già, không còn làm được cốm ngon. Người làng thường cắt lúa từ rất sớm, có khi từ hai, ba giờ sáng, khi sương còn đọng trên lá. Người làng dùng nhiều giống nếp như nếp tan, nếp quýt, nếp thơm, nếp cái hoa vàng; trong đó, nếp cái hoa vàng được đánh giá cao nhất về hương thơm.
Lúa được rang trên bếp củi, mỗi mẻ khoảng hai đến ba tiếng. Người thợ thỉnh thoảng bốc vài hạt, bóp thử để biết độ dẻo; công đoạn này vẫn làm thủ công. Thóc rang xong được đổ vào cối đá lớn đặt chìm dưới nền nhà để giã, rồi sàng nhiều lần để tách vỏ trấu, giữ lại những hạt cốm dẹt, xanh. Mỗi mẻ cho khoảng 5 kg cốm. Trước bình minh, làng đã rộn tiếng chày giã cốm, quyện với khói củi và mùi lúa non mới rang.
Cốm thường được gói trong lá sen, có khi là lá ráy buộc lạt rơm, để giữ hương, như gói cả hương đồng nội mang về phố. Người Hà Nội ăn cốm thong thả: nhón từng chút bằng đầu ngón tay, ăn cùng chuối tiêu trứng cuốc hay hồng chín để vị ngọt của quả hòa với vị dẻo thơm của cốm. Từ hạt cốm, người ta còn làm ra nhiều món ngon khác như bánh cốm, chả cốm, xôi cốm, chè cốm, cả rượu cốm.
Tên làng Mễ Trì thường được hiểu là "ao gạo", gợi về một vùng đất có tiếng lúa ngon từ xưa. Làng có hai xóm là Mễ Trì Thượng và Mễ Trì Hạ. Nghề cốm được truyền qua nhiều thế hệ; có gia đình đã bốn đời theo nghề, có người bắt đầu theo mẹ đi bán cốm khắp phố Hà Nội từ năm mười hai tuổi.
Năm 2019, nghề cốm Mễ Trì được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, thuộc loại hình nghề thủ công truyền thống. Cùng năm, cốm Mễ Trì được giới thiệu tới phóng viên quốc tế dịp Hội nghị thượng đỉnh Mỹ – Triều Tiên lần thứ hai tại Hà Nội. Mùa cốm chính khoảng tháng 9–10; hiện làng có thêm vụ cốm vào khoảng tháng 5 âm lịch. Giữa nhịp đô thị hóa, sản lượng cốm của làng vẫn khá ổn định, và cốm Mễ Trì vẫn là món quà được nhiều người chọn mỗi khi thu sang.
Các cơ sở cốm Mễ Trì có trong mục Ẩm thực của HanoiGo. Hành trình bảy món ngon di sản khép lại bằng bữa tối với chảo chả cá Lã Vọng.
