Đền Phùng Hưng tọa lạc tại tổ dân phố Cam Lâm, phường Sơn Tây, thành phố Hà Nội, thuộc quần thể Di tích quốc gia Làng cổ ở Đường Lâm. Đây là công trình tín ngưỡng có giá trị về lịch sử, văn hóa và kiến trúc nghệ thuật, gắn với việc thờ phụng Bố Cái Đại vương Phùng Hưng – một nhân vật lịch sử tiêu biểu của dân tộc.
Đền được xây dựng từ lâu đời, trên một khu đất cao, có vị trí thuận lợi, phía trước nhìn ra dòng sông Tích. Không gian xung quanh đền là khu dân cư làng cổ với cảnh quan truyền thống, tạo nên sự hài hòa giữa di tích và đời sống cộng đồng. Cùng với hệ thống cây xanh lâu năm như cây lim, cây nhãn, cây đa…, cảnh quan tại đền góp phần tạo nên không gian cổ kính, trang nghiêm.
Đền Phùng Hưng hiện nay mang đặc trưng kiến trúc thời Nguyễn, được xây dựng vào những năm đầu thế kỷ XIX theo kiểu chữ Công, gồm các hạng mục chính: Tả mạc, Hữu mạc, Đại bái và Hậu cung.
Cổng đền được tạo bởi đôi cột trụ cao, thân cột có các đường gờ và ô đèn lồng, mang nét kiến trúc truyền thống. Trên cổng có các câu đối ca ngợi công đức của Bố Cái Đại vương Phùng Hưng. Hai bên cổng là khu vực Tả mạc và Hữu mạc.
Từ cổng đền qua khoảng sân rộng, du khách bước lên bậc tam cấp để vào khu Đại bái. Đây là tòa nhà 5 gian, xây theo kiểu tường hồi bít đốc, mái lợp ngói mũi hài. Bộ vì nóc được làm theo kiểu chồng rường giá chiêng. Đáng chú ý là hệ thống 08 đầu dư được chạm khắc tinh xảo, tạo hình đầu rồng với bờm, râu và đôi mắt được thể hiện sinh động, mang đặc trưng nghệ thuật kiến trúc thế kỷ XIX.
Qua một khoảng sân hẹp là Hậu cung, gồm 3 gian, được xây theo kiểu đầu hồi bít đốc, kết hợp các trụ đèn lồng. Trên đỉnh trụ có trang trí hình bầu rượu hứng nước trời, vừa mang giá trị trang trí vừa thể hiện những nét đặc trưng trong nghệ thuật kiến trúc truyền thống.
Tại Hậu cung hiện đặt tượng thờ Bố Cái Đại vương Phùng Hưng được đúc bằng đồng. Đây là không gian linh thiêng, là nơi Nhân dân địa phương thực hành tín ngưỡng, tưởng nhớ và tri ân công lao của vị anh hùng dân tộc.
Phùng Hưng là một trong những nhân vật lịch sử được Nhân dân nhiều địa phương lập đền thờ. Trong đó, đền thờ tại Đường Lâm được xây dựng tại quê hương của Ngài, đền có quy mô tương đối lớn và gắn bó mật thiết với đời sống văn hóa, tín ngưỡng của cộng đồng dân cư địa phương.
Trải qua thời gian và nhiều biến cố lịch sử, Đền Phùng Hưng vẫn được Nhân dân gìn giữ, bảo tồn và phát huy các giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc nghệ thuật. Di tích là một địa chỉ sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng quan trọng, góp phần giáo dục truyền thống lịch sử, bồi đắp tình yêu quê hương và ý thức gìn giữ di sản văn hóa dân tộc.
Hằng năm, vào ngày mùng 8 tháng Giêng âm lịch, chính quyền và Nhân dân địa phương tổ chức lễ giỗ Bố Cái Đại vương Phùng Hưng. Đây là hoạt động văn hóa, tín ngưỡng truyền thống thu hút đông đảo Nhân dân và du khách tham dự, góp phần duy trì phong tục, tập quán và phát huy giá trị di sản văn hóa của địa phương.
Với những giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hóa và kiến trúc nghệ thuật, Đền Phùng Hưng là một trong những điểm đến có ý nghĩa trong hành trình tham quan Làng cổ ở Đường Lâm, góp phần giới thiệu những nét đặc sắc về lịch sử, văn hóa và tín ngưỡng truyền thống của vùng đất Sơn Tây – xứ Đoài.
Đền Phùng Hưng đã được Nhà nước ghi nhận, bảo tồn và xếp hạng di tích tại Quyết định số 29/QĐ-BT ngày 13/01/1964.
Ngày nay, Đền Phùng Hưng là điểm tham quan, tìm hiểu lịch sử và sinh hoạt tín ngưỡng của Nhân dân, đồng thời là một địa chỉ văn hóa tiêu biểu trong quần thể Làng cổ ở Đường Lâm, góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị di sản văn hóa truyền thống của phường Sơn Tây, thành phố Hà Nội.