Di tích cấp quốc gia đền Long Đại, xã Phúc Thọ, TP Hà Nội. Đền Long Đại thuộc thôn Bảo Vệ, xã Phúc Thọ, thành phố Hà Nội. Đền Long Đại là nơi thờ Thành Hoàng làng Trương Hát, vị tướng giỏi của Việt Vương Triệu Quang Phục đã có công lớn trong việc giành lại chủ quyền dân tộc khi Tiền Lý Nam Đế qua đời (thế kỷ VI). Làng Bảo Vệ, xã Phúc Thọ có hai di tích là đình Bảo Vệ và đền Long Đại cùng thờ Thành Hoàng làng là ngài Trương Hát.
Đền Long Đại được xây dựng trên một dải gò cao ngoài đồng phía Tây Bắc của làng Bảo Vệ; từ cổ xưa đến nay ngôi đền vẫn ở vị trí này; có người cho rằng đó là nơi xưa kia tướng quân Trương Hát đã về sinh sống.
Đền được xây dựng từ lâu đời, đã nhiều lần được nhân dân địa phương trùng tu, sửa chữa, chỉnh trang khuôn viên... Năm 2024, đền Long Đại được Chính quyền địa phương quan tâm thực hiện tu bổ, tôn tạo các hạng mục: Đền chính, Tả mạc, Hữu mạc, nhà phụ trợ và cải tạo hệ thống hạ tầng kỹ thuật bằng nguồn ngân sách nhà nước.
Đền chính được xây dựng theo kiểu chữ Đinh (J) bao gồm Đại bái và Hậu cung. Đặc biệt tại Hậu cung của ngôi đền có tượng Tướng quân Trương Hát. Đây là một pho tượng chân dung được tạc bằng gỗ, cao 0,96m. Tượng Tướng quân được chạm mình mặc triều phục, tay cầm hốt, ngồi xếp bằng tròn. Nét mặt tướng quân Trương Hát trầm tư như đang nấu nung, suy nghĩ.
Từ xưa không có Lễ hội tại đây. Để tri ân công đức của Tướng quân Trương Hát, hàng năm, nhân dân làng Bảo Vệ tổ chức 02 ngày lễ trọng: Ngày sinh Thành Hoàng làng vào mùng 4, mồng 5 tháng Giêng và ngày hóa của Thành Hoàng làng là mùng 10 tháng Tư âm lịch; đặc biệt vào chiều ngày mồng 4 tháng Giêng có Lễ rước kiệu Thành Hoàng làng từ đình Bảo Vệ lên đền Long Đại và rước trở về đình vào buổi tối cùng ngày. Các nghi lễ truyền thống tại đình Bảo Vệ và đền Long Đại thể hiện sự tôn kính đối với Thành Hoàng làng, đồng thời nhắc nhở người dân nơi đây nhớ về cội nguồn, biết ơn tiền nhân, khơi dậy tình yêu quê hương đất nước và tinh thần đoàn kết.
Với những giá trị tiêu biểu về lịch sử - văn hóa, đền Long Đại đã được xếp hạng di tích cấp quốc gia tại Quyết định số 68-VH/QĐ ngày 29 tháng 01 năm 1993 của Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ văn hóa, Thể thao và Du lịch).
BAN QUẢN LÝ DI TÍCH XÃ PHÚC THỌ