Di tích đình- đền Sơn Du — Hà Nội Go

Di tích đình- đền Sơn Du — Hà Nội Go

02ĐÌNH SƠN DU

Đình Sơn Du là công trình tín ngưỡng có quy mô kiến trúc tương đối lớn. Nằm trong khu vực cư trú của làng, song ngôi đình vẫn có khuôn viên riêng biệt tạo thành không gian thiêng thường thấy trong các kiến trúc tôn giáo, tín ngưỡng truyền thống. Đình Sơn Du được xây dựng theo hướng Tây Nam, nghi môn của đình làm dạng tứ trụ bằng đá gồm hai trụ lớn ở giữa, hai trụ nhỏ hai bên tạo một cổng chính và hai cổng nhỏ hai bên dẫn vào đình.

Qua sân rộng là đại đình được xây theo kiểu nhà bốn mái, bốn góc đao cong, mái lợp ngói ta. Trên bờ nóc và bờ dải trang trí hình hoa chanh bằng gạch gốm. Hai đầu bờ nóc là hai hình rồng ngậm bờ dải, đuôi uốn cong; trên bờ dải có lân chầu, phần mái cong được tạo thành hình đầu rồng miệng ngậm viên châu hướng về phía trong.

Đại đình gồm 3 gian, 2 chái, mặt trước 3 gian giữa được xây lui vào trong tạo thành khoảng hiên và làm hệ thống cửa bức bàn theo kiểu “thượng song hạ bản”; hai gian hồi được xây kín và trổ cửa sổ hình chữ “thọ”. Các đầu tư được tạo tác hình rồng. Vì nách hai gian bên được làm theo dạng kiểu cốn mê, với các mảng trang trí hình hoa sen, rồng hoa lá. Toàn bộ hệ thống bao che (phần tường) của kiến trúc đình được xây bằng gạch trần. Hai bên tường hồi trổ cửa sổ hình chữ “thọ”.

Hậu cung là một nếp nhà dọc, ba gian, lòng nhà nối liền gian giữa của đại đình. Nhà làm dạng hai tầng mái, mái lợp ngói ta. Bờ dải được trang trí hình hoa chanh bằng gạch gốm. Ở phần đốc mái có đắp hình rồng, phía dưới có mặt hổ phù. Cả hai tầng mái đều được làm thoe kiểu mái đao cong theo kiểu hình đầu rồng miệng ngậm viên châu quay mặt vào trong, trên mái đao có đắp nổi các con lân trang trí. Giữa hai tầng mái là hệ thống ván gió được làm theo kiểu chấn song con tiện. Các bộ vì được làm theo kiểu giá chiêng, chồng rường cốn mê được chạm nổi đề tài rồng, hoa lá. Chính giữa hậu cung, sát tường hồi, có xây một bệ gạch, là nơi thờ tự của bốn vị Thành hoàng làng.

Theo tư liệu, đình còn có 17 đạo sắc phong từ các thời vua Thiệu Trị, Đồng Khánh, Duy Tân, Khải Định của triều Nguyễn cho làng Sơn Du. Đạo sắc phong sớm nhất có niên đại Thiệu Trị thứ 6 (1846) là nguồn tư liệu quý, không chỉ cho chúng ta đoán định được niên đại mà còn cho chúng ta thấy được sự tồn tại liên tục của ngôi đình, thấy được vị trí quan trọng của các vị Thành hoàng làng trong thiết chế văn hóa truyền thống cũng như trong đời sống xã hội từ trước đến nay.

Đình Sơn Du - thôn Sơn Du (xã Nguyên Khê cũ) nay là xã Phúc Thịnh

Đình Sơn Du được xếp hạng di tích lịch sử cấp Thành phố tại Quyết định số 523/QĐ-UBND ngày 28/01/2019.

03ĐỀN SƠN DU

Đền Sơn Du thờ Đức thánh Phù Đổng Thiên vương (Thánh Gióng), người làng Phù Đổng, có công đánh giặc Ân vào thời Hùng Vương thứ 6. Trong khi đánh giặc, Ngài đã đi qua làng Gốm, còn để lại hai bước chân của Ngài, dân làng Gốm phụng thờ Ngài từ xưa đến nay. Theo ký ức của người dân thì ngôi đền có từ xa xưa. Sau khi bị tiêu thổ trong kháng chiến. Những năm 1980 - 1990, ngôi đền được Nhân dân dựng lại thành 3 gian nhỏ làm nơi thờ cúng. Đến năm 2014, ngôi đền được khởi công trùng tu lại và giữ nguyên kiến trúc như ngày nay.

Đền Sơn Du thờ Đức Thánh Phù Đổng Thiên vương

Đền chính có kết cấu mặt bằng chữ “đinh” gồm tiền tề, hậu cung. Kiến trúc ngôi đền làm bằng bê tông sơn giả gỗ. Tiền tế gồm 3 gian, 2 chái với 4 mái đao cong thanh thoát, chính giữa bờ nóc đắp lưỡng long chầu nguyệt, hai đầu kìm đắp hình lạc long thủy quái, bờ dải trang trí hoa chanh, lân chạy, đầu đao trang trí rồng lân, cụm may. Ba gian giữa lắp hệ thống cửa bức bàn bưng ván kín, 2 gian bên xây tường tạo cửa sổ chữ “thọ”. Hai đầu hồi nối tường với trụ biểu, tạo các ô hình chữ nhật đắp tượng vũ sĩ, tranh tứ quý. Trụ biểu được làm theo lối truyền thống với hình tượng rồng, phượng, thân trụ đắp câu đối ca ngợi cảnh đẹp làng Gốm và công đức của Đức thánh Phù Đổng Thiên vương. Trang trí trên kiến trúc của đình chủ yếu là đề tài tứ linh, lá lật, con giống.

Hậu cung nối với gian giữa tiền đường tạo mặt bằng chữ “đinh” gồm 3 gian, 1 duộc chạy dọc, có 4 bộ vì làm lối thượng giá chiêng chồng rường, hạ kẻ, bẩy gối tường. Trang trí đơn giản bằng hoa văn lá lật, soi gờ kẻ chỉ.

Trải qua thời gian, ngôi đền còn lưu giữ được một số đồ thờ tự có giá trị như hoành phi, câu đối, cửa võng, án gian, ngũ sự, bát hương, lộc bình…trong đó phải kể đến búc tượng Thánh Gióng được đúc bằng đồng ngồi uy nghi tĩnh tại trên bệ, khuôn mặt nghiêm nghị của một võ tướng, đầu đội “mũ sắt”, thân mặc “giáp sắt”, chân đi “hia sắt”, tay trái để trên đầu gối, tay phải cầm “gậy tre đằng ngà” . Hai bên có tượng tứ Bồ Tát đứng chầu.

Câu đối được giữ trong Đền Sơn Du

Hàng năm, Nhân dân làng Sơn Du lại tưng bừng tổ chức lễ hội từ ngày mùng 7 đến mùng 10 tháng Giêng để tri ân công đức của các vị Thành hoàng đã có công với dân với nước. Dân làng tổ chức tế lễ Đức Thánh Phù Đồng vào ngày mùng 7 tháng Giêng (ngày hội lễ) và ngày mùng 6 tháng 5 âm lịch (ngày Đức Thánh Phù Đổng giáng tích ở đền). Các vị Thành hoàng làng khác vì không rõ ngày sinh, ngày hóa nên Nhân dân tổ chức lễ hội chung vào ngày mùng 1 đến mùng 10 tháng Giêng. Trước đây, thôn Sơn Du cùng với thôn Nam Hồng tổ chức đón rước Đức Thánh Phù Đổng Thiên vương về dự hội vào ngày mùng 7 tháng Giêng, hiện nay không còn tổ chức chung nữa. Trong những ngày này, nhà nhà vui tươi đón Tết, người làng đi làm ăn xa về gặp nhau, thắp nén tâm hương tỏ lòng thành kính với tổ tiên, với thánh thần cầu mong một năm mới bình an, làm ăn phát đạt.

Đồng chí Nguyễn Thị Tám - PCT UBND huyện Đông Anh (cũ) trao Bằng xếp hạng di tích lịch sử - nghệ thuật cấp Thành phố cho Đền Sơn Du

Đền Sơn Du tuy mới được tu bổ song vẫn giữ được những nét kiến trúc truyền thống. Ngôi đến được xếp hạng di tích Lịch sử nghệ thuật cấp Thành phố tại Quyết định số 2396/QĐ-UBND ngày 07/7/2022.