Nằm trên đỉnh núi Câu Lậu, Chùa Tây Phương (tên chữ Sùng Phúc Tự) là một trong những ngôi cổ tự đặc sắc của xứ Đoài. Để đến chùa, du khách men theo những bậc đá lên núi, bỏ lại phía sau nhịp sống làng quê để bước vào không gian của những mái chùa cong vút, những mảng chạm gỗ tinh xảo và đặc biệt là thế giới tượng Phật giàu biểu cảm hiếm có. Chùa được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt năm 2014; 18 Pho tượng La Hán thời Tây Sơn, niên đại cuối thế kỷ XVIII, được công nhận Bảo vật quốc gia năm 2015.
Chùa Tây Phương - Ngôi cổ với nhiều vấn vương
Đến Tây Phương, có lẽ điều khiến người ta “vấn vương” không chỉ là cảnh chùa trên núi, mà còn là những gương mặt tượng dường như vẫn mang theo bao suy tư, cảm xúc của con người từ hàng trăm năm trước.
Cổng Tam quan Chùa Tây Phương cổ kính nổi bật giữa cảnh sắc xứ Đoài
Đừng bỏ lỡ
Chinh phục những bậc đá lên chùa, chậm rãi cảm nhận cảnh sắc thay đổi theo từng bước chân.
Ngước nhìn những lớp mái chồng diêm với đầu đao cong vút giữa màu xanh cây lá.
Chiêm ngưỡng 18 pho tượng La Hán, mỗi gương mặt, dáng ngồi mang một thần thái riêng.
Khám phá nghệ thuật chạm khắc gỗ trên vì kèo, đầu bẩy và các cấu kiện kiến trúc.
Hòa mình vào Hội Chùa Tây Phương mùa chính hội tháng Ba âm lịch hàng năm.
Những lớp mái chùa cổ kính giữa lưng chừng núi
Bước qua cổng chùa, ấn tượng đầu tiên là ba nếp Tiền đường - Trung đường - Thượng điện xếp song song theo bố cục chữ Tam. Công trình sử dụng những vật liệu truyền thống như gỗ lim, đá ong, gạch nung; nổi bật nhất là kiến trúc chồng diêm hai tầng tám mái, với những đầu đao cong vút tạo nên dáng vẻ vừa bề thế vừa thanh thoát. Hãy dành thời gian nhìn kỹ những vì kèo và cấu kiện gỗ. Giữa không gian trầm mặc, những hình rồng, phượng và hoa văn được chạm khắc tinh tế khiến kiến trúc nơi đây không chỉ là nơi thờ tự mà còn giống như một tác phẩm điêu khắc lớn giữa núi Câu Lậu.
Những lớp mái chồng diêm, đầu đao cong vút tạo nên dáng vẻ đặc trưng của Chùa Tây Phương
Những pho tượng La Hán khiến người xem “vấn vương”
Điều đặc biệt nhất của Chùa Tây Phương nằm trong thế giới tượng Phật được gìn giữ qua nhiều thế kỷ. Nổi tiếng hơn cả là 18 pho tượng La Hán bằng gỗ mít, thuộc hệ thống tượng Phật có giá trị đặc biệt của nghệ thuật điêu khắc cổ Việt Nam. Đừng chỉ lướt qua từng pho tượng. Hãy dừng lại trước những gương mặt với ánh mắt, nếp nhăn, tư thế và biểu cảm khác nhau. Có vị trầm tư, có vị như đang suy ngẫm, có vị mang vẻ khắc khổ, có vị hiền từ…. Chính cách khắc họa gần với cảm xúc con người khiến các pho La Hán trở nên sống động và từng trở thành nguồn cảm hứng cho bài thơ “Các vị La Hán chùa Tây Phương” của Huy Cận.
Những pho tượng La Hán chùa Tây Phương với những gương mặt biểu cảm gây “vấn vương” cho du khách
Mùa trẩy hội trên núi Câu Lậu
Mỗi độ tháng Ba âm lịch, không gian cổ tự lại chuyển sang một nhịp khác khi người dân và du khách về trẩy Hội Chùa Tây Phương. Chính hội vào mùng 6 tháng Ba âm lịch, với các nghi lễ Phật giáo, rước kiệu, trò chơi và hoạt động văn hóa dân gian. Năm 2025, Hội Chùa Tây Phương được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Hội Chùa Tây Phương - nét sinh hoạt văn hóa truyền thống của người dân xứ Đoài
Rời Chùa Tây Phương, có lẽ điều còn lại không chỉ là những lớp mái cổ giữa núi xanh. Đó còn là ánh mắt trầm tư của một pho La Hán cổ, một đường chạm trên gỗ hay khoảng tĩnh lặng giữa gian chùa - những điều đủ khiến người ta rời đi mà lòng vẫn còn đôi chút “vấn vương”.
Lưu ý khi tham quan
Đường lên chùa có nhiều bậc đá, nên chọn giày thoải mái, dễ di chuyển;
Mặc trang phục lịch sự, giữ yên lặng và tôn trọng không gian thờ tự;
Không chạm vào tượng, đồ thờ và các cấu kiện chạm khắc cổ; lưu ý quy định chụp ảnh tại từng khu vực;
Dịp Hội Chùa Tây Phương vào tháng Ba âm lịch thường đông khách, nên đến sớm để có thời gian tham quan và ngắm kiến trúc, tượng Phật.