Đình Bái Ngoại
Giới thiệu
Cấp xếp hạng di tích: Đình Bái Ngoại xếp hạng cấp Thành phố tại Quyết định số 844/QĐ-UBND ngày 25/02/2026 của UBND thành phố Hà Nội
Căn cứ kết quả khảo sát, nghiên cứu tại di tích của tổ lập hồ sơ thì đình Bái Ngoại, thôn Bái Ngoại, xã Kiều Phú, thành phố Hà Nội thuộc loại hình di tích: Lịch sử - Văn hóa.
1. Sự kiện, nhân vật lịch sử
Căn cứ theo bản ngọc phả, sắc phong còn lưu giữ tại di tích cùng lời kể của các cụ cao niên trong làng thì đình Bái Ngoại thờ Tam vị đại vương là Triều Lang, Thần Lang và Gia Lang. Sự tích của các vị thần có thể tóm tắt như sau:
Vào đời vua Hùng thứ sáu nước nhà đương thịnh, thiên hạ thái bình có Hùng Chiếu Công là anh của vua Hùng. Năm 18 tuổi, ông Hùng Chiếu Công làm quan lang huyện Yên Sơn. Một hôm, ông đi đến trang Liệp Hạ thấy non nước hữu tình, sông Tích vòng quanh bèn dựng hành cung để ở gọi là cung Đại Phu. Gần đấy ở trại Vĩnh Phúc có người con gái họ Nguyễn tên là Kim Nương nết na hiền thục, Chiếu Công đem lòng yêu mến và lấy làm vợ. Hiềm một nỗi hai vợ chồng tuổi đã ngoài ngũ tuần nhưng vẫn chưa có con. Hai vợ chồng bèn đem của cải giúp đỡ người nghèo không chút nghĩ ngợi. Cứ như vậy được ba bốn năm thì động lòng trời. Một hôm trời bỗng mưa bão tối tăm mù mịt, sông Tích Giang ào ào như sấm gọi. Sáng hôm sau ông ra thấy trước cung là vực sâu ba bốn trượng. Đêm ấy, Chiếu Công mộng thấy ba người phong thái lạ thường đi vào từ vực, một chàng xưng là Triều, một chàng xưng là Thần, một chàng xưng là Gia con Lạc Long Quân và Âu Cơ. Ba anh em giữ ngòi Mạo Khê, vâng mệnh vào làm con Chiêu Công. Nghe chưa hết lời, ông chợt tỉnh và biết là mộng. Từ đấy Nguyễn Thị có thai. Đến ngày 2 tháng 5 năm Nhâm Thìn thì sinh ra một bọc nở ra ba người con trai. Ba người con có phong thái khác thường. Chiếu Công nhân chuyện trong mộng đặt tên chàng thứ nhất là Triều, chàng thứ hai là Thần, chàng thứ ba là Gia. Khi ba chàng lên ba tuổi, Chiêu Công được nhà vua mời về triều. Chiêu Công dẫn Nguyễn Thị và ba con về triều bái lạy nhà vua. Vua Hùng thấy ba chàng dung mạo khác thường bèn hỏi Chiêu Công sự tình. Ông bèn tâu lại chuyện trong mộng. Nhà vua biết ba chàng là Thuỷ Thần giáng sinh bèn giữ lại trong cung nuôi. Đến năm 12 tuổi thì tìm thầy dạy học, ba năm sau ba chàng đã tinh thông văn võ. Đến năm 18 tuổi thì Chiêu Công qua đời, ba chàng về quê làm lễ an táng, hai năm sau thì bà mẹ cũng nối gót quy tiên.
Ba năm sau, nước nhà có giặc Ân xâm lược là Thạch Linh thần, đóng đồn ở núi Châu Sơn. Trước tình thế nguy nan, vua Hùng lập đàn cáo tế trời đất, bách thần. Ba ngày sau thấy mưa bão tối tăm và xuất hiện một người lạ cao hơn chín thước ngồi ở đường cái vừa nói vừa cười chân giày tay múa, thấy lạ có người vào tâu nhà vua. Vua bèn cho đón vào trong đàn hỏi thế giặc được thua thế nào. Người lạ bèn tính quẻ bảo rằng trong nước có ba người thực là Thuỷ thần tên là Triều, Thần và Gia. Nhà vua hãy ban lệnh cho ba anh em xuất quân vây hãm giặc trước, sau đó đi tìm người tài trong thiên hạ thì thế giặc không phải lo ngại. Nói xong người đó biến mất, nhà vua biết là ngài Long Quân. Vua Hùng bèn ra lệnh một đạo quân đón ba chàng tiến trước hãm thế giặc. Đồng thời vua sai sứ giả chiêu mộ tìm người tài giúp nước. Một hôm sứ giả đến làng Phù Đổng, quận Vũ Ninh, đạo Kinh Bắc mộ được Thánh Gióng. Thánh Gióng hợp cùng ba chàng đánh một trận bắt sống chém được Thạch Linh Thần, quân giặc tan tác. Đánh tan giặc, Thánh Gióng cưỡi ngựa lên núi Sóc Sơn bay về trời, vua phong là Phù Đổng Thiên Vương. Ba chàng Triều, Thần, Gia về triều, vua phong cho tước cao nhưng ba chàng xin về ở huyện Yên Sơn, cung Đại Phu. Nhà vua ban cho ăn lộc huyện Yên Sơn, đi lại hai trại Vĩnh Phúc, Đại Phu dạy dân việc nông tang. Một hôm, ba chàng đi đến ngòi Mạo Khê ở núi Tản Viên cùng chỉ bảo rằng đây là nhà anh em ta. Nói xong, bỗng thấy mưa bão tối tăm, nước sông dâng lên, ba chàng cùng xuống ngòi và hoá, hôm ấy là ngày 10 tháng 7. Nghe tin, người dân trong vùng làm biểu tâu lên nhà vua. Vua gia phong cho ngài Triều là Đệ nhất Linh Khê đại vương, ngài Thần là Đệ Nhị Linh Khê đại vương, ngài Gia là Đệ Tam Linh Khê đại vương. Sắc chỉ ban về trang Liệp Hạ, hai trại Đại Phu, Vĩnh Phúc Lập Miếu thờ Chính là ngày mồng 10 tháng 7. Ba chàng đã hoá rồi, còn vài người theo trở về nói chuyện với nhân dân, làm biểu tâu lên vua Gia phong
Triều Lang làm thứ nhất Linh Khê đại vương
Thần Lang làm thứ hai Linh Lê Đại vương
Gia Lang làm thứ ba Linh Khê đại vương
Sắc chỉ van về ban Lập Hạ, Đại Phu, Vĩnh Phúc hai trại lập miếu thờ từ đó.
