Đình Đại Đồng

Tên thường gọi là đình Đại Đồng, Thôn Đại Đồng 1, xã Thạch Thất - Hà Nội, cách trung tâm TP Hà Nội khoảng 35km, đường đi lại thuận tiện bằng phương tiện cơ giới, Đình được công nhận di tích quốc gia về Kiến trúc- Nghệ thuật theo Quyết định1460 QĐ/VH, ngày 28/06/1996.  

Đình thờ ba vị thành hoàng họ Chu người đất Ba Trung (Trung Quốc), sang Việt Nam từ thời Đông Hán, triều vua Hiến Đế. Anh cả là Chu Cẩn, anh hai là Chu Khiêm, anh ba là Chu Đàm. Ba anh em họ Chu đã lập một hành cung nghỉ chân ở thôn Đại Đồng và chọn thế đất đẹp ở thôn Thuý Lai làm chỗ đặt sinh phần. Sinh thời, ba anh em họ Chu đã góp phần cải đổi phong hoá, mở trường dạy học, làm thuốc cứu người nên nhân dân nhiều làng ở ven bờ sông Tích Giang đã lập đền miếu phụng thờ. Tổng thể kiến trúc đình Đại Đồng còn khá nguyên vẹn các hạng mục, trong đó đáng chú ý là toà Đại bái và Hậu cung là hạng mục kiến trúc thời Lê, thế kỷ XVII – XVIII. Đến thời Nguyễn đình được xây thêm các hạng mục như Tiền tế, Tả mạc, Hữu mạc và xây bức tường bao ở phía ngoài sân. Thế đất dựng đình cao ráo tựa như hoa sen. Cửa đình hướng Nam trông ra một giếng tròn rộng càng làm cho cảnh quan đình đại đồng thoáng đãng. Ngôi nhà Tiền tế 3 gian làm theo kiểu chồng diêm 2 tầng, 8 mái tạo ra 8 đầu đao cong vút. Bốn phía nhà Tiền tế không xây tường mà để thoáng. Trên các vì đỡ mái được lắp ván lá gió bằng gỗ, cốn thép mê gỗ chạm nổi các tích cổ hoặc đề tài tứ linh (Long, Lân,Quy, Phượng), tứ quý (Tùng, Cúc, Trúc, Mai) và hoạ tiết hoa lá cách điệu.  Ngôi nhà Đại bái là công trình kiến trúc thời Lê, gồm 7 gian 2 dĩ. Vì kèo làm theo kiểu giá chiêng. Cột cái đỡ mái cao 5.5 m, cột quân 3.60m. Nội thất Đại bái trang trí nhiều hoành phi, câu đối tạo ra không khí thâm nghiêm, cổ kính. Ngôi nhà Hậu cung được cấu trúc theo kiểu chồng diêm bằng thủ pháp trụ chốn, rường chồng, những người thợ mộc ngày xưa tài hoa khéo léo tạo lên 3 tầng mái với hai lớp đầu đao, dáng thanh thoát, bay bổng như một toà tháp, phần ngọn tựa như bông hoa nghệ thuật, cách điệu đua ra rộn rã trên nền trời.  Đáng lưu ý là tuy đình Đại Đồng có phần Hậu cung ống muống nối với Đại bái nhưng không đặt ngai bài vị ba vị thành hoàng ở đó mà vẫn làm một khám thờ lửng ở gian giữa nhà Đại bái. Điều này cho ta thấy phần Hậu cung là một hạng mục công trình ra đời sau nhà Đại bái, hạng mục chính của đình Đại Đồng và việc xây dựng Hậu cung mang chút ít một công trình nghệ thuật hơn là một công trình tôn giáo, nơi thân nghiêm bài trí các vị thần. Hội làng Đại Đồng hàng năm tổ chức vào ngày mồng 6 tháng giêng âm lịch. Cuối năm 1946, Bác Tôn Đức Thắng (nhà lão thành cách mạng Việt Nam, sau này là Chủ tịch nước) đã về làm việc tại đình Đại Đồng. Người nói chuyện về đường lối kháng chiến chống thực dân Pháp của Đảng với nhân dân địa phương, tạo nên không khí cách mạng chưa từng thấy.