Đình Đại Tự ( Tam Giáo Tự)

1. Vị trí
Đình Đại Tự tọa lạc tại thôn Đại Tự, xã Hoài Đức, thành phố Hà Nội, là một trong những di tích lịch sử - văn hóa tiêu biểu gắn với tín ngưỡng thờ Lý Nam Đế (Lý Bí) trên vùng đất Hoài Đức. Theo các tư liệu lịch sử, thôn Đại Tự trước đây có tên Nôm là làng Thìa, thuộc huyện Đan Phượng, phủ Quốc Oai, trấn Sơn Tây, sau chuyển về huyện Hoài Đức, tỉnh Hà Đông.

2. 2. Kiến trúc, cảnh quan
Đình Đại Tự có bố cục kiến trúc theo hình chữ “Đinh” (丁), gồm hai hạng mục chính là Đại bái và Hậu cung. Đây là kiểu bố cục phổ biến trong kiến trúc đình làng truyền thống Việt Nam, trong đó Đại bái là không gian tế lễ, sinh hoạt cộng đồng, còn Hậu cung là nơi thờ tự Thành hoàng làng.
Đình còn lưu giữ nhiều di vật có giá trị như y môn, bát bửu, nhang án, sập thờ, kiệu, bát hương cùng hệ thống sắc phong. Các tư liệu công bố cho biết đình từng lưu giữ nhiều đạo sắc phong từ thời Lê đến thời Nguyễn, là những tư liệu quan trọng góp phần khẳng định giá trị lịch sử và tín ngưỡng của di tích.
Không gian kiến trúc của đình hòa quyện với cảnh quan cây xanh, ao nước và không gian làng cổ, tạo nên tổng thể kiến trúc – cảnh quan – tín ngưỡng đặc trưng của đình làng Bắc Bộ.

3. Nhân vật lịch sử
Đình Đại Tự thờ Lý Bí, tức Lý Bôn, hiệu Lý Nam Đế, làm Thành hoàng làng.
Theo thần phả được cộng đồng lưu truyền và ghi trong Phiếu kiểm kê lễ hội, Lý Bí sinh ngày 12 tháng 9 năm Quý Mùi (503). Ông là người có tài văn võ, đã lãnh đạo nhân dân đứng lên chống lại ách đô hộ phương Bắc. Sau khi giành thắng lợi, năm 544, ông lên ngôi Hoàng đế, xưng Nam Đế, đặt quốc hiệu Vạn Xuân, mở ra một nhà nước độc lập trong lịch sử dân tộc.
Đại Tự là vùng đất gắn với hoạt động của Lý Bí trong những năm đầu chuẩn bị lực lượng. Theo tư liệu trong Phiếu kiểm kê, khoảng những năm 540–541, Lý Bí đã chọn vùng đất nay là Đại Tự để tuyển quân, tổ chức các hoạt động thi tài, luyện binh và chuẩn bị lương thực. Ngày 7 tháng 3 năm Tân Dậu, ông tổ chức khao quân, khởi binh chống quân Lương. Sau thắng lợi, ông lên ngôi Nam Việt Đế, đặt tên nước là Vạn Xuân. Chính những dấu tích và truyền thuyết lịch sử đó đã trở thành cơ sở để người dân Đại Tự lập đình thờ, tưởng nhớ công lao dựng nước, giữ nước của vị vua.
Bên cạnh Lý Nam Đế, đình còn phối thờ Trình Đô hộ quốc và Tam Đô hộ quốc, những vị tướng được truyền tụng có công phò tá Lý Nam Đế. Các tư liệu về di tích cho biết Trình Đô và Tam Đô gắn với vùng đất này và đã hy sinh trong cuộc chiến chống quân Lương.

4. Lễ hội
Lễ hội truyền thống làng Đại Tự là một sinh hoạt văn hóa dân gian có lịch sử lâu đời, gắn chặt với tín ngưỡng thờ Thành hoàng Lý Nam Đế. Theo Phiếu kiểm kê, lễ hội có từ thế kỷ VI; do ảnh hưởng của chiến tranh, có thời gian lễ hội không được tổ chức. Đến năm 1990, lễ hội được khôi phục và từ đó được duy trì thường niên.
Hội chính được tổ chức từ ngày 7 đến hết ngày 9 tháng 3 âm lịch, trong đó ngày 7 tháng 3 là chính hội. Cứ 5 năm, lễ hội được tổ chức với quy mô lớn, đầy đủ các nghi thức truyền thống như tế lễ, rước kiệu; những năm còn lại tổ chức hội lệ, chủ yếu thực hiện nghi thức tế lễ tại đình.

5. Xếp hạng
Với những giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, kiến trúc và nghệ thuật, Đình Đại Tự đã được Bộ Văn hóa và Thông tin xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia năm 1990.