Đình Giao Tự

Đình Giao Tự thuộc thôn Giao Tự, xã Kim Sơn, huyện Gia Lâm nay là thôn Giao Tự, xã Thuận An, thành phố Hà Nội là nơi thờ thành hoàng làng là Lý Chiêu Hoàng tự là “Phật kim thượng Hoàng thái hậu” - Vị vua cuối cùng của triều Lý.

Theo cuốn thần phả đình Giao Tự hiện còn do Đông các đại học sĩ Nguyễn Bính soạn năm Hồng phúc nguyên niên (1572) và các sách chính sử của đất nước ghi về sự tích vị thần hoàng làng như Đại Việt sử ký ghi: “Mùa đông, tháng 10 xuống chiếu lập công chúa Chiêu thánh làm Hoàng thái tử để truyền ngôi cho. Chiêu thánh lên ngôi, đổi niên hiệu là Thiên Chương hữu đạo năm thứ nhất tôn hiệu là Chiêu hoàng…Chiêu hoàng húy là Phật kim, sau đổi là Thiên hinh, con gái thứ của vua Lý Huệ Tôn, mẹ là Trần Thị. Vì Huệ Tôn không có con trai nên lập làm hoàng thái tử để truyền ngôi, ở ngôi được hai năm rồi nhường ngôi cho họ Trần”.

Căn cứ vào tấm bia hậu còn lưu giữ tại đình với niên hiệu Vĩnh Trị nguyên niên (1676), nội dung biểu dương công đức của những người đóng góp tiền của cho công việc trùng tu đình, đã cho thấy ngôi đình phải được dựng từ đầu thế kỷ XVII; do nạn lụt lớn vào năm 1725 (Ất Tỵ) nên ngôi đình được trùng tu lại, kiến trúc hiện còn vào cuối thế kỷ XVIII, đầu thế kỷ XIX.

    Đình Giao Tự hiện nay tọa lạc trên một khu đất cao rộng bên cạnh đường vào làng gần sát con đê phía bờ nam sông Đuống. Đình được dựng theo hướng tây nam, đó là hướng mà người Việt thường quan tâm với quy luật âm dương. Thông qua hướng đình mong vị thần hoàng làng được yên vị để ban phúc cho dân.

Từ ngoài vào, di tích bao gồm nghi môn, hai bên là nhà giải vũ, đại đình, thiêu hương, cung cấm. Sau cùng là miếu thờ hậu thần.

Hiện đình Giao Tự còn bảo lưu nhiều hiện vật có giá trị nghệ thuật cao bằng nhiều chất liệu khác nhau: một cỗ kiệu bát cống và một khám mui luyện để bài vị của thần hoàng, tấm bia trụ bốn mặt với đặc trưng của nghệ thuật điêu khắc đá rất tinh xảo, hệ thống sắc phong tiêu biểu như Cảnh Hưng nguyên niên, Cảnh Hưng tứ thập tứ niên, đặc biệt có sắc Quang Trung tứ niên, sắc Cảnh Thịnh tứ niên …

          Đình Giao Tự được Bộ Văn hóa, Thông tin và Thể thao ban hành quyết định xếp hạng di tích Lịch sử và Kiến trúc nghệ thuật năm 1992.