Đình Hoành

Đình Hoành tọa lạc tại trung tâm thôn Hoành, xã Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức, là di tích lịch sử - văn hóa tôn thờ Nhị vị Đại vương Cao Sơn và Quý Minh. Theo thần phả lưu truyền, hai ông sinh ngày 12 tháng 2 năm Nhâm Dần tại đạo Thanh Hoa, từ nhỏ đã thông minh, giỏi cả văn lẫn võ. Vào thời Hùng Duệ Vương, khi giặc ngoại xâm đe dọa bờ cõi nước Văn Lang, hai vị được phong Tả, Hữu tướng quân, sát cánh cùng Đức Thánh Tản Viên cầm binh đánh giặc. Trên đường chinh chiến, các ông đã dừng chân tại Thượng Lâm trang (làng Hoành ngày nay), lập phòng tuyến quân sự chống giặc và được nhân dân địa phương hết lòng giúp đỡ đắp lũy, xây thành. Khi hai vị qua đời, để ghi nhớ công ơn bảo quốc an dân, dân làng đã lập đền đình phụng thờ và tôn vinh làm Thành hoàng làng. Ngoài ra, trên tấm bia cổ "Vĩnh tín bia" (1689) lưu giữ tại đình còn ghi nhận vị bản thổ thành hoàng làng Hoành là Lê Quý Công (đạo hiệu Huyền Tĩnh, tự Pháp Thọ) – người đã có công cùng nhân dân khai phá và xây dựng nên làng Hoành thời xưa. Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, vùng đất làng Hoành còn là một tụ điểm văn hóa thuộc văn minh Đông Sơn, nơi từng phát hiện hai chiếc trống đồng Miếu Môn I và II vô giá. Trải qua thời gian, ngôi đình giữ được nét đẹp mộc mạc, cổ kính với lối kiến trúc chữ "Đinh" xây bằng tường đá ong truyền thống. Nơi đây hiện còn lưu giữ tấm bia đá cổ "Vĩnh tín bia" tạo năm 1689 thời vua Lê Hy Tông, cùng nhiều cổ vật quý như ngai thờ, sắc phong và bài vị. Đình Hoành không chỉ là nơi sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng của cộng đồng mà còn là biểu tượng tinh thần tự hào về truyền thống yêu nước, đạo lý "uống nước nhớ nguồn" của người dân vùng đất văn vật.