Đình Hội Xá

Đình Hội Xá nằm bên bờ Nam sông Đuống, thuộc tổ 1, phường Phúc Lợi, Hà Nội. Hội Xá có lịch sử tạo dựng và phát triển từ rất lâu đời. Cùng với thời gian, mảnh đất Hội Xá đã chứng kiến nhiều sự kiện quan trọng trong tiến trình lịch sử dựng nước và giữ nước của cha ông ta. Các nguồn tư liệu như Thần phả, sắc phong…và hồi ức dân gian ở địa phương cho biết, đình Hội Xá thờ Thánh Gióng cùng tướng Hoàng Hổ, một lãnh binh trong đạo quân của làng Hội Xá đã theo Phù Đổng đánh giặc Ân và tướng quân Nguyễn Nộn ở cuối thời Lý. Các nhân vật nay được truyền thuyết ghi là đã gắn bó mật thiết với cộng đồng dân cư nơi đây và mở đầu cho những truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân làng Hội Xá. Từ xưa, cứ đến mùng 8 tháng 4 âm lịch, nhân dân 5 thôn: Phù Đổng, Phù Dực, Hội Xá, Đổng Viên, Đổng Xuyên (Gióng Mốt) lại cùng nhau long trọng tổ chức ngày hội tưởng niệm vị anh hùng làng Gióng. Lễ hội làng Hội Xá còn bảo lưu được nhiều nghi thức và trò diễn dân gian, đáng kể nhất là lễ kéo tướng, dàn quân phất cờ, diễn lại tích Thánh Gióng dẹp giặc. Đây là lễ hội giàu tính biểu trưng, nhiều ý nghĩa lịch sử văn hóa của Hà Nội và quốc gia.

Trong lễ rước, làng Hội Xá tổ chức hội Tùng Choạc hay còn gọi là phường hát Ải Lao, nếu thiếu hội này thì đám rước sẽ coi như không thành công. Số người tham gia hội Tùng Choạc khoảng 20-30 người nam giới khỏe mạnh, mặc y phục dân tộc, nai nịt gọn gàng, đi đứng oai phong, hát múa chúc tụng Thánh. Trong những ngày kéo hội, phường hát Ải Lao gồm có: ông trùm, 1 người đánh trống khẩu, 1 người cầm cung nỏ (người đi săn), 1 người cầm cần câu (người câu cá), 2 người cầm cờ lau (trẻ chăn trâu), 1 hóa trang thành con Hổ, 12 người cầm xênh phách (tương truyền khi Gióng ra trận, trẻ chăn trâu Hội Xá cũng đi theo, lôi cuốn cả thợ săn và người đi câu). Phường đi vừa múa vừa hát, nhạc cụ vừa đi vừa gõ giúp vui cho hội…