Đình Ích Vịnh

Vị trí: Đình tọa lạc tại thôn Ích Vịnh, xã Liên Minh.

Nhân vật thờ phụng: Đình thờ vị thần chính là Quý Minh Đại Vương (một trong tam vị Tản Viên Sơn Thánh), đồng thời phối thờ hai vị thuộc tướng là Mộc Thần và Thủy Thần.

Quá trình hình thành: Đình được khởi dựng từ đầu thế kỷ XIX. Trải qua nhiều lần trùng tu sửa chữa, kiến trúc đình hiện nay mang đậm phong cách nghệ thuật của thời Nguyễn (thế kỷ XX).

2. Nét đặc sắc về kiến trúc, nghệ thuật và di vật

Không gian và Kiến trúc: Đình được chọn đất xây dựng theo thuyết phong thủy cổ "tàng phong đắc thủy" (giữ gió, giữ nước) nhằm tụ khí, cầu phúc lộc bình an cho dân làng. Bố cục công trình từ ngoài vào trong gồm: Nghi môn, giếng đình, nhà Tiền tế (5 gian 2 dĩ), Trung đường và Hậu cung (3 gian).

Nghệ thuật chạm khắc: Bộ khung gỗ và hệ thống di vật của đình mang nét chạm khắc mạch lạc, nhẹ nhàng. Các chủ đề trang trí chủ yếu là linh vật truyền thống và hoa cỏ, gửi gắm ước nguyện truyền đời về sự phồn thực trường niên.

Di vật quý giá: Đình hiện bảo lưu một bộ sưu tập di vật rất có giá trị, nổi bật là 6 đạo sắc phong của các triều vua Nguyễn (đạo sớm nhất từ năm Thiệu Trị thứ 6 - 1846), cùng hệ thống kiệu Bát cống, long ngai, bài vị, hoành phi và câu đối.

3. Lễ hội truyền thống đặc sắc

Thời gian và nghi thức: Lễ hội đình Ích Vịnh được tổ chức vào dịp "xuân thu nhị kỳ". Điểm nhấn của ngày đại tiệc là nghi thức rước kiệu từ đình ra quán với sự tham gia của đoàn rước cờ quạt, bát bửu, phường bát âm và đội múa sinh tiền.

Lễ vật dâng Thánh độc đáo:

Ngày chính hội: Lễ vật gồm thịt lợn, xôi và "cơm xoay" (cơm đơm đầy bát rồi xoay tròn).

Ngày sinh Đức Thánh (mùng 6 tháng Giêng): Dân làng dâng "bánh cuốn nhân chè ngọt" (làm từ gạo nếp cái hoa vàng, nhân đỗ trắng, mật đường, gói bằng lá chuối xanh).

Ngày hóa (mùng 6 tháng Mười Một): Lễ vật là bánh dày hình lưỡi bò (làm từ gạo nếp cái hoa vàng, nhân đỗ xanh).

Ý nghĩa: Thông qua các nghi thức diễn xướng và lễ vật, lễ hội là nơi hội tụ tín ngưỡng cổ xưa của cư dân nông nghiệp, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, dân khang vật thịnh.

4. Xếp hạng di tích Với những giá trị tốt đẹp được lưu giữ, đình Ích Vịnh đã được Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Tây (cũ) xếp hạng là Di tích Lịch sử Văn hóa vào ngày 25/8/2005.