Đình Kim

Đình Kim nằm ở phía bắc của làng Bối Khê, xã Tam Hưng. Ngôi Đình được tọa lạc trên thế đất hình con cá chép. Đằng sau đình là khu Đống Hai, Đền Đống. Phía trước là cánh đồng rộng mênh mông, xa xa là dòng sông Nhuệ uốn khúc. Phía tả có cầu Mã Thí, khu Hàm Rồng. Phía hữu là khu Đền thờ. Quanh Đình có nhiều cây cối tốt tươi, đáng chú ý là có cây Sanh hàng mấy trăm năm tuổi. Nhiều nhà địa lý qua đây đều cho rằng: Ngôi Đình trên thế đất đẹp hiếm thấy, hội đủ các yếu tố về phong thủy.

Đình được cụ từ trông coi, đèn nhang thờ cúng hằng ngày. Cụ từ là người đức độ, có uy tín trong làng, gia đình an khang, được các cụ cử ra.

Các ngày tuần tiết, các cụ trong làng và người dân ra đình tế lễ, đặc biệt là vào dịp Hội chùa Bối Khê, dân làng tổ chức lễ rước kiệu long trọng từ Đình Kim về Chùa Bối. Đình Kim và đình Phúc Khê là hai địa điểm luân phiên tổ chức việc làng vào 10 tháng 2 hằng năm.

Tuy trải qua nhiều cuộc chiến tranh tàn phá, Đình Kim được trùng tu nhiều lần mà lần gần nhất là vào năm Thành Thái tứ niên (1892); Phương đình được dựng vào năm Nhâm ngọ (1942), đến nay đình còn lưu giữ được 20 đạo sắc phong của các triều đại. Năm 2000, Đình Kim được công nhận di tích Lịch sử - Văn hóa cấp Quốc gia.

Đình kiến trúc theo kiểu trục cân xứng: Trục giữa gồm Hồ nước, Nhà bia đồng thời là bình phong của ngôi đình, Phương đình (Đình vuông), Tòa điện và Hậu cung.

Hai bên tả hữu là hai dãy nhà. Xung quanh là vườn cây.

 Trên chính diện của Phương đình (Đình vuông) có 4 chữ lớn là:

Trấn quốc uy linh

(Linh thiêng giữ nước)

 Phương đình (đình vuông) nền cao 7 bậc. Trên mái trạm khắc các bức tranh sinh động. Chính giữa treo bức hành phi:

Tuấn cực vu thiên

Đình trong gồm 3 gian lớn. Chính giữa là gian điện thờ được nối với hậu cung với các bức trạm khắc tinh xảo.

Ở đây có các bức hoành phi:

Thừa lục ngưỡng thiên

Long đức chính trung

Nhạc chung linh

v.v…..

 BIA ĐÁ ĐÌNH KIM BỐI KHÊ

 Một trong những hiện vật có giá trị cao là tấm bia có tên chữ là Bối Đình bi ký. Nhờ tấm bia này đã xác định Bối Khê xưa gọi là Trầm Bối Trang, là làng rất cổ thuộc đồng bằng Bắc Bộ. Theo bia chép lại thì Hai Bà Trưng đã từng qua đây và được 6 vị thần linh âm phù giúp Hai Bà dẹp tan giặc Đông Hán Tô Định. Nhớ ơn Lục vị thần linh, Trưng Nữ vương đã phái vị quan Cấn Chi Bộ thượng đẳng quốc triều Bộ Lễ về chép phả, phong thần và định kỳ tế lễ. Từ đó, các triều vua tiếp theo về cầu nguyện linh ứng và phong sắc. Sau đây là nguyên văn sự tích Đình Kim khắc trên Bia đá và các sắc phong của các triều đại:

Chép việc Trưng Vương được Lục vị đại vương âm phù đánh đuổi Tô Định, Bản chính do vị đại thần chức Cấn chi bộ Thượng đẳng Quốc triều, bộ Lễ của Trưng Nữ Vương soạn:

  Đời xưa, trời Nam mở nước, đã phân chia ranh giới rõ ràng: Non sông ta ngang theo Dực Chẩn, Bắc quốc thẳng hướng Đẩu Ngưu.

Từ Kinh Dương Vương, Triều Hùng các đời vua cha truyền con nối. …..

Lạc Long Quân và Âu Cơ sinh bọc trăm trứng thành trăm con trai.

Năm mươi người con theo cha xuống biển thành các Thủy thần phân trị các đầu sông góc bể.

Năm mươi người con theo mẹ về núi làm Sơn thần cai quản các điền dã non ngàn. Khi nghe tin có sự cố, tất thảy đều cùng nhau tương trợ, không được phế bỏ nhau.

Từ đó bách thần sơn thủy thường năng ứng hiện, biến hóa thần cơ, âm phù bảo hộ đất nước, che chở cho dân, nhà nào có phúc tất sẽ gặp được. Vậy có thơ rằng:

Mở đầu Nam Việt tự Kinh Dương

Một mối non sông mười tám vương

Mười tám đời truyền ngàn xưa ấy

Vạn đời nhang khói vạn đời thơm

Thời Đông Hán, giặc Tô Định đem quân hùng tướng mạnh đến cướp nước ta. Trăm họ đau thương, muôn dân cực khổ không người cứu giúp.

Trưng Trắc, cháu gái, hậu duệ vua Hùng, một bậc nữ trung hào kiệt, đấng thánh thần trên đời uy danh lừng lẫy đem binh dẹp giặc. Nữ tướng đã kêu gọi thần nhân cùng giúp sức. Trước khi xuất quân, Trưng nữ khấn thần Tản Viên rồi lập một đàn tràng tại cửa sông Hát tế cáo trời đất cùng các chư vị thánh thần âm phù giúp bà đánh giặc……

…

Trưng nữ truyền binh sĩ cơ nào đội ấy xuất quân, chiêng trống đánh vang trời, cờ bay rợp đất. Chỉ một đêm đã tiến đến Sơn Nam đạo (sau đổi là Thăng Long thành), phủ Ứng Thiên, huyện Thanh Oai chuẩn bị giáp chiến với giặc.

Trưng nữ hội đồng binh sĩ ở khu đất đầu làng Trầm Bối Trang. Ban đêm, bà ngự ở đình Trầm Bối, bà khấn thần đình giúp bà đánh giặc. Khi thắng trận sẽ phong là thượng đẳng thần.

Khoảng cuối canh ba, Trưng nữ mộng thấy sáu ông lão đầu tóc bạc phơ, mũ áo chỉnh tề, hình dung cổ quái ở trong miếu từ từ đi ra, xưng là anh em dòng dõi nhà Hùng, con của Lạc Long quân làm quan trấn ngự ở đây, có tên gọi lần lượt là: 1. Chúc Sơn chi thần, 2. Thiên chàng chi thần, 3. Địa chàng chi thần, 4. Mộc thần chi thần, 5. Ba dạ chi thần, 6. Thổ địa chi thần.

Sáu vị thần nói: Trời đất an bài, bốn phương đã định. Ta cùng nữ quân một dòng một giống. Nay, nữ quân đem quân đánh Tô Định, anh em ta một lòng tự nguyện âm phù nữ quân đánh giặc lập công. Ngày mai nữ quân sẽ biết.

Nói xong, sáu vị thần biến mất. Khi bà tỉnh dậy, lời của thần còn văng vẳng bên tai. Hôm ấy là ngày 10 tháng 02 âm lịch.

Sáng dậy, bà truyền đòi phụ lão nhân dân Trầm Bối Trang đến hỏi: Đây có phải thờ sáu vị sơn thần không? Các vị rất linh ứng. Ta thiết nghĩ, dân đây phải thờ cúng, đèn hương đến muôn đời, không được bỏ bễ.

Tiếp đó, Trưng nữ ban cho phụ lão hai mươi hốt bạc để tu bổ lại đình đồng thời làm lễ bái tạ thần linh.

Lễ xong, bà hạ lệnh xuất quân nhằm đồn Tô Định thẳng tiến, trong chốc lát, đồn Tô Định bị phá tan tành, bắt được vô số tướng sĩ. Nhân thế thắng, bà đã hạ được sáu mươi nhăm thành, khôi phục hoàn toàn bờ cõi nước nam.

Đất nước khải hoàn, Trưng nữ xưng vương, nhân đó nói rằng: Giặc Tô Định sớm bị dẹp âu cũng bởi âm phù thần trợ. Trưng nữ vương liền gia phong cho bách thần, sai sứ đến sắc phong thần hiệu cho sáu vị đại vương, định kì xuân thu tế lễ.

Ngôi đình thờ lục vị đại vương có nhiều sự linh ứng nên các bậc đế vương các triều gia phong mĩ tự.

Đến đời Trần Thái Tông, giặc Nguyên Khương sang sâm lược, kinh thành bị vây hãm, Trần Quốc Tuấn vâng mệnh cầu đảo bách thần khắp các từ miếu và được lục vị đại vương hiển ứng âm phù.

Khi bình xong giặc Ô Mã Nhi, Vua Trần Thái Tông phong tặng sáu vị: Linh ứng anh triết tá trị phong công đại vương

Khi Lê Thái Tổ khởi nghĩa, bình giặc Minh Liễu Thăng. Sau khi bình định được thiên hạ, Lê Thái Tổ gia phong cho lục vị thần linh: Phả tế cương nghị anh linh đại vương. Sắc chỉ ban cho Trầm Bối trang trùng tu miếu điện làm nơi thờ phụng các thần linh, cả nước thờ phụng, mãi mãi giữ gìn không sao nhãng.

Trời đất anh linh, núi sông vượng khí sinh thánh thần. Thánh thần bảo hộ dân lành, công đức ấy kể sao cho xiết, và sự tích kỳ lạ ấy mãi mãi lưu truyền. Dân ta phụng thờ sáu vị Thượng đẳng tôn thần và chép vào bia đá truyền lại việc thờ tự tới muôn đời.

Sáu vị tôn thần như sau:

1. Thượng đẳng tối linh Đương cảnh thành hoàng Chúc Sơn linh ứng đại vương. Tặng phong: Tế thế hộ quốc khang dân phù vận dương vũ dực thánh bảo cảnh hiển hữu uy linh đại vương

2. Thiên Chàng linh ứng đại vương, tặng phong: Hiệp linh phù vận chiêu ứng anh thông trác vĩ đại vương

3. Địa Chàng linh ứng đại vương, tặng phong: Linh quang hộ quốc phu uy đôn tĩnh hùng kiệt đại vương

4. Mộc Thần linh ứng đại vương, tặng phong: Phổ tế linh diệu bảo trị trợ thắng tuấn tĩnh đại vương

5. Ba Dạ linh ứng đại vương, tặng phong: Hùng tài vĩ lược phù tộ chí minh đạt đức đại vương.

6. Thổ Địa linh ứng đại vương, tặng phong Bảo An chính trực thông minh duệ trí đôn ngưng đại vương.

Rước kiệu từ Đình Kim về chùa Bối 12 tháng giêng

               Ngày 20/7/1954, thực dân Pháp buộc phải ký Hiệp định Giơ-ne-vơ về chấm dứt chiến tranh và lập lại hòa bình ở Đông Dương. Từ ngày 20/7 đến ngày 10/10/1954, Thành ủy Hà Nội đóng tại đình Kim (thôn Song Khê) để chỉ đạo công tác tiếp quản Thủ đô. Mặt khác, trong quá trình địch rút quân theo Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, Trung ương đã cử một bộ phận tiếp quản các cơ sở in ấn của địch tại Thủ đô Hà Nội. Một tiểu ban được điều về xã Tam Hưng gồm 15 cán bộ, trong đó có thợ xếp chữ, thợ máy in và 2 máy in đạp chân cùng 10 hộp chữ chì để lên khuôn in ấn tài liệu tiếp quản thủ đô. Đoàn do đồng chí Trần Trọng Quế làm Trưởng đoàn. Bộ phận này đặt tại Đình Kim. Trong số 15 cán bộ, có đồng chí Đoàn Hữu Tôn (tức Đoàn Văn Sinh) - người Tam Hưng là thợ in của Báo Thủ đô được tham gia. Qua 3 ngày, đoàn đã hoàn thành nhiệm vụ và đến ngày 10/10 đã rời địa phương về Thủ đô.  Trích Lịch sử đấu tranh cách mạng của Đảng bộ và nhân dân xã Tam Hưng giai đoạn 1930-2018. Trang 149