Đình Lai Tảo

Đình Lai Tảo là một công trình văn hóa tâm linh tiêu biểu, tọa lạc trên khu đất rộng, cao ráo và thoáng mát ở trung tâm làng cổ Lai Tảo, nay thuộc xóm Trần Phú, thôn Lai Tảo, xã Phúc Sơn. Ngôi đình thờ 3 vị Đại Vương (Đệ nhất Đại vương Cao Quế Minh thượng đẳng thần, Đệ nhị đại vương Cao Tuấn trung đẳng thần, Đệ nhị đại vương Cao Châu Pháp trung đẳng thần) là ba anh em vị tướng họ Cao thời Hai Bà Trưng và đức Thánh Tản Viên. Đình được trùng tu từ mùa hạ năm 1912, quay hướng Đông nhìn ra dòng sông Đáy, phía xa là dãy núi đá vôi, tạo nên thế đất đẹp và giàu ý nghĩa phong thủy. Công trình được xây theo hình chữ đinh, mang phong cách kiến trúc cuối thời Nguyễn, với hương đình, đại bái, hậu cung cùng hai dãy tả mạc, hữu mạc cân đối. Đình nổi bật bởi hệ thống cột gỗ lớn bằng các loại gỗ quý như lim, sen, táu; mái lợp ngói ri, đầu đao uốn cong mềm mại, trên nóc là hình lưỡng long chầu nguyệt. Nhiều chi tiết chạm khắc trong đình rất sinh động, thể hiện hình ảnh cá chép, sóc, khỉ, cá sấu và nhiều họa tiết dân gian đặc sắc. Không chỉ có giá trị kiến trúc, Đình Lai Tảo còn lưu giữ nhiều đồ thờ tự quý, hoành phi, câu đối và các kiểu kiệu cổ được sơn son thếp vàng trang nghiêm.

Bên cạnh giá trị lịch sử nghệ thuật, Đình Lai Tảo còn gắn bó sâu sắc với đời sống tinh thần và lịch sử đấu tranh của người dân địa phương. Đây là nơi thờ Bộ hạ, là trung tâm hội tụ tín ngưỡng của làng trong những ngày lễ hội, nơi diễn ra các sinh hoạt cộng đồng, vui chơi, múa hát trên sân đình rộng hơn 200m². Trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, đình từng là nơi diễn ra nhiều cuộc họp, mít tinh, hoạt động cách mạng và cả nơi sơ tán cơ quan, sản xuất phục vụ kháng chiến. Dù từng bị chiến tranh tàn phá, đình vẫn được nhân dân gìn giữ, tu bổ và tôn tạo, đặc biệt vào năm 2003, khi hồ đình, đền thờ Bác và khuôn viên tiếp tục được xây dựng khang trang hơn. Với người dân Lai Tảo, đình không chỉ là một di tích cổ kính mà còn là biểu tượng của quê hương, nơi lưu giữ ký ức, truyền thống và niềm tự hào của bao thế hệ.

Với những giá trị lịch sử đình Lai Tảo được xếp hạng năm 2008.