Đình làng Bụa

Đình Bụa (hay còn có tên gọi là đình Khê Bộ thôn Bụa, xã Tuy Lai cũ, nay là thôn Giáp Bốn, xã Phúc Sơn thờ hai vị tướng là Cao Sơn và Quý Minh thời Hùng Vương thứ 18. Bấy giờ, có hai anh em họ Nguyễn đã lập gia đình nhưng mãi vẫn hiếm muộn con, ngày xuân họ đi chơi trên núi Tản Lĩnh và gặp một vị tiên ban phúc. Ít lâu sau, vợ chồng người anh sinh được một người trai và đặt tên là Nguyễn Tuấn, còn người em sinh được hai người con đặt tên là Sùng Công và Hiển Công. Đến năm 17 tuổi thì cha mẹ đều chết cả. Sau khi chôn cất và để tang 3 năm, anh em cùng nhau lên núi và làm con nuôi bà Thần họ Ma.

Sử sách còn ghi lại hai ông Sùng Công và Hiển Công đều là những người có tài có đức, nên được kinh phò vua giúp nước. Lúc đó đất nước ta có giặc Thục xâm lược, vua phong cho hai ông làm Tả hữu đô đốc đài đại phu, hai ông đã giúp vua đánh tan quân xâm lược. Thắng trận về, vua mở tiệc mừng công và tôn hai ông làm Cao Sơn đại vương thượng đẳng thần và Quý Minh đại vương thượng đẳng thần. Nhân dân làng Khê Bộ đã lập đình thờ và tôn hai ông làm Thành hoàng của làng.

Đình Khê bộ có kiến trúc gồm nghi môn, tả mạc, hữu mạc, đại bái, hậu cung . Tòa Đại bái ở ngoài, Hậu cung nối dọc từ gian giữa Đại bái vào thành chuỗi về phía sau. Phía trước Đại bái có sân rộng lát gạch, bên trái là đường đi vào đình còn bên phải có cây xanh sum suê toả bóng mát xuống sân đình và ao. Đại bái gồm 5 gian nhà ngang làm kiểu tường xây, hồi bít đốc, hai mái chảy lợp ngói ri. Phía trước của tòa nhà này để thông thoáng không làm hệ thống cửa. Hậu cung là hai gian nhà dọc nối liền với Đại bái. Bộ vì thứ nhất có kết cấu theo kiểu “thượng ván mê, hạ cốn mê” chạm lưỡng long chầu nguyệt, phía trên mặt nguyệt là chóp đỡ thượng lương. Bộ vì thứ hai cũng được làm tương tự như bộ vì thứ nhất nhưng ở phần ván mê bên dưới chạm rồng và bên trên chóp đỡ thượng lương chạm hổ phù.

Lễ hội làng Khê Bộ được tổ chức vào ngày 6 tháng ba âm lịch hằng năm. Đình đã được UBND tỉnh Hà Tây xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa năm 2003./.