Đình Làng Rùa

Lễ hội đình làng Rùa đã có từ trước năm 1945. Trước năm 1945, hội tổ chức từ ngày 14 tháng 1 âm lịch đến ngày 17 tháng 1 âm lịch. Ngày đó, làng Rùa có một thửa ruộng tiếng Mường gọi là ruộng cúi, tiếng Kinh gọi là ruộng lợn. Nhà ai cấy ruộng này thì năm ấy phải cho làng con lợn để thịt. Con lợn này sẽ được dùng vào ngày 14 tháng 1 âm lịch để gói bánh chưng,làm phần thưởng cho các trò chơi… Trải qua những thăng trầm lịch sử lễ hội có giai đoạn bị dừng không tổ chức, năm 1946 do làng bị giặc đốt cháy hết và đình Rùa cũng không tránh khỏi. Sau này, năm 1998 khi đình được xây dựng lại khi đó lễ hội được tổ chức trở lại và cho đến nay lễ hội chỉ tổ chức 2 ngày là ngày 14 và ngày 15 tháng 1 âm lịch. Lễ chính là ngày 15 tháng 1 âm lịch.

Tại đình Rùa, thờ Tam Vị Đức Thánh trong đó có vị Đức Thánh Tản Viên Sơn– còn được nhân dân quen gọi là Tản Viên Sơn Thánh hay Sơn Tinh – là một trong bốn vị thánh được tôn vinh là “Tứ bất tử” trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam. Từ hàng nghìn năm nay, hình tượng vị thần núi Ba Vì đã trở thành biểu tượng bất diệt của sức mạnh, trí tuệ và tinh thần chế ngự thiên nhiên. Khắp vùng Ba Vì đều thờ ngài và đình làng Rùa cũng không ngoại lệ. Theo sử sách và truyền thuyết, Đức Thánh Tản vốn tên là Nguyễn Tuấn, sinh ra ở vùng núi Ba Vì. Từ thuở nhỏ, ông đã thể hiện trí tuệ hơn người, sức mạnh phi thường và lòng nhân ái. Người dân quanh vùng coi ông như vị thần hộ mệnh, giúp đỡ kẻ yếu, bảo vệ cuộc sống bình yên trước thiên tai.

Núi Ba Vì vì thế được xem là “thánh địa” của Đức Thánh Tản. Trong tín ngưỡng dân gian, nơi đây là điểm kết nối giữa trời – đất – con người, nơi thần linh trú ngụ và chở che cho nhân dân.

Miêu tả hình thức biểu hiện, quy trình thực hành, các sản phẩm vật chất, tinh thần được tạo ra trong quá trình thực hành di sản văn hóa phi vật thể, không gian văn hóa liên quan v.v:

Không chỉ dừng lại ở truyền thuyết, hình tượng Tản Viên Sơn Thánh đã đi sâu vào đời sống tâm linh của người Việt. Hàng trăm ngôi đình, đền, miếu, phủ được xây dựng để thờ phụng Ngài, trải dài từ Ba Vì, Sơn Tây đến nhiều vùng đồng bằng Bắc Bộ. Đây là minh chứng rõ ràng cho sức sống bền vững của tín ngưỡng dân gian. Trong tín ngưỡng, Đức Thánh Tản được xem là vị thần nông nghiệp. Người dân thường cầu khấn Ngài ban cho “mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu”. Khi gặp hạn hán, lũ lụt, dân làng lại đến đền cầu xin sự phù hộ. Điều này cho thấy niềm tin mạnh mẽ vào vai trò bảo hộ của Thánh Tản đối với cuộc sống thường ngày.

Tại đình Rùa, Đức Thánh Tản Viên Sơn được thờ phụng hàng bao đời nay. Qua nhiều thế hệ ông cha, ngài vẫn là tín ngưỡng được xem là vị thần nông nghiệp, vị thần mang sức mạnh đoàn kết, trí tuệ con người, sự giao hòa với thiên nhiên trong tâm trí, tâm thức của nhân dân nơi đây. Lễ hội tổ chức cũng để tưởng nhớ đến Đức Thánh. Lễ hội đình Rùa ngày trước tổ chức 3 năm lớn 1 lần, sau này năm nào cũng tổ chức lớn.