Đình Linh Quy

Đình Linh Quy thuộc thôn Linh Quy, xã Kim Sơn, huyện Gia Lâm, nay thuộc xã Thuận An, thành phố Hà Nội. Trước đây đình còn có tên gọi là Đình Trang Vụi. Đình được dựng lên để thờ thần hoàng làng là Nguyễn Biểu, một trung thần của triều Trần, được nói đến nhiều trong sử sách. Ông tham gia vào cuộc khởi nghĩa chống quân Minh vào cuối thế kỷ XIV, đầu thế kỷ XV của Trần Quý Khoáng. Ông được cử đi thương thuyết với giặc, kiên quyết bảo vệ danh dự của nước và bị giặc bức tử. Tấm gương trung nghĩa của ông đã làm cho giặc khiếp sợ. Ông được vua khen và ban sắc phong thần.

          Sự tích về vị thần hoàng làng thờ tại đình Linh Quy đã được Hàn Lâm Viện Đông các đại học sỹ thần Nguyễn Bích phụng soạn tại cuốn thần tích: “Từ xa xưa nước Nam hình thành có các vua hiền nhớ đến công lao bách thần, ban phong rực rỡ, mỗi khi lên ngôi báu để nhớ bách thần tu soạn sự tích, tham bác các sử sách đính chính phân minh ban cấp thần tích cho các trang xã cẩn tuân theo phụng sự. Kính nghĩ thần công thánh đức ban bố khắp nơi, mãi tới ngàn vạn năm không bao giờ phai nhạt vậy. Thần xét thấy xa xưa trang Linh Quang, huyện Gia Lâm, phủ Thuận An trấn Kinh Bắc (xưa là quận Vũ Ninh), dân cư mới ở ruộng đồng hoang phế chưa có miếu, đền thờ thần. Lại nói bấy giờ tại trang Hưu Nhất, huyện Quỳnh Trạch, phủ Đông Thành, trấn Nghệ An có một danh gian họ Nguyễn ông kết hôn với bà Trần Thị Nguyên. Ông cha chuyên làm nghề y, làm điều thiện giúp người. Hai ông bà đã nhiều tuổi mà vẫn chưa có mụn con nào. Một hôm họ đi du chơi thì được thần báo mộng. Sau đó bà có thai. Ngày 12 tháng 3, sinh được một cậu con trai. Cậu bé lên ba mặt mũi khôi ngô, thân thể kỳ dị, tay dài quá gối, lúc ấy ông bà mới đặt tên con là cậu Biểu. Năm 16 tuổi thì thông minh tuyệt vời. Đến năm 18 tuổi không may cha bị mất. Sau 3 năm cư tang thì tại quê giặc giã nổi lên mẹ con ông phải bán gia sản nhà cửa để đi sinh sống ở nơi khác. Họ đến trang Linh Quy, huyện Gia Lâm, đạo Kinh Bắc. Nơi này, sơn thủy hữu tình, dân tục thuần hậu. Hai mẹ con ông xin được cư trú tại đây. Dân làng già trẻ đều đồng ý. Hai mẹ con ông làm ngay ngôi nhà lá để ở. Một vài năm sau, không may mẹ ông lại qua đời. Ông làm lễ táng tại xứ Đồng Vại của bản trang. Sau khi chôn cất xong ông cư tang 3 năm, lúc ấy ông 24 tuổi. Ông thi đỗ tiến sĩ xuất thân làm quan đến Hàn Lâm Viện Đông các đại học sỹ. Đến thời Giản Định Đế, quân Minh đem quân đến xâm lược. Vua không chống được giặc. Ông phụng mệnh nhà vua đi giải hòa với giặc kiên quyết bảo vệ danh dự của đất nước và bị giặc bức tử… Lúc ông chết bỗng trời đất tối om, mưa to gió lớn nổi lên, nước sông lên to, thi thể ông trôi theo mặt nước, trôi ngược đến xứ Đồng Quýt thì dừng lại không trôi nữa. Bản trang thấy vậy đều đổ ra xem sự thể ra sao. Khi đến nơi đã thấy mối đùn lên thành ụ đất lớn. Nhân dân trong xã thấy vậy cho là linh thiêng lắm bèn sắm cỗ chay làm lễ xin được làm ngôi đền thờ ông tại xứ Linh Mộ (Đồng Quýt) để phụng thờ, hương hỏa mãi mãi. Đến khi Lê Thái Tổ khởi nghĩa đánh đuổi quân Minh, dựng lại cơ đồ. Vua dấy binh tại Lam Sơn. Quan quân đi đến Linh Miếu của bản trang tự nhiên xa giá dừng lại không thể di chuyển được. Nửa đêm, vua thấy trong miếu có một khối lửa giống như chiếc đèn lồng bay ra trước miếu. Vua lấy làm lạ triệu nhân dân, phụ lão trong trang đến hỏi: Bản trang phụng thờ thần nào mà linh thiêng đến vậy? Dân trong trang thưa: Bản trang phụng thờ vị Đại vương của triều Trần họ Nguyễn, tên húy là Biểu. Vua lập tức hạ giá cầu đảo. Sáng hôm sau, xa giá tiến đi như bay nhập vào trại giặc như vào chỗ không người. Ông được vua khen và phong thần cho phép xã Linh Quy, huyện Gia Lâm, phủ Thuận An được hương hoả phụng thờ mãi mãi.

Sau khi mất, thần còn hiển linh cứu nước phò vua nên từ thời Lê đến thời Nguyễn thần được gia phong mỹ tự, đình được sửa sang để nhân dân Trang Vụi phụng thờ muôn đời”.

Căn cứ vào tư liệu thành văn về đình Linh Quy, có thể khẳng định đình được xây dựng từ trước năm 1787 rất nhiều. Đình Linh Quy hiện còn bảo lưu khối kiến trúc truyền thống, đặc biệt là các mảng chạm tại đình thượng, hậu cung, đặc biệt là các bức cốn được chạm khắc kỹ lưỡng thể hiện bàn tay tài hoa của người thợ đương thời. Trải qua những thăng trầm của lịch sử đình Linh Quy vẫn tồn tại với thời gian, lưu giữ được nhiều di vật quý với nhiều chất liệu khác nhau đã góp phần quan trọng vào việc nghiên cứu lịch sử làng xã và các loại hình văn hoá dân gian.

Đình Linh Quy đã được Bộ Văn hoá - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) ban hành quyết định xếp hạng di tích kiến trúc - nghệ thuật năm 1996.