Đình Nha

Quần thể di tích lịch sử, văn hoá Đình - Chùa Nha, trước kia thuộc thôn Nha, xã Cổ Linh, phủ Thuận An, trấn Kinh Bắc. Đến thời Nguyễn là tỉnh Bắc Ninh, nay thuộc tổ dân phố Nha 2, Phường Long Biên và tổ dân phố số Cự Đồng, phường Long Biên, thành phố Hà Nội.

Di tích Đình Nha nằm phía Đông Nam phường Long Biên, bên bờ sông Hồng, cách trung tâm Hà Nội khoảng 5 km, qua cầu Vĩnh Tuy, xuôi đường đê Long Biên – Bát Tràng khoảng 300m, một ngôi đình cổ mái ngói rêu phong hiện ra trước mắt là phần nghi môn 4 cột đồng trụ có kết cấu hoa văn phượng trầu, tiếp đến là sân Đình, Đình Nha được xây dựng theo kiểu chữ tam, gồm Đại Bái, Trung Đình, Hậu cung và 2 bên là Tả, Hữu Mạc theo kiến trúc thời Nguyễn và được tu bổ gần đây nhất vào năm 2013, công trình được khánh thành gắn biển Công trình chào mừng kỷ niệm 10 năm thành lập Quận Long Biên cũ (06/11/2003 – 06/11/2013).

Đình Nha có từ bao giờ?, hiện nay chưa tìm được tư liệu đề cập đến niên đại khởi dựng, những hoa văn, trạm trổ, điêu khắc tứ linh và câu đối trên của Đình vẫn còn lưu giữ của những lần tu sửa vào thời Nguyễn (đầu thế kỷ XIX và XX). Theo lời các cụ già làng kể lại thì trước đây Đình Nha nằm ngoài đê sông Hồng, do lũ lụt mà việc đắp lại đê đã tạo cho ngôi Đình có vị thế như ngày nay.

Theo cuốn thần phả do Hàn lâm viện học sĩ Nguyễn Bính soạn vào ngày 10 tháng giêng năm Hồng Phúc nguyên niên (1572) và các linh vị được thờ chính tại Đình Nhà là: Linh Lang Đại vương – Thượng đẳng phúc thần. (Đình Nha còn được các triều đại phong thờ 2 vị thần là: Đô Thống Anh Linh và Xuyên Hoa Công Chúa)

Theo thần phả thì Linh Lang Đại vương vốn là con của Long Quân, vâng mệnh trời thác xuống làm hoàng tử thứ tư của Vua Lý Thánh Tông, sinh ngày 13 tháng chạp năm 1054 rất khôi ngô tuấn tú văn võ song toàn, có mẹ là Hạo Nương cung phi thứ 9 quê ở xã Bồng Lai, phủ Quốc Oai sứ Sơn Tây, lúc sinh thời Ngài sống cùng mẹ tại trại Thủ Lệ nay là Phường Thủ Lệ - Quận Cầu Giấy Hà Nội, khi lớn lên được tin Nhà vua tuyển người tài ra giúp nước đánh giặc ân; Ngài đã xin phép mẹ ra nhập quân ngũ, nhờ có mưu trí song toàn người đã có công đánh tan giặc ngoại xâm Nhà tống thế kỷ XI, bình định nước nhà và được Vua Cha ban nhiều bổng lộc và phong chức tước cho Ngài. Lại nói trong những năm ở cương vị hoàng tử người hết lòng chu đáo cho muôn dân, được vài ba năm Ngài bị mắc bệnh đậu mùa biết không thể qua được Ngài xin Vua cha một ngọn cờ hồng, một cây giáo dài, lao cờ lên để nơi nào nhìn thấy được lao cờ này sẽ lập đền thờ đó là Đền thờ Voi Phục là Đền Chính, Đình Nha và 268 nơi được phong thờ. Ngài hoá vào ngày 10/2 âm lịch năm 1072 và được Vua cha phong: Linh Lang Đại vương - Thượng đẳng phúc thần.

Hội làng và các trò chơi dân gian: Lễ hội Đình Nha được diễn ra từ ngày mùng 9 đến 11 tháng 2 âm lịch hàng năm, ngày 10 là chính hội, dân làng mở hội theo năm chẵn và cứ 5 năm thì dân làng lại tổ chức Hội làng lớn (còn gọi là hội Chính), còn những năm lẻ thường gọi là hội lệ. Lễ hội Đình làng Nha là nét văn hoá đẹp của dân tộc Việt Nam, còn là một nghi thức tin ngưỡng thờ tổ tiên của Ông, cha ta. Hội Làng thể hiện lòng kính trọng, sự tôn kính của con cháu với tổ tiên, hội làng còn thể hiện nét văn hoá ứng xử của mọi thành viên trong cộng đồng Làng, xã đặc trưng của Dân tộc Việt Nam. Là trường học truyền lại cho con cháu những phong tục, tập quán, đạo đức, gia phong tốt đẹp của Ông cha; truyền lại cho con cháu một kho tàng văn hoá dân gian, văn hoá nghệ thuật, kiến trúc, điêu khắc, mỹ thuật, hội hoạ…; giữ gìn các giá trị văn hoá Vật thể, phi vật thể như các làn điệu dân ca quan họ, hát chèo, hát xoan, hát ví…; các trò chơi dân gian như: chọi gà, bắt vịt, cờ người, kéo co, bịt mắt đánh trống… Nói đến các trò chơi dân gian tại Lễ hội Đình Nha thì phải kể đến hội thi giã bánh dày xưa kia được các dòng họ thể hiện, từ khâu chọn gạo (Nếp Nha) cho đến việc nấu gạo và thi giã bánh của 3 - 5 Nam thanh biểu diễn quang cối đến khi bánh được thì được bày trên mâm đồng và được Ban tổ chức chấm điểm và công bố kết quả dòng họ đạt giải; xưa kia việc trao thưởng của Ban tổ chức là giải nhất gắn với 1 vuông vải đỏ, giải nhì với một vuông vải vàng, giải ba với một vuông vải xanh và một số ngân bạc, tiền đồng kèm theo. Nay Ban tổ chức lễ hội tổ chức các trò chơi dân gian gắn với các trò chơi, thể thao hiện đại như biểu diễn dưỡng sinh, bóng đá, Cầu lông... Trải qua các triều Đại Đinh, Lê, Lý, Trần Lê, Nguyễn đến ngày nay phong tục tập quán Lễ hội truyền thống Đình Nha vẫn được con cháu lưu truyền và hương khói, mỹ tửu các Thần, Thành hoàng làng. Những nét văn hoá đậm đà của một cộng đồng, phong tục, tập quán tốt đẹp vốn quý của Ông, cha ta để lại được kế tục trong công cuộc xây dựng đời sống văn hoá của người dân Thôn Nha nói riêng, Người dân Long Biên nói chung, góp phần xây dựng Người Hà Nội thanh lịch, văn minh.

Ngày 28 tháng 9 năm 1990, Đình - Chùa Nha được xếp hạng di tích lịch sử văn hoá cấp Quốc Gia.