Đình Phú Diễn
5.0Miễn phí
25 - 30°Dễ có mưa
Lưu ý trước khi đi
- Nên đến sớm để có trải nghiệm thoáng đãng
Giới thiệu
Đang tải…
Tọa lạc tại phường Phú Diễn, thành phố Hà Nội, Đình Phú Diễn là một ngôi đình cổ kính mang bề dày lịch sử và giá trị kiến trúc nghệ thuật đặc sắc. Tùy theo các thời kỳ lịch sử, vùng đất nơi đây từng mang tên gọi Phúc Khê (thế kỷ XVI) hay Phúc Diễn (thế kỷ XVII) trước khi mang tên gọi Phú Diễn từ thế kỷ XVIII tới nay.
Làng cổ Phú Diễn nằm trong vùng sinh tụ chính của cư dân Việt cổ thời dựng nước, xưa kia có tên Nôm là Diễn Bơi gắn liền với hội đua thuyền rồng truyền thống nổi tiếng khắp vùng.
Đình Phú Diễn được khởi dựng từ thế kỷ XVII – thời kỳ nở rộ của kiến trúc đình làng Việt Nam – để thờ vị Thành hoàng làng bảo hộ cho cuộc sống nhân dân. Vị thần được phụng thờ tại đây là Bạch Hạc Tam Giang (Thổ Lệnh Đào Trường). Theo thần tích Bạch Hạc Tam Giang thánh vương ngọc phả (do Đông các Đại học sĩ Nguyễn Bính phụng soạn năm 1572), ông là người con thứ ba trong bọc 5 người con trai của Đào Bột dưới thời Hùng Vương thứ 18 (Hùng Duệ Vương). Nhờ tài kinh bang võ nghệ cao cường, Đào Trường được phong làm Thổ Lệnh Trưởng cai quản quận Sơn Nam, sau đó lập công lớn thống lĩnh thủy quân đánh tan quân xâm lược phương Bắc. Ngài được triều đình phong làm Thượng đẳng phúc thần, Thổ Lệnh Thống Quốc Đại Vương, cai quản vùng Bạch Hạc và cho phép các làng lập đền thờ phụng.
Hằng năm, làng Phú Diễn có 4 kỳ tế lễ chính vào ngày sinh của Thánh (12/2 âm lịch), ngày hóa (10/6 âm lịch) và hai ngày khánh hạ (15/3 và 12/5 âm lịch).
Nhắc tới làng Phú Diễn là nhắc tới hai nét văn hóa phi vật thể vô cùng độc đáo:
· Hội đua thuyền (Bơi thuyền): Diễn ra vào giữa tháng 3 âm lịch trên con ngòi Sách (Thư Khê) chảy qua trước cửa đình. Lễ hội gợi lại hình ảnh rèn luyện thủy binh của Bạch Hạc Tam Giang thời Hùng Vương. Cuộc đua gồm 6 chiếc thuyền rồng đại diện cho 6 giáp, mỗi thuyền dài 12m do 20 thanh niên vạm mỡ (gồm 16 tay chải, 1 tổng cờ, 1 lái thuyền, 1 tay sào và 1 người tát nước) điều khiển trong tiếng trống hội giục giã. Chính danh tiếng của hội bơi thuyền đã đem lại cho làng tên gọi trìu mến là "Diễn Bơi".
· Hát Cửa đình: Một nét sinh hoạt văn nghệ dân gian lâu đời. Đặc biệt, bia đá tại đình còn ghi lại sự kiện năm Cảnh Hưng thứ 23 (1762), nhân dân Phú Diễn đã mua đứt Bản hát cửa đình của xã Thượng Lão để chủ động biểu diễn trong mỗi dịp hội làng.
· Đình Phú Diễn tọa lạc trên khu đất rộng, hướng Bắc trông ra cánh đồng và dòng chảy cũ của ngòi Sách. Ngôi đình được quy hoạch theo dạng chữ Công, gồm các phần chính kết nối khép kín:
· Sân đình và Bình phong: Sân gạch vuông rộng có bức bình phong dạng cuốn thư đắp tượng nghê, bên cạnh dựng hệ thống bia đá cổ thời Lê – Nguyễn.
· Tòa Đại đình: Nếp nhà ngang 5 gian, xây kiểu tường hồi bít đốc tay ngai, mái lợp ngói ta mũi sóng. Bộ khung gỗ gồm 6 bộ vì liên kết theo kiểu chồng rường giá chiêng và bẩy hiên, nâng đỡ bởi các cột gỗ lớn hình đòng đòng.
· Nhà cầu: Gồm 2 gian dọc nối Đại đình với Cung cấm, kiến trúc vì làm theo dạng cốn chồng rường tinh xảo.
· Cung cấm: Gồm 3 gian 2 dĩ, phía trước làm cửa bức bàn, bên trong xây bệ gạch cao làm nơi tọa lạc của Thành hoàng làng và đặt các đồ tự khí cổ.
Nghệ thuật điêu khắc: Đình Phú Diễn là một trong những di tích hiếm hoi bảo lưu đậm đặc điêu khắc thời Lê Trung hưng (thế kỷ XVII - XVIII). Trên các cốn, kẻ hiên, xà nách của Nhà cầu và Cung cấm, các nghệ nhân xưa đã chạm lộng vô cùng tài hoa các đề tài Rồng ổ, Cửu long tranh châu, Thần tiên, Võ sĩ cưỡi rồng, cùng các cảnh sinh hoạt dân gian như Chuốc rượu cùng vũ công, Trò chơi bập bềnh...
Di tích hiện đang bảo lưu một tập hợp hiện vật vô cùng phong phú về chủng loại và chất liệu:
· Sắc phong và Thần phả: 15 đạo sắc phong thần từ thời Lê (Cảnh Hưng, Chiêu Thống), Tây Sơn (Quang Trung, Cảnh Thịnh) đến thời Nguyễn; cùng 01 cuốn Thần phả do Nguyễn Bính soạn năm 1572.
· Hệ thống Bia đá: 10 tấm bia đá cổ thời Lê và Nguyễn, trong đó nổi bật có bia Học điền ghi lại việc thưởng ruộng khuyến học của làng.
· Đồ gỗ và Đồ tự khí: 01 kiệu bát cống (thế kỷ XVIII-XIX), hương án, sập chân quỳ, long ngai bài vị, tượng Phỗng cổ, mâm bát quái bằng đồng (thế kỷ XVIII), chuông đồng, chóe sứ men trắng vẽ lam...
Đình Phú Diễn không chỉ là một kiệt tác kiến trúc nghệ thuật lưu giữ tinh hoa điêu khắc gỗ dân gian thời Lê - Nguyễn, mà còn là nơi bù đắp, nuôi dưỡng đời sống tinh thần, củng cố mối quan hệ cộng đồng làng xã và giáo dục truyền thống yêu nước, văn hiến cho các thế hệ mai sau.
