ĐÌNH PHƯƠNG BẢN - KIỆT TÁC KIẾN TRÚC NẰM BÊN CỬA NGÕ CHÙA TRĂM GIAN

Nằm bên cửa ngõ dẫn vào ngôi già lam cổ tự chùa Trăm Gian lừng lẫy, đình Phương Bản từ lâu đã được ví như một “chân rết” văn hóa, nơi đón chân du khách hành hương trước khi chạm ngõ thiên thiên môn. Thế nhưng, bản thân nhà đình cũng tự bồi bồi cho mình một đời sống văn hóa, kiến trúc riêng đặc biệt và đầy gió. Trễ qua hàng trăm năm biến thiên, nơi đây không chỉ lưu giữ những nét chạm khắc tài hoa của cha ông mà còn là không gian thờ phụng trang tửu các bậc kiệt kiệt có công lớn với non sông đất nước.

Kiến trúc nghệ thuật và những mật mã cổ xưa 

Nhìn từ xa, điểm độc đáo nhất của phần mái đình chính là hải kìm đầu được đắp nổi hình vuông đuôi cá. Lối kiến trúc này đưa ra thoải mái lên cao, làm toàn bộ công trình tựa một chiếc thuyền cổ kính đang trôi sóng đi giữa dòng mây trời.

Bước vào không gian tiến đình, du khách sẽ thành tâm đậm lũi đôi rồng đá có từ thế kỷ mười tám, rải cao đầu đầy uy nghi với bờm sóng trải ngược về sau. Tiến sâu vào bên trong, những nét vẽ nổi bật hoa lá và đường vân xoắn thời gian hiện tại của thương mại. Dưới góc nhìn mỹ thuật, những vân xoắn ốc chính là hình tượng của “Chớp” - một mật mã văn hóa chứa nuôi ước cầu mưa, khát vọng nông nghiệp mưa thuận gió hòa của người Việt xưa.

Khối di sản trầm tích và tàn tích đất Phụng Châu 

Sự thiêng liêng và giá trị của đình Phương Bản cô độc rõ ràng nhất tại khu vực Hậu cung. Sau hệ thống bức bàn chất béo là nơi giữ hai mươi ba đạo sắc phong của triều đại ban tặng cho Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng - vị anh hùng xuất thân từ đất Đường Lâm đã chết ách đô hộ quyết của nhà Đường. Nơi đây còn phân phối hai vị công thần Uy Sơn và Ngọ Dịch, những người đã có tá Đinh Bộ Lĩnh vực dọn dẹp mười hai sứ quân, thống nhất giang sơn. Ngôi đình vì thế có tựa đề như một cuốn biên niên sử theo kiến trúc kiến trúc, một "bảo tàng thu nhỏ" lưu dấu bút tích tiền nhân qua ba bộ kiệu cổ thời Lê.

Chính nhờ chiều sâu văn hóa độc đáo, năm 1990, đình Phương Bản đã chính thức được xếp hạng là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia. Đứng trước hiên đình, lắng nghe tiếng gió lùa qua mái ngói nhuốm màu thời gian, ta mới hiểu vì sao nơi đây lại có sức sống bền bỉ đến thế. Nó không đơn thuần là một điểm dừng chân, mà chính là một cột đèn văn hóa, lưu giữ toàn bộ linh hồn của vùng đất Phụng Châu Âu cổ.