Đình Phương Mạc

- Nguồn gốc: Đình Phương Mạc (tọa lạc tại xã Phương Đình, huyện Đan Phượng, cũ, nay là xã Liên Minh, TP Hà Nội) có lịch sử từ rất lâu đời. Tương truyền xưa kia, làng Phương Mạc và làng Thanh Mạc (huyện Phúc Thọ) vốn là một, sau do hiện tượng "sông lở cát bay" nên dân cư tách ra làm hai làng ở hai bên bờ sông Đáy, nhưng vẫn chung thờ một vị Thành hoàng.

- Thần tích Thành hoàng làng: Đình thờ danh tướng Phạm Phòng Át (tức Phạm Bạch Hổ). Ông là người văn võ song toàn, đã có công lớn giúp Ngô Quyền lập mưu đóng cọc nhọn dưới lòng sông Bạch Đằng, tiêu diệt tướng Hoằng Thao và đại phá quân Nam Hán. Nhờ công trạng này, ông được các triều vua phong tặng nhiều mỹ tự và 10 đạo sắc phong (từ năm 1783 đến năm 1924) hiện vẫn được lưu giữ cẩn thận tại đình.

- Kiến trúc: Trải qua nhiều đợt trùng tu, đình vẫn giữ nguyên được nghệ thuật kiến trúc gỗ thế kỷ XVIII theo thuyết phong thủy "nội công ngoại quốc". Nét đặc sắc nhất của đình là hai bức chạm khắc gỗ "Rồng phun nước" vô cùng tinh xảo. Cùng với Thánh mẫu từ (thờ mẹ của Thành hoàng) và chùa Sùng Nghiêm, đình tạo thành một quần thể tôn giáo tín ngưỡng hoàn chỉnh mang đậm đặc trưng vùng đồng bằng Bắc Bộ.

2. Lễ hội truyền thống đặc sắc

Lễ hội đình Phương Mạc là dịp để người dân hội tụ, tưởng nhớ vị thần có công với nước và duy trì các phong tục tốt đẹp của cư dân nông nghiệp. Trong năm có 3 kỳ lễ lớn: ngày 10 tháng Giêng (kỷ niệm ngày sinh), ngày 6 tháng Ba (ngày khao quân) và ngày 15 tháng Mười Một (ngày hóa).

Công tác chuẩn bị: Từ mùng 7 tháng Giêng, dân làng bắt đầu dọn dẹp vệ sinh và đặc biệt là tổ chức giã "bánh cuốn" (loại bánh làm từ gạo nếp ngon, nhân đỗ xanh kho mật mía) để làm lộc thánh.

Các nghi thức chính (mùng 8 đến mùng 10 tháng Giêng)

Ngày mùng 8: Làng dựng lá cờ đại cao 10m (biểu tượng cờ đại nghĩa của tướng Phạm Phòng Át), rước văn ra đình và làm lễ yết tế. Buổi tối có tổ chức hát ca trù hầu thánh.

Ngày mùng 10 (Chính tiệc): Từ 4 đến 5 giờ sáng tiến hành tế mộc dục cầu mưa thuận gió hòa; từ 8 đến 10 giờ làm lễ tế chính 3 tuần. Lễ vật dâng thánh có hoa quả ở thượng điện và lợn đen ở phía dưới.

Trò diễn dân gian độc đáo: Xuyên suốt quá trình tế lễ có màn "múa cờ reo" do 4 em nhỏ (8-10 tuổi) cầm cờ đỏ múa theo hình số 8 nhằm mô phỏng cảnh thắng trận tưng bừng. Đặc biệt, hội rước kiệu còn có màn diễn xướng của hàng chục thanh niên mô phỏng lại cảnh đóng cọc trên sông Bạch Đằng xưa, kết hợp cùng múa kiếm, múa cung tạo nên một không khí hào hùng, hoành tráng.

Đình Phương Mạc đã được xếp hạng và công nhận là cụm di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia. Lễ đón nhận bằng di tích lịch sử của đình đã được tổ chức vào năm 1990.