Câu chuyện điểm đến
01GIỚI THIỆU VỀ CỤM DI TÍCH: ĐÌNH QUÁN XÁ-MIẾU HAI CÔ THÔN QUÁN XÁ, XÃ HÒA XÁ
Kính thưa quý khách!
Trân trọng kính mời du khách đến thăm Cụm di tích lịch sử - văn hóa cấp Thành phố Đình Quán Xá-Miếu Hai cô của thôn Quán Xá, xã Hòa Xá, thành phố Hà Nội.
Từ trung tâm thành phố Hà Nội theo các tuyến đường, phố như Ngã Tư Sở, Nguyễn Trãi, cầu trắng Hà Đông đến ngã ba Ba La theo đường 21B hướng đi xã Vân Đình, Ứng Hoà đến Đầu đê Hoà Xá, rẽ trái đi tiếp km số 37 đi tiếp đến thôn Quán Xá là tới di tích. Đường đi thuận tiện cho các phương tiện thông đường bộ.

Đình Quán Xá - Miếu Hai cô thôn Quán Xá thuộc loại hình di tích Lịch sử - Văn hoá, là nơi hội tụ tinh hoa văn hoá, tín ngưỡng của cộng đồng cư dân địa phương qua nhiều thế hệ. Đình Quán Xá - Miếu Hai cô được xếp hạng là Di tích lịch sử - văn hoá cấp Thành phố tại Quyết định số 2618/QĐ-UBND ngày 24/5/2024 của UBND thành phố Hà Nội.
Đình Quán Xá thờ Thành hoàng làng là hai vị tướng quân là hai anh em sinh đôi đã có công phò tá vua Lê Đại Hành đánh quân Tống sang xâm lược nước ta ở Ải Chi Lăng được vua Lê Đại Hành phong tặng: “Minh Lang Vi Tả Tướng Quân" và "Du Cát Thiên Cương Vi Hữu Tướng Quân".
Di tích có quy mô kiến trúc rộng và thoáng đãng. Đây là nơi thờ tự của dân làng và cũng là nơi tưởng nhớ, tôn vinh vị thần đã có công giúp dân, giúp nước chống giặc đã để lại dấu ấn đậm nét trong lịch sử dân tộc.

021. Sự kiện, nhân vật lịch sử
Căn cứ vào lời kể của các cụ cao niên trong làng cùng các hiện vật đang lưu giữ tại di tích và những tờ khai của chính quyền cũ thuộc thế kỷ XIX làng Quán Xá hiện được lưu di tích thì đình Quán Xá thờ Thành hoàng làng là hai vị tướng quân có công phò tá vua Lê Đại Hành đánh Tống.
Hai vị là anh em sinh đôi của trưởng gia Nguyễn Đức Mậu, sinh ngày 6 tháng 7 năm Mậu Ngọ (958) ở đất Ái Châu. Lên 5 tuổi được cha mẹ đặt tên: Người anh là Lang Công (tức Nguyễn Đức Lang) người em là Cương Công (tức Nguyễn Đức Cương). Sau khi cha mất anh em theo mẹ đi tìm kiếm công ăn việc làm. Khi qua đất Hoài An thuộc Phủ Ứng Thiên rất may hai anh em được Tướng quân Phạm Cự Lượng (một danh tướng của Lê Đại Hành) nhận làm con đỡ đầu. Khi anh em tròn 20 tuổi được sung vào lính; Nhờ có sức khoẻ hơn người lại có tài thao lược nên khi tham gia trận đánh quân Tống (bên Tàu) sang xâm lược nước ta ở Ải Chi Lăng đã chém được tướng giặc. Nên trong lễ mừng công vua Đại Hành đã phong tặng:
- Người anh là: “Minh Lang Vi Tả Tướng Quân"
- Người em là: "Du Cát Thiên Cương Vi Hữu Tướng Quân".

Một hôm hai vị tướng quân trở về thăm đồn cũ ở huyện Hoài An và thăm hỏi dân làng Viên Lan (Quán Xá) được nhân dân địa phương đón tiếp rất nồng hậu. Hai vị thấy dân tình đói khổ, vì mấy năm liền bị lụt lội triền miên. Hai vị Tướng quân cùng dân làng dâng biểu về triều xin vua được 100 hốt vàng bạc về cứu đói cho dân nghèo. Song đời sống của nhân dân cả vùng cũng chẳng cải thiện được là bao, nên hai vị lại dâng biểu xin vua miễn phu phen, tạp dịch, thuế khoá cho nhân dân trong vùng. Được nhà vua chấp nhận. Bởi vậy làng nào được xá thuế thì tên của làng được thêm chữ "xá" vào sau như: Hoà Xá, Nội Xá, Dư Xá, Đặng Xá, Đoàn Xá, Trạch Xá ... và trang Viên Lan cũng được đổi là làng Quán Xá từ đó.
Bởi vậy sau khi hai tướng quân cùng gia đình bị mất tích (do nạn hồng thủy) ngày 24 tháng 11 năm Bính Thân (996) vua Lê Đại Hành biết tin rất lấy làm thương tiếc. Vua sai đại thần Nguyễn Khắc Chính đem sắc phong thần về làng Quán Xá lập đền thờ ở nơi các ngài hoá. Nhà vua lại ban sắc chỉ cho dân làng Quán Xá, xã An Phú, huyện Hoài An, phủ Ứng Thiên thờ hai vị tướng quân làm Thành Hoàng của làng.
Theo lịch cũ của triều Lê có ghi: “đền thờ các ngài rất thiêng: cầu gió được gió, cầu mưa được mưa, nên lại có sắc phong “Nhị vị trung đẳng tối Linh” Vì thế đình làng Quán Xá có tên là: “Tối Linh Từ”.
Đình Quán Xá ngoài câu đầu hoành phi câu đối ra thì đình vẫn còn lưu giữ được: Ba tờ khai của ba đời Lý Trường về sự tích sắc phong của hai vị Thành Hoàng đang được thờ tự ở Đình. Một cuốn Ngọc Phả viết bằng chữ Hán do: Hàn lâm viên đông các đại thần học sĩ Nguyễn Hiền phụng tả vào ngày tốt tháng 6 năm Canh Thân (1740). Đời vua Vĩnh Hựu năm thứ 5 nói về thân thế và sự nghiệp của hai vị Thành Hoàng làng. cùng 11 đạo sắc phong của 6 đời vua nhà Nguyễn từ Minh Mệnh đến Khải Định:
1. Vua Minh Mệnh năm thứ 21 (1840) Ban hai đạo sắc. Đến tháng 11 năm Bính Ngọ (1846) vua Thiệu Trị mới trao tặng.
2. Vua Thiệu Trị năm thứ 6, ngày 26 tháng 12 năm Bính Ngọ (1846). Ban hai đạo sắc mỗi vị một đạo.
3. Vua Tự Đức năm thứ 3 ngày 26 tháng 10 năm Canh Tuất (1850), gia tặng hai dạo sắc phong.
- Vua Tự Đức năm thứ 33 ngày 24 tháng 10 năm Canh Thìn (1880). Ban tặng một đạo sắc phong chung cho cả hai vị Thành Hoàng.
4. Vua Đồng Khánh năm thứ 2 ngày 01 tháng 7 năm Bính Tuất (1886). Ban tặng một đạo sắc phong cho cả hai vị.
5. Vua Duy Tân năm thứ 3 ngày 11 tháng 8 năm Ki Dậu (1909). Ban tặng một đạo sắc.
6. Vua Khai Định năm thứ 7 ngày 25 tháng 7 năm Nhâm Tuất (1922). Ban tặng hai đạo sắc phong mỗi vị một đạo. Để tỏ lòng thành kính và hướng tâm linh về cội nguồn. Hàng năm cứ đến ngày 6 tháng 7 âm lịch (ngày sinh) và ngày 24 tháng 11 âm lịch (ngày hóa) của hai vị Thành Hoàng dân làng tổ chức tế lễ rất long trọng và tổ chức Hội Miếu (Đền nhị vị Hoàng Bà) vào ngày 15 tháng 3 âm lịch kỷ niệm ngày cưới của hai bà.















