Đình Tảo Khê

Đình Tảo Khê, thôn Kinh Đào Tảo Khê, xã Hồng Sơn, thành phố Hà Nội

Đình Tảo Khê thờ Đức thượng đẳng thần , hiện đình còn lưu giữ 13 đạo sắc phong . Đình được Bộ Văn hóa Thông tin xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia năm 1998 theo Quyết định số 1811/QĐ-BVHTT ngày 31/8/1998

Theo bản Ngọc phả viết về vị hộ quốc đại vương Long Thần xuất thế thời Hùng Duệ Vương-Thành hoàng thờ ở đình Tảo Khê. Bản thần tích, nay đang lưu trữ tại Viện Hán Nôm (Ủy ban khoa học xã hội Việt Nam) có ký hiệu AE a2/75. Căn cứ vào tài liệu đã dịch thuật, câu đối hoành phi ở đình Tảo Khê và lời kể của những vị cao niên am hiểu về truyền thống văn hóa, tập quán tốt cho biết, sự tích nhân vật thờ ở đình Tảo Khê như sau: Đình Tảo khê thờ vị Ngô Long - bộ tướng thời Hùng Duệ Vương. Thân phụ của thần họ Ngô Huy Tín. Thân Mẫu của thần là Nguyên Nương. Gia đình họ Ngô giàu có, chữa bệnh giúp dân dược mọi người trọng nể.

Tảo Khê một làng ven triền sông Đáy, lấy mặt nước làm gương soi bông những hằng tre, mái nhà nền nã, mái đình cổ kính rêu phong của thời gian. Làng có tên là Kẻ Trai rồi Trang Văn Trai, mãi sau thời Nguyễn mới có tên chữ là Tảo Khê đến nay là thôn Kinh Đào Tảo Khê. Như thế cũng đã nói được một địa danh làng xã Việt Nam Cổ. Lại được toạ trên thêm sông Đáy, phía Tây xa xa là dãy núi Thung Thiên, hồ Quan Sơn. Địa thế văn hoá độc đáo tạo cho Tảo Khê có bản sắc rất Việt - từ thời Hùng Vương đến nay. Một trong nhiều nét văn hoá truyền thống tốt đẹp đó là ngôi đình làng - Văn hoá vật chất. Ngôi đình công trình kiến trúc nghệ thuật trong đó có nhiều sinh hoạt văn hoá tinh thần của cộng đồng. Những tình hoa lại được phản ánh qua các tác phẩm nghệ thuật điêu khắc trên gỗ trong đình.
Đối với đình Tảo Khê nhân được không gian thoáng đãng, môi trường trong sạch, có cây đa cổ thụ đã hơn 300 tuổi vẫn xanh tươi xóc cành lá chùm lên mái đình và tre mát cho mọi người đến trung tâm văn hoá làng.
Ngôi đình nằm trong khuôn viên đầy thắng tích - công trình kiến trúc hình chữ đinh (J). Ngoài là đại bái trong là hậu cung. Công trình kiến trúc này đều xây tường gạch bao quanh, tường hồi bít đốc, bờ nóc, bờ hồi xây đắp thẳng. Hai mái độc chảy lợp ngói ri. Toà nhà đại bái là công trình kiến trúc lớn có năm gian.trúc lớn nhất có năm gian. Gian giữa rộng hơn cả, các gian bên dâng đối nhau. Từ sân vào là ba bậc, thêm cửa làm bằng phiến đá hình hộp. Phiến đã thếm giữa trạm hoa văn lưỡng Long trầu nguyệt (Hai con rồng trầu mặt trăng). Những phiến đá thếm bên trang trí hoa văn chữ triện.
Kiến trúc gỗ của đại bái làm bốn hàng cột đá hình tròn dưới có tảng chân hình cổ bồng có hoa văn cánh sen đơn mập mạp. Thân cột có độc long (một con rồng) uốn quanh thân cột từ trên đầu cột leo nhiều vòng xuống để rồi vươn đầu lên ở tư thế vờn bay trong mây. Có mười bốn cột đá, đường kính khoảng 35cm và 12 chiếc xà ngang bằng đá hình hộp chuốt đường ống tơ mài nhấn những bộ vì nóc làm theo hình thức chống giường con nhị đặt trên câu đầu. Đầu rường cụt chạm bong hoa văn lá lật. Vì tiến và vì hậu là những mảng mê côn đục chạm bong, chạm lộng những bức hoa văn theo tích trò: Cá chép đi ăn thề, long quấn thuỷ (rồng hút nước), tứ linh (long, ly, quy, phương) bốn mùa xuân, hạ, thu, đông. Mỗi mùa là một cây quý. Cây hoá long như: Trúc hoá rồng, từng hoá rồng... Nghệ nhân đục chạm rất khéo để thân thành mình rồng, gốc làm đầu rồng, ngọn lá là đuôi, bờm của rồng ngộ nghĩnh và đẹp, vô lý mà hợp lý... Nó phản ánh trí thông mình và sáng tạo tài hoa giầu tưởng tượng của tâm hồn văn hoá dân gian của con người Việt vùng cư dân nông nghiệp trồng lúa nước.
Trong hậu cung nơi đặt ngai thờ thành hoàng tôn nghiêm nên ít có hoa văn trên gỗ. Bộ vì đơn giản bằng kèo cầu trên vì nóc có mê cốn làm bức hổ phù, biểu tượng sự uy quyền - thần quyền và sức mạnh. Cùng với những đó tế khí như: Bát bửu, xà mâu, gươm trường, giáo mác vũ khí của tổ tiên ta dùng đánh giặc giữ nước được bài trí cạnh ban thờ Thần Thành hoàng. Tất cả những nét kiến trúc và sự bài trí làm tôn nghiêm nơi thờ thần.

Hiện đình Tảo Khê còn lưu giữ nhiều hiện vật quý như: Kiệu rước, cỗ ngai thờ thần hoàng, hiện vật đồ khí tự, đôi lọ lục bình men rạn...

Đình mới được tu bổ tôn tạo và bàn giao đi vào sử dụng vào cuối năm 2025

Lễ hội được tổ chức từ thế kỷ thứ 18, Lễ hội hiện nay 3 năm tổ chức 1 lần và diễn ra trong 3 ngày: Hội chính từ ngày 9,10,11/2 âm lịch, có tế lễ và rước kiệu, ngoài ra hàng năm dân làng còn tổ chức tế lễ vào các dịp như ngày 10/8 và 10/11 âm lịch nhân ngày kỷ niệm của các vị thánh.