Đình Thanh Trì, phường Sơn Tây, TP. Hà Nội

ĐÌNH THANH TRÌ , PHƯỜNG SƠN T ÂY

Đình Thanh Trì tọa lạc tại tổ dân phố Ái Mỗ, phường Sơn Tây, thành phố Hà Nội, là di tích lịch sử – văn hóa gắn bó mật thiết với đời sống tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng của Nhân dân địa phương. Ngôi đình là một trong những di tích tiêu biểu của vùng xứ Đoài thờ phụng Tam vị Đại vương Thượng đẳng phúc thần Tản Viên Sơn Thánh, đồng thời có mối liên hệ chặt chẽ với đền Và và hệ thống di tích thờ Tản Viên Sơn Thánh trong khu vực.

Trải qua nhiều lần tu sửa, tôn tạo, đình Thanh Trì vẫn lưu giữ được hệ thống di vật tương đối phong phú, có niên đại từ thời Nguyễn đến nay. Những hiện vật tiêu biểu như hương án, long ngai, sắc phong, chân đèn, chân nến… không chỉ phục vụ hoạt động thờ tự mà còn mang giá trị lịch sử, văn hóa và nghệ thuật. Đặc biệt, các long ngai và sắc phong được lưu giữ tại tòa đại bái là những di vật có giá trị, góp phần phản ánh truyền thống tín ngưỡng và quá trình tồn tại của di tích. Công tác bảo quản được quan tâm, phần lớn đồ thờ tự hiện vẫn trong tình trạng tương đối tốt.

Lễ hội đình Thanh Trì là nét đẹp văn hóa truyền thống, thể hiện lòng thành kính của nhân dân đối với thần linh và tinh thần gắn kết cộng đồng. Hội đình được tổ chức vào ngày mùng 2 tháng Hai âm lịch, với nghi thức chính là lễ tế. Ngoài ra, các hoạt động lễ hội còn gắn liền với lễ hội đền Và, diễn ra vào ngày 15 tháng Giêng và ngày 15 tháng Chín âm lịch. Cứ ba năm một lần, theo lệ truyền thống vào các năm Tý, Ngọ, Mão, Dậu, cứ đến Rằm tháng Giêng, đền Và mở hội chính, với nghi thức rước Tam vị đức Thánh tản qua sông Hồng sang làm kễ tại đền Ngự Dội, xã vĩnh Phú, tỉnh Vĩnh Phúc.

Đặc biệt, hội ngày 15 tháng Giêng mang tính liên vùng, có sự tham gia của nhiều di tích và cộng đồng dân cư như đền Và, đình Vân Gia, Ái Mỗ, Nghĩa Phủ, Mai Trai, Phù Sa và thôn Duy Bình. Trước ngày hội, nhân dân chuẩn bị lễ vật, kiệu rước và thực hiện các nghi thức truyền thống, trong đó có lễ mộc dục trước khi tiến hành tế lễ. Sự gắn bó giữa các làng và di tích còn được lưu truyền qua câu ca dân gian phản ánh nét đặc sắc của sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng vùng xứ Đoài:

“Mười hai rước nước Phú Nhi

Mười ba Thanh Trì, mười bốn Phù Sa

Mười năm lễ hội đền Và…”,

Với những giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hóa và kiến trúc nghệ thuật, đình Thanh Trì đã được UBND thành phố Hà Nội xếp hạng Di tích lịch sử – văn hóa cấp Thành phố theo Quyết định số 1237/QĐ-UBND ngày 10/3/2011. Đây là sự ghi nhận quan trọng đối với giá trị của di tích, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục bảo tồn kiến trúc, gìn giữ di vật và phát huy các nghi lễ truyền thống.

Cùng với đền Và, Thành cổ Sơn Tây và làng cổ Đường Lâm, đình Thanh Trì góp phần tạo nên không gian di sản đặc sắc của vùng đất Sơn Tây – xứ Đoài. Việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích không chỉ góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa địa phương mà còn giáo dục truyền thống, bồi đắp niềm tự hào quê hương cho các thế hệ hôm nay và mai sau.