Bước qua cổng đình, du khách sẽ bắt gặp Nghi môn – công trình mở đầu cho không gian thờ tự. Nghi môn được xây dựng theo kiểu trụ biểu ba lối đi, trong đó lối đi chính nổi bật với hai trụ biểu lớn, tạo cảm giác bề thế và trang nghiêm.
Trên đỉnh các trụ biểu là hình chim Phượng được đắp nổi tinh xảo. Trong mỹ thuật truyền thống Việt Nam, Phượng là linh vật tượng trưng cho sự cao quý, thanh khiết và sự kết nối giữa trời với đất. Hình ảnh Phượng đứng trên đỉnh trụ không chỉ mang ý nghĩa trang trí mà còn thể hiện quan niệm về sự giao hòa giữa con người với thế giới tâm linh.
Ngay bên dưới là hồ phù cùng hệ thống ô lồng đèn được trang trí bằng các họa tiết Tứ linh (Long – Ly – Quy – Phượng), biểu tượng cho sức mạnh, sự trường tồn và phúc lành. Thân các trụ còn khắc những đôi câu đối chữ Hán ca ngợi vẻ đẹp của ngôi đình và công đức của vị Thành hoàng.
Hai bên lối đi chính là các cổng phụ kiểu chồng diêm hai tầng tám mái, nối với nhau bằng những bức tường lửng trang trí hoa văn chữ triện. Các ô cửa hình vuông và hình tròn được bố trí xen kẽ, vừa tạo điểm nhấn kiến trúc vừa mang ý nghĩa về sự hài hòa giữa trời và đất theo quan niệm phương Đông. Trên đỉnh hai trụ biểu nhỏ đặt đôi nghê chầu, biểu tượng cho sự bảo vệ và gìn giữ sự tôn nghiêm của không gian thờ tự.
Đại bái
Qua khoảng sân lát gạch Bát Tràng là tòa Đại bái, nơi diễn ra các nghi lễ chính của đình.
Đại bái gồm ba gian hai dĩ, mái đình xòe rộng, lợp ngói mũi nhỏ. Trên bờ nóc nổi bật hình lưỡng long chầu nguyệt, hai đầu mái là đôi kìm và các đầu đao được uốn cong mềm mại, trang trí hình rồng và chim Phượng, tạo nên vẻ uyển chuyển nhưng vẫn giữ được sự bề thế của công trình.
Bên trong Đại bái, toàn bộ hệ khung gỗ được làm theo kiểu "thượng giá chiêng, rường nách; hạ kẻ chuyền", một kết cấu truyền thống phổ biến trong kiến trúc đình làng Việt Nam. Các cột, xà, rường, kẻ và bẩy được liên kết chắc chắn, vừa bảo đảm khả năng chịu lực, vừa tạo nên vẻ đẹp cân đối cho không gian nội thất.
Trang trí trên kiến trúc không quá cầu kỳ nhưng tinh tế, với các họa tiết mây, vân xoắn, lá lật và những đường bào soi hình vỏ măng – những mô típ quen thuộc trong nghệ thuật điêu khắc gỗ truyền thống.
Không gian thờ tự
Gian giữa của Đại bái là không gian thờ tự trang nghiêm. Tại đây treo bức hoành phi sơn son thếp vàng mang bốn chữ Hán:
「翼保中興」
Dực bảo trung hưng
Hai bên là những đôi câu đối ca ngợi công đức của vị Thành hoàng làng. Phía dưới đặt hương án cùng bộ bát bửu, tạo nên không gian thờ cúng trang trọng và linh thiêng.
Hậu cung
Nối với Đại bái là ống muống được xây theo kiểu cuốn vòm, nơi đặt kiệu và nhang án trước khi bước vào Hậu cung.
Hậu cung được chia thành hai phần.
Phần ngoài gồm ba gian với kết cấu đơn giản nhưng vững chắc. Tại đây đặt long đình, nhang án cùng bức hoành phi đề bốn chữ:
「顯應威靈」
Hiển ứng uy linh
Hai bên treo đôi câu đối:
"Nhất giáp khoa danh truyền Việt sử
Lịch triều ba cổn khoán Đồng giang."
Phần trong là không gian linh thiêng nhất của đình. Công trình được xây theo kiểu tường hồi bít đốc, mái lợp ngói ri, kết cấu kèo quá giang.
Trên cao treo bức hoành phi:
「萬古英靈」
Vạn cổ anh linh
Hai bên là đôi câu đối:
"Quế tịch liễu huy tam thế phạt
Đồng đình tự sự nhất thôn từ."
Chính giữa Hậu cung là bệ thờ tam cấp, nơi đặt long ngai, bài vị, bát hương và nhiều đồ thờ tự có giá trị, tạo nên không gian linh thiêng, trang trọng – trung tâm của toàn bộ di tích.
LỄ HỘI TRUYỀN THỐNG
