Đình Thông Đạt

Di tích đình Thông Đạt được xếp hạng cấp Thành phố tại Quyết định số 525/QĐ-UBND ngày 28/01/2019 của UBND thành phố Hà Nội

Đình Thông Đạt tọa lạc trên một khu đất với tổng diện tích 3.286,1m2 đình quay hướng Tây Bắc. Phía trước nhìn ra sông tích, phía sau là khu dân cư. Các công trình kiến trúc của đình gồm: tiền tế, hậu cung và sân. Các kiến trúc này được khuôn lại một phần tường bao.
Hiện trạng kỹ thuật của di tích: Trải qua thời gian và sự xâm thực của thiên nhiên, đình Thông Đạt đã trải qua nhiều lần tu bổ, tôn tạo và sửa chữa. Theo lời kể của các cụ cao niên trong làng thì đình Thông Đạt xưa kia cổ kính, đình gồm 5 gian kết cầu kiểu tiền đao hậu đốc, hai bên có tả hữu mạc gồm 3 gian, hậu cung trước đây chỉ có 1 gian nay xây lại trên nền móng cũ của đình. Về sau dân làng tu bổ tôn tạo lại như ngày ngay... Trải qua năm tháng chiến tranh kiến trúc cũ của ngôi đình xưa kia không còn. Tuy nhiên, căn cứ vào sắc phong hiện lưu giữ tại đình thì có thể đoán định ngôi đình được khởi dựng vào thời Nguyễn và được tu sửa vào những năm gần đây. Từ đó đến nay ngôi đình Thông Đạt đã trở thành địa điểm tâm linh, nơi hội tụ, nơi sinh hoạt cộng đồng chung của người dân Thông Đạt.

Mô tả kiến trúc:
Mở đầu của khu di tích là tiền tế gồm 3 gian 2 chái, dạng bốn mái đao cong, mái được lợp bằng ngói ta, trên bờ nóc đắp ngói bò, bờ dải đắp kiểu bờ đinh không trang trí hoa văn. Tại 3 gian giữa phía trước và sau để thoáng, hai bên gian chái xây tường gạch bao che. Nền công trình cao hơn sân khoảng 25cm và lát bằng gạch đỏ. Đơn nguyên kiến trúc gồm 04 bộ vì kèo, các vì này gồm 02 hàng chân cột gạch vuông, vì mái được làm theo kiểu "Chồng rường giá chiêng" và liên kết với nhau thông qua hệ thống xà thượng, trung, hạ và các hoành mái.
Hậu cung: Từ tiền tế sang đơn nguyên hậu cung phía trên lợp mái che kim loại. Hậu cung là đơn nguyên kiến trúc gồm có 1 gian 1 chái được xây tường bao xung quanh. Đơn nguyên này nằm chính giữa và vuông góc với tiền tế, hậu cung kết cấu mái kiểu tiền đao hậu đốc, mái được lợp ngói ta, phía trước hậu cung có khoảng hiên rộng. Hậu cung gồm có 02 bộ vì kèo được làm theo kiểu ván mê bưng kín bằng gỗ và đặt trên các cột gỗ đường kính 20 cm, xây tường bao che xung quanh công trình. Nền được lát bằng gạch đỏ vào cao hơn so với nền tiền tế khoảng 15cm.
Bài trí thờ tự:

Tại nhà tiền tế: gian bên phải bài trí kiệu long đình, gian bên trái bài trí kiệu bát cống được sơn son thếp vàng.
Hậu cung: xây bệ đặt ngai thờ, bài vị của Thành hoàng làng "Độ nhận Thượng sỹ hiệu viết Tây Giang Nam Hải Đại vương", phía dưới là ban thờ bài trí bát hương, lọ hoa, cây đèn.... Hai bên ban thờ là bộ chấp kích, phía ngoài cửa hậu cung có đặt một nhang án cùng các đồ thờ tự để thực hành nghi thức cúng tế.

Giá trị của di tích đình Thông Đạt

Về giá trị lịch sử:
Đình làng Thông Đạt có niên đại xây dựng vào thời Nguyễn và tồn tại liên tục cho đến ngày nay. Trong suốt quá trình lịch sử, ngôi đình đã gắn bó, chứng kiến bao biến đổi thăng trầm của một làng cổ gần sông Tích. Đình Thông Đạt được dựng lên thờ Thành hoàng làng là Tây Giang Nam, Hải Đại Vương. Trải qua thời gian với những biến thiên của lịch sử, ngôi đình mỗi
ngày lại được tu sửa thêm cho đẹp đẽ và khang trang.
Đình Thông Đạt hiện nay như một chứng tích lịch sử, đánh dấu sự hình thành và phát triển của quê hương giầu truyền thống cách mạng hôm qua, hôm nay và mai sau, góp phần thúc đẩy sự nghiệp xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc. Đồng thời cũng là mốc son ghi dấu lại quá trình lịch sử tại nơi đây.
Phát huy truyền thống lịch sử cách mạng cha ông và nhân dân làng Thông Đạt trong kháng chiến chống Pháp đã kiên cường, bám trụ giữ làng. Đặc biệt dưới sự lãnh đạo của Đảng, trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Chiến thắng Thông Đạt- trận đánh oai hùng của cán bộ, chiến sĩ Đại bộ 84 (tiểu đoàn 928, Trung đoàn 48, Liên khu 3) cùng Trung đội bộ đội địa phương huyện Quốc Oai và du kích, nhân dân xã Liệp Tuyết, đánh bại cánh quân của binh đoàn cơ động Pháp số 4 (GM4), tiêu diệt 170 tên, bắt sống 60 tên, thu hơn 100 súng các loại. Cuộc chiến đấu, chiến thắng của bộ đội và du kích xã lúc bấy giờ đã góp phần động viên lớn đối với tinh thần của quân-dân Quốc Oai, cùng với cả nước làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ "Lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu", buộc giặc Pháp rút khỏi Việt Nam.
Ngày 25 tháng 3 năm 1954, các chiến sỹ Đại đội 84, Trung đoàn 46 đã phối hợp với bộ đội địa phương, dân quân du kích xã Liệt Tuyết, Quốc Oai tổ chức chiến đấu chống bao vây, càn quét thôn Thông Đạt của giặc Pháp thắng lợi. Chiến thắng Thông Đạt đã chia lửa với chiến trường Điện Biên Phủ, góp phần thất bại chiến lược Na Va của địch. Chiến thắng Thông Đạt là niềm tự hào của nhân dân Liệp Tuyết. Thắng lợi đó đã cổ vũ tinh thần chiến đấu của quân và dân toàn tỉnh Sơn Tây, tạo điều kiện đẩy mạnh hơn nữa phong trào kháng chiến của nhân dân trong vùng. Cuộc đã để lại cho chúng ta niềm tự hào. Để tưởng nhớ chiến công oai hùng năm xưa đã được nhân dân khắc lên bức phù điêu và tượng đài chiến thắng trên mảnh đất xứ Đoài với những trang sử vàng lấp lánh kể cho thế hệ mai sau bức tranh toàn cảnh về cuộc kháng chiến trường kỳ anh hùng mà gian lao của các làng kháng chiến năm xưa vọng mãi một bản hùng ca, giá trị của tự do và vô cùng tri ân những hy sinh thầm lặng của quân dân ta cho một chiến thắng thủ đô khải hoàn. Hiện nay tượng đài nằm trong khuôn viên di tích đình và chùa.
Thời kỳ kháng chiến chiến chống thực dân Pháp và để quốc Mỹ: nhân dân Thông Đạt đã có bao người con hy sinh vì tô quốc trong đó có 12 liệt sỹ, 12 thương binh, 05 gia đình cơ sở cách mạng, 01 bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Đặc biệt hơn nữa, UBND xã Liệp Tuyết đã được chủ tịch nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tặng danh hiệu là anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
Về giá trị văn hóa khoa học:
Tín ngưỡng thành hoàng thực chất là tín ngưỡng phúc thần đóng vai trò liên kết cộng đồng, nơi quy tụ tâm linh cho cư dân. Với cộng đồng cư dân Thông Đạt ngôi đình là nơi gắn kết tinh thần, nơi hun đúc, nuôi dưỡng những truyền thống văn hóa tốt đẹp. Sự hiện diện của vị thần hoàng chắc chắn đã góp phần tạo nên truyền thống yêu nước chống giặc ngoại xâm của nhân dân Thông Đạt trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ của dân tộc.
Về giá trị thẩm mỹ:
Giá trị thẩm mỹ của di tích là giá trị nội tại, bao hàm ở những khía cạnh như giá trị về kỹ mỹ thuật, giá trị về nghệ thuật tạo hình, tư duy về cách bài trí di vật...Sau khi trùng tu sửa chữa, đình Thông Đạt đã phần nào hội đủ những nét tương đồng như thế. Những bộ vì mang phong cách truyền thống, những vật liệu cổ truyền, cách bài trí di vật, cảnh quan không gian...đã hàm chứa tại di tích này, tạo nên một di tích thuần Việt.
Với các giá trị nêu trên di tích đình Thông Đạt trong tương lai sớm trở thành tuyển thăm quan với di tích chùa Thầy nói riêng và di tích chùa Tây Phương nói chung.