Đình Tiên Hội

Theo lời kể của các cụ cao tuổi trong làng thì ngôi đình hiện nay được làm lại vào những năm đầu thế kỷ XIX, còn ngôi đình cũ trước đây được dựng từ thời Lê ở phía ngoài, sau đó đình bị đổ nát, dân làng mới chuyển vào vị trí hiện nay. Đình Tiên Hội đã qua nhiều lần trùng tu, sửa chữa. Theo dòng chữ ghi trên câu đầu tòa đại đình thì ngôi đình được trùng tu lớn vào năm Minh Mệnh thứ 11 (1830) và năm Bảo Đại thứ 11 (1936). Trước cửa đình xưa có 2 bức tượng bạch mã rất đẹp, 2 bức tượng này đã bị phá dỡ năm 1961 và đã được khôi phục lại. Năm 2013, ngôi đình tiếp tục được trùng tu quy mô lớn với đầy đủ các hạng mục như nghi môn, đình chính, tảo mạc…Đình Tiên Hội thờ Thành hoàng làng là La Ngạn Cao Minh Sỹ, hay còn gọi là chàng Cao - một thuộc tướng của vua Thục An Dương Vương. Ông có công đánh giặc Triệu Đà và được phong chức Tiết Chế chủ quân, cai quản trấn Vũ Ninh. Sau khi ông hóa, vua An Dương Vương sắc phong cho ông là Thượng đẳng thần và cho phép trang Tiên Hội phụng thờ. Đình Tiên Hội nằm ở cuối thôn, cạnh đường liên xã và kề sát chùa. Bên phải là hồ nước rộng, trước mặt là sân lớn đến bức bình phong. Đình chính có bố cục mặt bằng tiền chữ “nhất”, hậu chữ “đinh”.

Tiền tế được làm 3 gian, 2 chái, mái uốn đao cong, có 4 trụ gạch đỡ 4 đầu đao, bờ nóc và bờ dải trang trí hoa chanh, hai đầu nóc đắp đầu kìm, lân chạy bờ dải, đầu đao trang trí rồng, lân, cụm mây. Bậc thềm lát đá 5 bậc dẫn lên tiền tế, hai bên có 2 rồng mây chầu bậc thềm. Ba gian giữa lắp cửa bức bàn, kiểu thượng song hạ bản, hai gian bên làm bậu cửa cao và bưng ván kín. Trên các đầu dư trang trí đầu rồng với các đao mác được chạm khắc tỉ mỉ các đề tài như: lá lật, vân lá hóa rồng mang phong cách nghệ thuật thời Hậu Lê (1842 - 1789). Các cốn gian được chạm rồng lá cách điệu. Hiên có kẻ cong chạm rồng và các hình lá lật cách điệu. Trần gian giữa là màn giếng với các mảng chạm được gắn vào trần gỗ hoa văn trang trí ô hình vuông, bát giác, biểu tượng lưỡng nghi ở chính giữa, xung quanh là văn triện lá giắt cúc dây, bát bửu được sơn thếp đẹp mắt. Trung tế được làm 3 gian 2 dĩ, xây kiểu tường hồi bít đốc, tay ngai có trụ biểu, mái lợp ngói ta. Trang trí chủ yếu là hoa văn lá lật soi gờ kẻ chỉ. Hậu cung gồm 3 gian 2 dĩ chạy dọc nối với gian giữa trung tế, xây kiểu tường hồi bít đốc, mái lợp ngói ta, bờ nóc đắp kiểu bờ đinh. Phần trang trí trên kiến trúc đơn giản, chủ yếu là kẻ soi, bào trơn đóng bén.

Đình vẫn còn lưu giữ được những di vật quý. Đáng chú ý là bia đá niên đại Khải Định thứ 6 (1921) khắc ghi thần tích của thành hoàng làng; 2 pho tượng phỗng bằng gỗ, mang phong cách nghệ thuật thế kỷ XVIII - XIX; 2 ngai thờ gỗ sơn son thếp vàng, tay ngai chạm rồng ngậm hạt ngọc, rồng được thể hiện mắt lồi và các đao mác, dưới là rồng lá, hoa văn dấu hỏi, ngai mang phong cách nghệ thuật thế kỷ XIX. Gian giữa treo bức cửa võng sơn son thếp vàng, phía dưới hương án tiền bài trí đồ thờ tự.

Hội làng Tiên Hội tổ chức vào ngày mồng 10 tháng Ba âm lịch. Phần lễ có nghi thức tế thần trong 3 ngày: Ngày mồng 9 lễ nhập trạch khai hội, ngày mồng 10 lễ chính, ngày 11 lễ giã đám. Phần hội có các trò chơi dân gian như: đi cầu, đập niêu, đấu vật, chọi gà, đánh đu, hát tuồng cung đình…Hằng năm, làng tiến hành nghi thức tế thần trong 3 ngày từ  mồng 9 đến 11 tháng ba âm lịch. Ngày mồng 9 là lễ nhập trạch khai hội, ngày mồng 10 lễ chính, ngày 11 tế giã hội.