Đình Tiến Tiên, thôn Tiến Tiên, xã Xuân Mai, thành phố Hà Nội

Đình Tiến Tiên thờ Đức Tản Viên Sơn Thánh làm Thành hoàng làng, thuộc loại hình di tích kiến trúc tôn giáo dạng đình. Di tích có tổng diện tích 13.398m², phía trước là sông Bùi, xung quanh có nhiều cây cổ thụ tạo nên không gian thoáng đãng, cổ kính. Đình được kết cấu theo kiểu chữ Đinh, gồm đại bái và hậu cung.

Hậu cung đình tiến tiên gồm 3 gian nhà dọc được nối liền từ gian giữa đại bái vào. Nguyên trước hậu cung vốn là một cái quán, ta có thể thấy dấu tích rất rõ của quán qua một cái giếng tròn ở gian cuối cùng, bên dưới bàn gỗ để long ngai bài vị thờ thành hoàng làng. Giếng có miệng xây 5 bậc theo hình bát giác là biểu thị cho ngũ hành (kim, mộc, thủy, hỏa, thổ) và bát quái (càn, khôn, cấn, chấn, tốn, ly, đoài, khản).

Đình Tiến Tiên còn lưu giữ nhiều di vật có giá trị, trong đó có 2 đạo sắc phong thời Lê, gồm 1 đạo sắc thời Cảnh Hưng 44 và 1 đạo sắc thời Cảnh Hưng 28; 1 cuốn thần phả sao lại năm 1939, bản thời Chiêu Thống nguyên niên 1787; cùng nhiều hoành phi và di vật quý khác. Đình Tiến Tiên được UBND tỉnh Hà Tây xếp hạng di tích năm 1999.Không chỉ mang giá trị về kiến trúc, tín ngưỡng và văn hóa dân gian, Đình Tiến Tiên còn là một địa chỉ gắn với lịch sử đấu tranh cách mạng của địa phương. Theo tư liệu về di tích, từ thời kỳ tiền khởi nghĩa, Tiến Tiên đã có cơ sở cách mạng; đình là nơi gặp gỡ của cán bộ cách mạng, cất giấu tài liệu bí mật. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, đình từng là nơi trú ẩn của bộ đội, du kích, dân quân; trong kháng chiến chống Mỹ, đình là nơi sơ tán, nghỉ chân của bộ đội, đồng thời là nơi hội họp của chính quyền và nhân dân trong thôn.

Đặc biệt, Tiến Tiên là vùng quê có truyền thống cách mạng. Ngày 15-8-1942, Chi bộ Đảng Nam Hài - Tiến Tiên được thành lập. Theo tư liệu, đây là chi bộ Đảng thứ hai của huyện Chương Mỹ trước đây. Ngày 18-8-1945, Ủy ban Cách mạng lâm thời làng Tiến Tiên được thành lập, lãnh đạo nhân dân đứng lên giành chính quyền, góp phần vào thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Trong các cuộc kháng chiến, nhiều thế hệ người dân Tiến Tiên đã đóng góp sức người, sức của cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc. Tiến Tiên được Đảng, Nhà nước công nhận là cơ sở cách mạng và được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý.

Tại phiên livestream, thông qua những câu chuyện, tư liệu và chia sẻ của các cụ cao niên, thủ từ đình làng và đại biểu địa phương, người dân được tìm hiểu thêm về lịch sử hình thành, kiến trúc, tín ngưỡng, lễ hội truyền thống; những câu chuyện về con người Tiến Tiên cũng như quá trình đấu tranh cách mạng được lưu dấu tại mái đình làng.

Lễ hội truyền thống thôn Tiến Tiên được tổ chức vào ngày 14 và 15 tháng Giêng âm lịch theo kỳ 3 năm một lần, gồm phần tế lễ, rước kiệu và phần hội. Trong đó, nghi thức rước Thành hoàng làng đi đón quan anh Phương Hạnh từ đình Tiến Tiên lên đình Phương Hạnh và ngược lại là một nghi thức quan trọng của lễ hội.

Việc đưa Đình Tiến Tiên lên không gian số thông qua hình thức livestream không chỉ tạo thêm một phương thức tuyên truyền trực quan, sinh động mà còn mở rộng khả năng tiếp cận di sản đến đông đảo cộng đồng. Những câu chuyện lịch sử, nét đẹp kiến trúc, phong tục, lễ hội và truyền thống cách mạng được chuyển tải bằng phương thức gần gũi, phù hợp với xu hướng tiếp nhận thông tin của người dân trong thời đại số.

Từ những giá trị được gìn giữ qua nhiều thế hệ, chuyển đổi số đang mở ra cách tiếp cận mới đối với di sản, giúp những giá trị lịch sử, văn hóa của quê hương không chỉ được bảo tồn mà còn được lan tỏa rộng rãi. Qua đó, góp phần giáo dục truyền thống, bồi đắp tình yêu quê hương và nâng cao ý thức của mỗi người dân, nhất là thế hệ trẻ, trong việc chung tay gìn giữ, phát huy các giá trị di sản trên địa bàn xã Xuân Mai.