Đình Tô Khê

Đình Tô Khê thuộc thôn Tô Khê, xã Phú Thị, huyện Gia Lâm, nay thuộc xã Thuận An, thành phố Hà Nội.

Đình thờ hai vị Thành hoàng làng là Trần Văn Xương Đại vương và Trần Văn Khúc Đại vương, hai vị tướng tài của Phù Đổng Thiên Vương.

Thần tích Tô Khê ghi chép rằng:… Đương thời, Hùng Vương thứ 6 trị vì nước ta. Giặc nhà Ân xâm lược bờ cõi, tiến vào đất Vũ Ninh nhiễu hại nhân dân. Hùng Vương ban chiếu truyền khắp trong thiên hạ chiêu mộ người hiền ra giúp nước, cứu dân thoát khỏi tình thế nguy khốn. Khi ấy, ở xã Phù Đổng bỗng dưng xuất hiện một vị Thánh nhân cứu thế, xin Hùng Vương ban cho một con ngựa đúc bằng sắt, một đôi kiếm thần, một vạn quân để lên đường đánh dẹp giặc Ân. Hai anh em nhà họ Trần hay tin, đã lập tức lên đường tòng quân. Phù Đổng Thiên Vương mừng lắm, liền giao phó cho hai ông trọng trách thống lĩnh đại quân, rồi cử làm Tiên phong xông pha ra trận tiền dẹp giặc, lập được nhiều chiến công hiển hách. Đất nước sạch bóng giặc Ân, triều đình sắc phong cho hai ông là Trần Văn Xương Đại vương và Trần Văn Khúc Đại vương. Sau khi hóa, hai ông được truy phong làm Thành hoàng của bản hương, được lập đền thờ cúng. Hằng năm vào mùng Tám - mùng Chín tháng Chín, chính là ngày giỗ của hai ông. Nhân dân cảm kích công đức sâu nặng của hai ông, thường tổ chức tế lễ long trọng trong đình làng.

Đình Tô Khê bố cục hình chữ “Nhị”, quay về hướng tây. Đáng chú ý nhất trong di tích là những nét độc đáo trong phong cách thể hiện rồng. Mỗi con rồng ở đây có bốn lớp tóc, mắt lồi, trán nổi u, đầu có sừng, trên trán và thân trang trí như vẩy cá, thân rồng uốn lượn mềm mại… Đây là những tác phẩm điêu khắc rất có giá trị của mỹ thuật thời Nguyễn thế kỷ XIX. Đình Tô Khê hiện còn bảo lưu được bộ sưu tập hiện vật gỗ sơn son thếp vàng mang giá trị nghệ thuật cao như bốn bức cốn, bộ kiệu bát cống, bộ bát bửu, chấp kích… là nguồn tư liệu quý hiếm cần được bảo tồn.

Đình Tô Khê được Bộ Văn hóa Thông tin ra quyết định xếp hạng Di tích Nghệ thuật ngày 16 tháng 01 năm 1995.