Đình Trạm

Quần thể di tích Đình – Chùa Trạm, trước kia thuộc thôn Trạm, xã Cổ Linh, phủ Thuận An, trấn Kinh Bắc. Đến thời Nguyễn là tỉnh Bắc Ninh, nay thuộc tổ Trạm 1, Phường Long Biên, thành phố Hà Nội.

Di tích Đình nằm phía Nam Phường Long Biên bên bờ sông Hồng, cách Trung tâm Hà Nội khoảng 4,5 km, qua cầu Chương Dương khoảng 2,5 km theo đường đê Long Biên – Bát tràng ta thấy ngay quần thể di tích Đình – Chùa Trạm được toạ trên một nền đất cao với những cây cổ thụ rêu phong. Trước mắt ta một ngôi đình cổ được kết cấu theo kiểu chữ Đinh gồm Đại bái 5 gian, hậu cung 3 gian, được kết cấu theo kiểu thượng chồng giường giá chiêng và hạ kẻ, phía trước sân đình là 2 khu nhà Tả và hữu vu gồm 3 gian, phía trước là cuốn thư, nghi môn, bên trái Đình là khu Nhà kho, bếp.

Đình trạm có từ bao giờ ? hiện các tư liệu còn lưu giữ tại Đình cũng không thể hiện được niên đại năm khởi dựng vào thời Trần hoặc Lê, câu đối  và các mảnh trạm điêu khắc tại gian giữ Đại bái cho ta thấy năm sửa tu bổ gần nhất là thời Nguyễn, Gia Long năm thứ 18. Năm 2012 được UBND quận phê duyệt phương án tu bổ lại Quần Thể di tích Đình Trạm được khang trang như ngày nay.  

Đình trạm và các vị Thần, Thành Hoàng làng được phong thờ: Theo thần phả Đình Trạm do cụ Trần Kim Quỹ sao chép lại: Niên hiệu Hồng Đức đầu năm 1572 tháng riêng ngày tốt Hàn lâm viện Đông Các đại học sỹ Nguyễn Bính vâng soạn. Quản bách thần tư điện hùng lĩnh Nguyễn Hiền tuân theo triều trước sao lại thì Đình trạm được phong thờ Thành Công Tương liệt đại vương – Thượng đẳng phúc thần.

Qua các triều đại phong kiến Đình Trạm còn được phong 3 vị Thánh được thờ: (Đô Thống Đại Vương, Nam khê Thần Vũ và Xuyên Hoa Tĩnh Hạnh)

Theo thần phả và văn tế tại Đình Trạm, thì Đức Thánh Thành Công tên Nguyễn Thành Công sinh ngày 15 tháng 2 âm lịch, năm 21 (sau công Nguyên) quê ở đạo Hải Dương, phủ Hồng Châu, Huyện Thanh Miện, Trang Bích Thuỷ là người văn võ xong toàn, bạn bè kính phục, ai ai cũng tôn là thần đồng giáng thế. Đến năm 16 tuổi Cha, mẹ mất cả, sau 3 năm để tang xong, Thành công nuôi chí lớn, lập một đồn ở Trang Bích Thuỷ, hô hào được 500 thanh niên trong huyện ngày đêm luyện tập võ nghệ. Khi nghe Hai Bà Trưng khởi nghĩa phất cờ ở Hát Môn. Thành công đốc quân được khoảng 500 người và gia binh đến yết kiến Hai Bà. Thấy Thành công tướng mạo đàng hoàng, oai phong lẫm liệt, hai Bà mừng nói: Trời vì ta cho ta người hiền tài phò tá. Sau đó, Hai Bà phong Thành công làm Tương liệt đại tướng quân lĩnh ấn Nguyên nhung và kiêm chức Tổng đốc  (bộ binh và thuỷ binh). Hai Bà cùng các tướng lĩnh làm lễ cầu đảo thiên địa, thánh thần, đọc bài hịch xong chia quân đánh Thành, Tô Định thua to chạy về bản quốc. Sau khi lên ngôi vua, Hai Bà trưng lên Ngôi vua và xây dựng 65 thành trì và phong tước cho Thành Công – Tương Liệt Đại vương, và được phong ấp tại Phủ Thuận An, Bắc Ninh Tỉnh. Lại nói đến Thành Công một hôm du ngoại vùng đất phong Cổ Linh trang thấy nơi đây sơn thuỷ hữu tình cảnh sông rạch miền đất trù phú, bèn bàn với nhân dân Cổ Linh về khơi ao, khai phá đất hoang, canh tác nông nghiệp và bỏ 10 nén vàng làm vốn; Thành công tâu vua chọn Trang Cổ Linh làm Cô Nhi và cho xây dựng một ngôi điền Sinh Từ trên nền đất cao để sau này Ngài 100 tuổi có nơi thờ. Đất nước được bình yên sau 3 năm thì giặc phương Bắc sai Mã Viện đem 40 vạn quân ồ ạt xâm chiếm nước ta. Hai Bà triệu kiến các tướng lĩnh hồi triều. lại nói đến Thành Công tuân lệnh Vua, đưa quân qua Cổ Linh, tổ chức yến tiệp và dặn dò nhân dân Cổ Linh, khi ta ngoài 100 tuổi, nhân dân cổ linh lập linh vị ta mà thờ; chia tay các bô lão tại trang Cổ Linh, Thành công huy động thêm 20 thanh niên trang Cổ Linh; đến Hát Môn, cùng Hai Bà Trưng đến Lạng Sơn quyết một trận sinh tử, than ôi binh hùng tướng mạnh không sao chống được thế giặc, Người cùng dựa vào lưng phá vòng vây rồi cùng Hai Bà rút về Cẩm Khê. Lại nói lúc này Thành Công bị bao vây nhiều vòng cùng quân sỹ quyết một trận sinh tử phá vòng vây, Người bị thương nặng chạy rút về Ái Châu Thanh Hoá đạo, Hà Trung phủ, Tống Sơn Huyện, Tâm Quy Trang thì bỗng trời nổi cơn phong vũ bão trời tối xầm không nhìn thấy ai trong khoảng khắc thì trời quang đãng, quân sỹ không nhìn thấy Người đâu mà chỉ thấy một gò đất mối xông rất to. Vậy ngày hoá của người là 15 tháng 7 âm lịch.

Lễ hội Đình trạm và các trò chơi dân gian: Lễ hội Đình Trạm thường được tổ chức vào 2 ngày mùng 9 – 10/2 âm lịch hàng năm. Tổ chức hội Làng là nét đẹp văn hoá của người dân thôn Trạm xưa nay là các tổ dân phố Trạm, phường Long Biên, còn là một nghi thức tín ngưỡng thờ tổ tiên của Ông cha ta. Hội Làng thể hiện lòng kính trọng, sự tôn kính của con cháu với tổ tiên, hội làng còn thể hiện nét văn hoá ứng xử của mọi thành viên trong cộng đồng Làng, xã đặc trưng của Dân tộc Việt Nam. Đến với Hội Đình Trạm chúng ta còn được thưởng thức các làn điệu dân ca quan họ, hát chèo, hát xoan, hát ví…; các trò chơi dân gian đặc sắc như: chọi gà, kéo co, cờ tướng..., nhưng phải kể đền trò chơi Bịt mắt đập niêu đất, đi trên lõng tre đập niêu tại lễ hội là biểu hiện sự phồn thịnh và phát triển của Văn hoá người Việt, ngoài ra ban tổ chức lễ hội ngày nay còn tổ chức các trò chơi, thể thao hiện đại như bóng đá, Cầu Lông, Bóng chuyền hơi, biểu diễn dưỡng sinh ...