Đình Trung Hà

Đình Trung Hà thờ 5 vị phúc thần có nhiều công lao với đất nước và nhân dân. Các vị thần bao gồm: Quý Minh Đại Vương (Sơn thần trên núi Tản), Phùng Vĩnh Hoa và Ả Lã Nàng Đê (hai nữ tướng tài danh trong cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng), cùng Hiển Giang và Linh Giang (hai vị thần bảo hộ được thờ thêm vào thời Lê Trung Hưng).

2. Lịch sử hình thành Ngôi đình có lịch sử khởi dựng từ rất lâu đời và trước kia từng nằm ở bãi giữa sông Hồng. Do biến đổi dòng chảy của con sông, kiến trúc đình đã phải di dời và trải qua nhiều thăng trầm. Sự chuyển dịch vị trí bắt đầu vào năm Tự Đức 5 (1852), khi đó đình được tu bổ khang trang và bề thế. Đến thời Thành Thái, dân làng tiếp tục đóng góp để trùng tu, sửa chữa. Di tích còn trải qua ba đợt biến động lớn vào các năm 1945 và 1947, góp phần định hình thực trạng kiến trúc hiện nay.

3. Nét đặc sắc về kiến trúc, nghệ thuật và di vật

Bố cục tổng thể: Đình tọa lạc trên khu đất cao ráo, quay về hướng Đông Nam, bao gồm ba hạng mục chính là Nghi môn, Đại bái và Hậu cung.

Nhà Đại bái: Gồm 5 gian, trên bờ nóc đắp nổi đôi rồng lớn chầu mặt trời với dáng vẻ khỏe khoắn, dữ dằn. Nghệ thuật trang trí chủ yếu chạm nổi mặt hổ phù, mây, rồng lá, rồng mây với các đường nét nổi khối, mập mạp mang đậm phong cách nghệ thuật điêu khắc thời Nguyễn.

Nhà Hậu cung: Gồm 3 gian nhà dọc nối với Đại bái tạo thành mặt bằng hình chữ Đinh (chuôi vồ). Các bức cốn tại đây được chạm trổ rất công phu, tỷ mỷ với hình ảnh rồng chầu hổ phù, rồng ẩn trong mây, long mã, hoa chanh.

Di vật giá trị: Đình hiện còn lưu giữ hệ thống di vật gỗ chạm khắc tinh xảo như nhang án, kiệu, bát bửu, long ngai, bài vị. Đặc biệt và quý giá nhất là 08 đạo sắc phong kéo dài từ triều Lê đến triều Nguyễn, là nguồn sử liệu cực kỳ quan trọng.

Xếp hạng: Nhờ những giá trị này, đình Trung Hà đã được Bộ Văn hóa Thông tin xếp hạng là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia vào năm 1991.

4. Lễ hội truyền thống đặc sắc

Thời gian và nghi thức: Lễ hội làng Trung Hà diễn ra từ ngày 5 đến ngày 7 tháng Tư âm lịch hàng năm, nổi bật với các nghi lễ tế thần long trọng nhằm tưởng nhớ công đức của các vị Thành hoàng làng.

Hoạt động phần hội: Không khí hội làng diễn ra tưng bừng với nhiều trò chơi dân gian truyền thống. Đặc sắc nhất là trò chơi cướp cây bông - một hình thức sinh hoạt văn hóa lâu đời, tiêu biểu cho tín ngưỡng của cư dân nông nghiệp lúa nước cổ xưa.

Đình Trung Hà đã được Bộ Văn hóa Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng là di tích kiến trúc nghệ thuật tại Quyết định số 1728VH/QĐ ngày 2/10/1991.