Đình Xuân Bách

Thôn Xuân Bách, xã Nội Bài, thành phố Hà Nội

Đình Xuân Bách được xây dựng trên một khu đất rộng, nằm phía Tây Nam của thổ cư thôn. phía trước đình là cánh đồng, xung quanh dân cư đông đúc.

Đình Xuân Bách thờ vị phúc thần là Hoài Đạo Vương phó nguyên soái Nguyễn Nộn, ở vào thời nhà Lý – Trần có công giúp nước, dẹp giặc ngoại xâm, bảo vệ chủ quyền dân tộc. Nhân dân trong vùng và nhân dân xã Phù Đổng là quê của ông lập đền thờ tôn làm Thành Hoàng; các triều vua đều phong sắc ra tặng mỹ hiệu và cho phép xã Xuân Bách tổng Hương Đình thờ phụng.

          Đình Xuân Bách là một công trình kiến trúc nhằm đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng, văn hóa chung của dân làng. Căn cứ vào nội dung tấm bia đá đặt hậu có niên đại Thành Thái Ngũ Niên (1893) ghi chép lại việc tu sửa lớn tại đình và ghi tên các gia đình cung tiến thì có thể khẳng định ngôi đình được khởi dựng trước năm 1893. Kiến trúc của đình có một số mảng chạm mang dấu ấn cuối cùng của thời Lê, đầu thời Nguyễn và thời Nguyễn muộn.

          Kiến trúc đình Xuân bách làm theo lối chữ Nhị bao gồm Đại đình và Hậu cung. Đại đình là ngôi nhà 3 gian 2 chái các góc mái đều có đao cong tạo cảm giác nhẹ nhàng cho 1 ngôi đình cổ. Chính giữa bờ nóc đắp đè tài “Lưỡng long chuầ nhật” trông rất thanh thoát. Nhà Hậu cung làm theo lối “Đầu hồi bít đốc”, mái lợp ngói ta.

          Trang trí trên kiến trúc của đình Xuân Bách tập trung chủ yếu ở nhà Đại Đình với các bố cục, đề tài trang trí: Cúc, cúc lão hóa long và nhiều văn mây cụm, mây đùn. Phần cốn nách được trang trí với ký thuật chạm nổi đề tài rồng đao mấc và các văn mây. Đầu rồng được chạm nổi hẳn ra, mình uốn lượn, đuôi xoắn vẩy nhỏ.

Các di vật, hiện vật quý còn lưu giữ tại đình gồm: 6 đạo sắc gồm: 1 đạo sắc năm Thiệu Trị thứ 6 (1846); 5 đạo sắc khác vào các năm: Tự Đức 3, Khải Định 9 và Đảo Đại 17. Một ngai thờ  bài vị được trang trí đẹp mang phong cách nghệ thuật thời Nguyễn. Một bộ kiệu tư mang đạm phong cách nghệ thuật thế kỷ XIX. Một biển gỗ ghi thần tích của vị thành đình làng thờ bằng chữ hán được sao chép lại vào năm Khải Định thứ 3 (1918) sơn son thiếp vàng viết bằng mực ta. Một giá văn gỗ chạm nổi rồng chầu bên có các vân mây, mang đạm phong cách nghệ thuật thế kỷ XIX. Một bài văn tế được ghi trên biển gỗ, sơn son thiếp vàng. 14 tấm bia đá, sớm nhất dựng vào năm Thành Thái thứ 5 (1893).

Đình Xuân Bách được xếp hạng là di tích lịch sử kiến trúc nghệ thuật tại Quyết định số 1645-QĐ/UBND ngày 25/03/2003 của UBND thành phố Hà Nội.

Lễ hội đình Xuân Bách hàng năm được tổ chức từ ngày 10/10 đến 13/10 âm lịch hằng năm.