Đình Xuân Đỗ Thượng

Đình làng với tư cách là một trong những thành tố cấu thành nên di sản văn hoá, trải qua thời gian đã trở thành một trong những biểu tượng văn hoá làng của người Việt. Đình Xuân Đỗ Thượng, là di tích thuộc phường Cự Khối (cũ), nay là phường Long Biên, thành phố Hà Nội, mang nhiều giá trị tiêu biểu, đồng thời là nơi sinh hoạt văn hoá tâm linh của cộng đồng dân cư.

Đình tọa lạc giữa khu dân cư, nhìn theo hướng Đông Nam với khuôn viên khá rộng và thoáng mát, đặc biệt bên hữu đình là giếng nước sinh thái, điểm xuyết những hàng cây soi mình in bóng lấp lánh trên mặt nước, tạo nên một cảnh quan thơ mộng, trong lành, khoáng đạt, tôn thêm vẻ đẹp cho di tích. Đình gồm các hạng mục chính Nghi môn, Đại bái và Hậu cung trên mặt bằng tiền nhất hậu đinh. Nghi môn của đình, được làm theo kiểu trụ biểu với ba lối đi. Đại đình là ngôi nhà ngang bề thế kết cấu 3 gian 2 chái với bốn mái đao cong, chính giữa bờ nóc là hình tượng lưỡng long chầu nguyệt đắp bằng chất liệu nề ngõa với các đường nét sống động, mái đình lợp ngói mũi hài, từ  mũi ngói có hoa văn khắc vạch tỏa ra như những tia nắng mặt trời. Hậu cung là một hạng mục tách biệt nhìn bên ngoài, có kết cấu hai mái, bít đốc, lợp ngói ta. Ngoài ra, đình còn có Giếng cổ nằm về phía bên hữu, theo tương truyền giếng xa xưa nước trong xanh quanh năm, là nơi cung cấp nước sinh hoạt cho người dân Xuân Đỗ Thượng.

Đình Xuân Đỗ Thượng thuộc loại hình di tích lịch sử - nghệ thuật, căn cứ vào các tư liệu và hiện vật hiện có đình được khởi dựng vào thời Nguyễn. Ngôi đình hiện tại vẫn còn bảo lưu được hệ thống các di vật và đồ thờ tiêu biểu như hệ thống văn bia, hoành phi, câu đối và các đồ thờ mang đậm dấu ấn lịch sử, là các tư liệu minh chứng cho sự tồn tại của ngôi đình.

Cũng giống như bao ngôi đình của Việt Nam, đình Xuân Đỗ Thượng hiện thờ Thành hoàng làng là hai vị tiến sĩ Đỗ Nhân quê làng Lại Ốc (Lợi Ốc) – Long Hưng - Văn Giang - Hưng Yên (tương Truyền được vua Lê Chiêu Tông truy tặng hàm Thiếu Bảo Thượng Thư – Đô Ngự sử, Đài đô ngự sử, tước văn trịnh bá – tân thụy văn tiết) và tiến sĩ Nguyễn Dự quê Hải triều – Hưng Hà – Thái Bình (tương truyền được vua Lê Chiêu Tông truy tặng thiếu đô ngự sử ). Hằng năm, dân làng nơi đây đều tổ chức lễ hội vào trung tuần tháng 2 âm lịch, từ ngày 09 đến ngày 11 tháng 2 âm lịch để tưởng nhớ công ơn của các vị thành hoàng làng, đồng thời gửi gắm niềm tin, ước nguyện về một cuộc sống ấm no hạnh phúc. Tuy không còn duy trì được tuyệt đối những nghi thức như xưa, nhưng lễ hội Xuân Đỗ Thượng vẫn là một trong những lễ hội với các nghi thức tế thành hoàng trang nghiêm, đậm đà bản sắc văn hoá Việt. Người dân vào dịp hội làng dù ở ở xa hay gần cũng cố gắng thu xếp công việc để về tham dự.

Với những ý nghĩa, giá trị văn hoá đặc sắc, đình Xuân Đỗ Thượng đã được UBND thành phố Hà Nội xếp hạng di tích Lịch sử - Nghệ thuật vào năm 2016 và trở thành trung tâm sinh hoạt văn hoạt tín ngưỡng của đông đảo Nhân dân.